SN odmówił przyjęcia skargi ubezpieczonej o ponowne ustalenie wysokości emerytury

Sąd Okręgowy w Olsztynie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

wyrokiem z 30 grudnia 2024 r. (sygn. akt IV U 696/24), wydanym w sprawie K.G., z

odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Olsztynie, o

wysokość emerytury, oddalił odwołanie.

I USK 776/26

2

Na skutek apelacji odwołującej, Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 11 czerwca 2025 r. (sygn. akt

III AUa 102/25), oddalił apelację i zasądził od odwołującej na rzecz organu

rentowego kwotę 360 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za

II instancję z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia

pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia, do dnia zapłaty.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, do Sądu

Najwyższego wywiodła odwołująca, zaskarżając judykat w całości, zarzucając

naruszenie:

1. przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wydane

w sprawie rozstrzygnięcie, tj.:

1. art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c. przez odmowę wznowienia

postępowania ze względu na funkcjonowanie w obrocie prawnym wyroku z 6

lipca 2022 r. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, wydanego w sprawie o

sygnaturze akt III AUa 1209/21 oraz wyroku z 27 lutego 2024 r. (sygn.

III AUa 470/23) Sądu Apelacyjnego w Białymstoku:

1. które jako wydane w innym przedmiocie nie wyłączają możliwości zbadania

w przedmiotowej sprawie prawidłowości wyliczenia emerytury skarżącej

kasacyjnie;

2. z uzasadnień których wynika jedynie, że przedmiotem uwagi Sądu była

jedynie prawidłowość ustalenia różnicy między nowo ustaloną emeryturą, a

emeryturą uprzednio wypłaconą;

3. których ustalenia jako zawarte w uzasadnieniu wyroku nie wiązały Sądu

I oraz II instancji w niniejszej sprawie;

4. których ustalenia, wynikające rzekomo z opinii biegłego sądowego z zakresu

rachunkowości i finansów nie została wprowadzona do niniejszego

postępowania ani na podstawie art. 2781 k.p.c., ani w innej drodze

procesowej;

5. art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 366 k.p.c., przez odmowę wznowienia

postępowania ze względu na funkcjonowanie w obrocie prawnym wyroku z 6

lipca 2022 r. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, wydanego w sprawie o

sygnaturze akt III AUa 1209/21, mimo nieustalenia przez Sąd rzeczywistego

I USK 776/26

3

przedmiotu tego postępowania, a przez to zakresu związania tym wyrokiem

Sądu I oraz II instancji w przedmiotowej sprawie;

6. przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego

niewłaściwe zastosowanie, polegające na ograniczeniu możliwości

wznowienia postępowania w sprawie o emeryturę jedynie do sytuacji, w

których powstały nowe okoliczności, które miały wpływ na wysokość

świadczeń oraz przedłożone zostały nowe dokumenty, które mają wpływ na

prawo do świadczeń i na ich wysokość w sytuacji, gdy z regulacji jasno

wynika, że wystarczające dla wznowienia postępowania jest przedstawienie

nowych dowodów lub ujawnienie nowych okoliczności, nawet jeżeli istniały

one jeszcze przed wydaniem decyzji;

2. art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego

niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie wznowienia

postępowania w sprawie wysokości świadczeń emerytalnych w sytuacji

jednoznacznego wskazania przez skarżącą na dostrzeżoną przez nią

podstawę wznowienia, tj. ustalenie przyznania jej świadczenia w zaniżonej

wysokości;

3. art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego

niewłaściwe zastosowanie, polegające na odmowie wznowienia

postępowania w sprawie wysokości świadczeń emerytalnych w sytuacji, gdy

zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego za „ujawnienie okoliczności”

uznaje się także stwierdzenie „uchybienia przez organ rentowy normom

prawa procesowego lub materialnego, wpływające potencjalnie na

dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną z mocy prawa

sytuacją prawną osoby zainteresowanej”;

4. art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego

niewłaściwe zastosowanie, polegające na ograniczeniu postępowania

wznowieniowego do analizy podstaw wznowienia wskazanych przez

skarżącą i nierozważenie możliwości wznowienia postępowania na innej

podstawie, związanej z nieprawidłowym obliczeniem wysokości świadczenia

na skutek błędu organu rentowego;

I USK 776/26

4

5. art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego

niezastosowanie, polegające na odmowie wznowienia postępowania w

sprawie wysokości świadczeń emerytalnych, mimo zaktualizowania się

przesłanki warunkującej jego wznowienie, tj. obliczanie wysokości

świadczenia w nieprawidłowej wysokości na skutek błędu organu rentowego.

Biorąc pod uwagę powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku i wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie oraz

przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, zasądzenie na

rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w rym kosztów zastępstwa

procesowego, według norm prawem przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej

na rozprawie.

Skarżąca wniosła także o przyjęcie skargi do rozpoznania ze względu na

oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, polegającą na oczywiście nietrafnym

rozstrzygnięciu Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w zakresie:

1. blankietowego przyjęcia związania wyrokami z 6 lipca 2022 r. Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku, wydanego w sprawie o sygnaturze akt III AUa

1209/21 oraz z 27 lutego 2024 r. (sygn. III AUa 47023) Sądu Apelacyjnego w

Białymstoku, niepoprzedzonego ustaleniem przedmiotu tych postępowań

oraz wprowadzeniem materiału dowodowego w nich zgromadzonego do

niniejszego postępowania w sytuacji braku związania Sądu w niniejszej

sprawie uzasadnieniami tych rozstrzygnięć oraz efektem przeprowadzonych

w nich postępowań dowodowych oraz konieczności ustalenia tożsamości

zarzutów podniesionych w niniejszej sprawie względem argumentów

rozważanych w zakończonych już postępowaniach, a także konieczności

innego rozumienia związania Sądu innymi orzeczeniami sądowymi, tj. w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zasada ta ulega istotnej

modyfikacji;

2. niewznowienia postępowania w sprawie o emeryturę ze względu na

niespełnienie przez skarżącą przesłanek wskazanych w art. 114 ust. 1 pkt 1

ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mimo konieczności ustalenia w

niniejszej sprawie zaktualizowania się przesłanki wznowienia postępowania

określonej w art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz

I USK 776/26

5

przeprowadzenia przez organy rentowe z urzędu postępowania

wyjaśniającego, za którym przemawiała konieczność ochrony skarżącej,

niereprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, realizacji zasady

falsa demonstratio non nocet w procesie cywilnym oraz zasady oficjalności,

obowiązującej w postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjna organ rentowy wniósł o

odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na niedopuszczalność skargi ze względu na

wartość przedmiotu zaskarżenia niższą niż dziesięć tysięcy złotych, ewentualnie

oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu

rentowego kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna odwołującej nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania.

W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na

przesłance, oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas,

gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności

głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi

różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r.,

I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100 i z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce

kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości

zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in.

I USK 776/26

6

postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl., czy

z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę, zawartą

w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia

wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W przyczynie

kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia

prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w

sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały

wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11

stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743 czy z 28 lutego 2012 r., I PK 157/11,

LEX nr 1215115). W wywiedzionej skardze kasacyjnej odwołująca temu wymaganiu

nie sprostała.

Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że kwestia

wysokości emerytury powszechnej odwołującej była już uprzednio przedmiotem

szczegółowego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Olsztynie (sygn. akt IV U

214/21), a następnie przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku (sygn. akt III AUa

1209/21). Sąd Apelacyjny w Białymstoku w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z

6 lipca 2022 r., w którym oddalono apelację ubezpieczonej, jednoznacznie

stwierdził, że wysokość emerytury skarżącej wyliczona w decyzji z 12 stycznia

2021 r. pozostaje prawidłowa. Okoliczność tę w pełni potwierdziła sporządzona w

tamtym postępowaniu opinia biegłej sądowej z zakresu księgowości, z której

wynikało, że emerytura powszechna po waloryzacji na dzień 1 lutego 2021 r.

wynosi 1.910,72 zł brutto, natomiast od 1 marca 2021 r. wynosi 1.991,73 zł brutto i

została obliczona w sposób właściwy. Biegła wskazała również, że zarówno

emerytura powszechna, jak i emerytura wcześniejsza, były prawidłowo

waloryzowane, a także uznała, iż wyrównanie obliczone za okres od 16 grudnia

2013 r. do 3 grudnia 2020 r. w kwocie 6.007,75 zł brutto zostało przez organ

rentowy ustalone prawidłowo, to jest poprzez odjęcie emerytury wypłaconej od

kwoty emerytury należnej brutto za wskazany wyżej okres. Pomimo tego 15 lutego

2023 r. skarżąca wystąpiła do organu rentowego z kolejnym wnioskiem o ponowne

obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego, domagając się zastosowania

najkorzystniejszego średniego dalszego trwania życia oraz innego sposobu

I USK 776/26

7

ponownego obliczenia świadczenia, w odpowiedzi na co organ rentowy decyzją

z 28 lutego 2023 r. (znak: […]) odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury.

Powyższa decyzja została poddana kontroli sądowej, w wyniku której Sąd

Okręgowy w Olsztynie wyrokiem z 12 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV U 244/23)

oddalił odwołanie ubezpieczonej, a Sąd Apelacyjny w Białymstoku, wyrokiem z 27

lutego 2024 r. (sygn. akt III AUa 470/23), oddalił jej apelację. Z powyższych

względów kwestia wysokości przyznanej odwołującej emerytury powszechnej

została już prawomocnie przesądzona i w takiej sytuacji warunkiem ponownego

przeliczenia wysokości świadczenia pozostaje zaistnienie nowych okoliczności lub

przedłożenie nowych dowodów, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że poprzednie

wyliczenie wysokości emerytury było błędne lub niezgodne z obowiązującymi

przepisami prawa. Sąd odwoławczy zaznaczył, że godnie z art. 114 ust. 1 pkt 1

ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, w sprawie zakończonej

prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z

urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich

wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe

dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji,

które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Przepis ten umożliwia

zmianę podstawy faktycznej poprzednio zapadłego rozstrzygnięcia sądowego, co

oznacza, że w razie spełnienia określonych w nim przesłanek, czyli powołania

nowych okoliczności lub przedstawienia nowych dowodów mających znaczenie dla

oceny prawa do świadczenia bądź jego wysokości, organ rentowy, a w przypadku

wniesienia odwołania sąd powszechny, może dokonać odmiennych niż w

poprzednim postępowaniu sądowym ustaleń w zakresie stanu faktycznego i tę

nową podstawę faktyczną poddać ocenie w świetle przepisów prawa materialnego.

W przypadku wystąpienia przez ubezpieczoną z wnioskiem w tym trybie należy w

pierwszej kolejności zbadać przesłanki dopuszczalności złożenia takiego wniosku,

a w razie stwierdzenia ich braku organ rentowy zobowiązany jest odmówić

ponownego ustalenia wysokości świadczenia. W ocenie Sądu odwoławczego pełną

rację ma Sąd I instancji, że odwołująca w toku postępowania przed organem

rentowym, a następnie przed Sądem Okręgowym i Sądem Apelacyjnym nie

ujawniła żadnych nowych okoliczności, ani nie dołączyła nowych dowodów, które

I USK 776/26

8

mogłyby rzutować na wysokość przyznanej jej emerytury powszechnej. Odwołująca

we wniosku domagała się jedynie obliczenia świadczenia z zastosowaniem

najkorzystniejszego średniego dalszego trwania życia, sprawdzenia poprawności

waloryzacji oraz poprawności wyliczenia wysokości emerytury, podczas gdy

wszystkie te kwestie były już przedmiotem szczegółowej weryfikacji w

postępowaniach sądowych już zakończonych (III AUa 1209/21 oraz III AUa 470/23).

Sąd Apelacyjny w Białymstoku uznał wówczas, że wysokość emerytury

powszechnej odwołującej jest prawidłowa, a dokonane waloryzacje zostały

przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, wobec czego brak jest

podstawy prawnej, aby wniosek o ponowne sprawdzenie wysokości emerytury, przy

jednoczesnym braku nowych okoliczności i dowodów, był rozpoznawany tak, jakby

stanowił pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego. W tych

okolicznościach Sąd Apelacyjny w Białymstoku nie znalazł podstawy do

prowadzenia postępowania dowodowego w celu ponownego weryfikowania

poprawności wyliczonej odwołującej emerytury powszechnej. Brak reprezentowania

przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej także nie miał wpływu na ocenę

zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, z uwagi na wszechstronne

zbadanie materii przez Sądy powszechne orzekające w sprawie, stanowiącej

podstawę rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Sad Najwyższy stwierdził, że nie zachodzą

przesłanki przyjęcia przedmiotowej skargi kasacyjnej do rozpoznania stanowiące,

zdaniem skarżącej, o jej oczywistej zasadności.

Biorąc pod uwagę argumenty zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego

zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku

z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.

Dz.U. 2026 r., poz. 118).

DS.

I USK 776/26

9

[a.ł]