Sąd Najwyższy nie przyjął skargi spółki i zasądził od niej 240 zł kosztów

Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2025 r., oddalił

apelację B.Sp. z o.o. Sp. k. w W. (dalej Spółka) od wyroku Sądu Okręgowego w

Warszawie z dnia 25 września 2024 r., mocą którego oddalono odwołanie Spółki od

decyzji organu rentowego z dnia 14 kwietnia 2023 r., stwierdzającej, że W. B. jako

osobą wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz Spółki podlega

obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 2 kwietnia 2022 r.; jednocześnie

pozwany ustalił podstawę wymiaru składek.

I USK 957/26

2

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła skargą kasacyjną Spółka. We wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na potrzebę wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów. W ocenie kasatora, brak jest podstaw do

akceptacji stanowiska Sądu Apelacyjnego w odniesieniu do stanowiska, że

zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w

stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z

tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie

uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej

równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W odpowiedzi na skargą kasacyjną pozwany wniósł o wydanie

postanowienia odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz zasądzenie od

skarżącego stosownych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu

kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może być przyjęta do rozpoznania. Wstępnie należy

podkreślić, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą

korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w

każdej indywidualnej sprawie. Przedmiotowe spostrzeżenie koreluje z

publicznoprawną funkcją skargi kasacyjnej i zamyka się stwierdzeniem, że skarga

kasacyjna jest środkiem odwoławczym o szczególnym charakterze. Zmierza do

ochrony interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa i jednolitości

wykładni. Natomiast jej zadanie nie polega na ponownej ocenie sprawy z

perspektywy niezadowolonej z rozstrzygnięcia strony.

Dlatego tak istotny pozostaje wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania (oraz jego uzasadnienie), bo w tej części skargi kasacyjnej (a nie w

podstawach i w ich uzasadnieniu) należy przedstawić okoliczności uzasadniające

jej przyjęcie do rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 kwietnia

2006 r., II CSK 65/06, LEX nr 189753).

I USK 957/26

3

Wskazanie przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 31/18, LEX nr 2508113; z dnia

13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365). Powołanie się na tę przyczynę

zakłada więc nie tylko wskazanie przepisu prawa i stwierdzenie, że – w ocenie

skarżącego – wywołuje on wątpliwości. Konieczne jest również wykazanie, że

wątpliwości te mają rzeczywisty i poważny charakter, wyjaśnienie na czym one

polegają, ich uzasadnienie, a także wskazanie rozbieżnych wariantów

interpretacyjnych, z odwołaniem się do dotychczasowych poglądów orzecznictwa i

dostępnego piśmiennictwa (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26

kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, LEX nr 2497706), a w szczególności przytoczenie

i poddanie analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że rozbieżności

te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też przedstawienia

argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez sąd drugiej

instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu

Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2018 r.,

III UK 123/17, LEX nr 2496319). Godzi się nadto zauważyć, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie zachodzi, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko

w kwestii wykładni przedmiotowych przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach a brak jest okoliczności uzasadniających zmianę tego

poglądu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 stycznia 2012 r., I UK

328/11, LEX nr 1215423; z dnia 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, LEX nr 2495968;

z dnia 10 kwietnia 2018 r., II PK 143/17, LEX nr 2525398; z dnia 19 kwietnia 2018 r.,

I CSK 709/17, LEX nr 2486162; z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr

2508114).

W tym kontekście należy wskazać, że problem wykładni art. 9 ust. 4a ustawy

z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst:

Dz.U. z 2026 r., poz. 199, dalej ustawa systemowa) w kontekście ograniczeń w

stosowaniu zasady zwalniającej zleceniobiorcę uprawnionego do emerytury (lub

I USK 957/26

4

renty), który pozostaje w stosunku pracy, z podlegania obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia był już

wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i na uwagę zasługuje

wyrok z dnia 21 marca 2019 r., II UK 548/17 (LEX nr 2638597), w którym

stwierdzono, że zawarte w art. 9 ust. 4a tej ustawy zastrzeżenie „odsyłające” do art.

9 ust. 2c powoduje, iż zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty

pozostający równocześnie w stosunku pracy nie będzie podlegał obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas,

gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie

kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust.

4 pkt 5a ustawy systemowej). Sąd Najwyższy wskazał, że – co do zasady – każdy

zleceniobiorca (art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej) podlega obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym niezależnie od tego, czy jest uprawniony do emerytury

i renty (z wyjątkiem osób wymienionych w art. 6 ust. 4). Zwolnienie zleceniobiorcy z

tego obowiązku wynika natomiast z faktu równoczesnego pozostawania w stosunku

pracy, który z mocy art. 9 ust. 1 ustawy systemowej wyprzedza inne tytuły

podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co dotyczy również

emerytów i rencistów (por. art. 9 ust. 4 w związku z art. 9 ust. 4a tej ustawy).

Dlatego właśnie emeryci i renciści, tak jak pozostali zleceniobiorcy,

podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów

zlecenia, „jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy”. Zawarte w art. 9

ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do art. 9 ust. 2c tej ustawy,

przy uwzględnieniu gramatycznych reguł wykładni, należy zaś rozumieć w ten

sposób, że sytuacja prawna zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty

będącego równocześnie pracownikiem jest regulowana treścią pierwszego z

wymienionych przepisów (nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom

społecznym z tytułu umowy zlecenia, a podlega im jedynie z tytułu stosunku pracy)

tylko wtedy, gdy nie będzie wypełniała hipotezy ust. 2a. Wspomniane zastrzeżenie

oznacza bowiem, że sytuacja prawna omawianej osoby w pierwszej kolejności

powinna być oceniana przez pryzmat regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej i

dopiero wówczas, gdy hipoteza normy prawnej zawartej w tym przepisie nie

zostanie wypełniona, sytuacja ta będzie uregulowana wprost normą wynikającą z

I USK 957/26

5

art. 9 ust. 4a tej ustawy, formułującą a contrario zasadę, zgodnie z którą

zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy

nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania

umowy zlecenia.

Innymi słowy, ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do

emerytury lub renty pozostającego w stosunku pracy dokonywana z

uwzględnieniem regulacji art. 9 ust. 2c ustawy systemowej powinna „wyprzedzać”

ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a tej ustawy. W praktyce z

możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do

emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, będziemy mieli

zatem do czynienia wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia

społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiągnie kwotę określoną w art.

18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej (tzn. minimalnego wynagrodzenia za pracę), na

co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c tej ustawy in

fine, które nie określa przecież wymienionych tam „innych tytułów”, a zatem

obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa

wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy będzie niższa niż kwota

minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub

renty pozostający w stosunku pracy będzie podlegał obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia.

Podkreślenia wymaga, że pogląd powyższy został zaakceptowany w

kolejnych wyrokach Sądu Najwyższego (na przykład: z dnia 27 kwietnia 2021 r.,

II USKP 37/21, LEX nr 3252364; z dnia 11 czerwca 2024 r., II USKP 19/23, LEX nr

3724656 oraz w postanowieniach: z dnia 16 lutego 2023 r., II USK 35/22, LEX nr

3549740; z dnia 8 maja 2024 r., II USK 64/24, LEX nr 3712294) i należy go uznać

za utrwalony.

Ergo, wątpliwości skarżącego mają więc charakter pozorny, bo problem

akcentowany we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został już

wyjaśniony, co skarżący dyskretnie pomija, a tym samym traci możliwość

wykazania przesłanek, które uzasadniałyby jego zmianę.

I USK 957/26

6

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 3989 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku

z art. 39821 k.p.c.

AGM

[r.g.]