Sąd Najwyższy nie zgodził się na postawienie prokurator X. Y. w stan oskarżenia za prowadzenie śledztwa

Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku wnioskiem z dnia 20 stycznia

2025 r., sygn. akt 3008-1 Ds.[…], zwrócił się do Sądu Najwyższego

o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora Prokuratury

Rejonowej w [...] X. Y. za czyn polegający na tym, że:

1. w dniu 20 stycznia 2022 r. w […], jako prokurator Prokuratury Rejonowej w [...],

z obrazą art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k, art. 7 k.p.k., art. 92 k.p.k., art. 279 § 3

k.p.k., art. 297 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.k., art. 326 § 2 k.p.k., na skutek wybiórczej

I ZI 3/25

6

oceny materiału dowodowego, zgromadzonego w niniejszej spawie, a więc

niezgodnie z dyspozycją art. 9 § 1 k.p.k., ze szkodą dla interesu publicznego, tj.

w zakresie niezbędności dokonania pełnej, prawidłowej oceny karnoprawnej

zachowań podejrzanego M. N., a także prawidłowego zabezpieczenia toku

postępowania przygotowawczego o sygnaturze PR Ds. [...] (następnie 4307-

0.DS.[...]), w tym zapewnienia adekwatnej ochrony także dla interesu

prywatnego pokrzywdzonej N. S. oraz jej dzieci, działając umyślnie w zamiarze

ewentualnym, nie dopełniła ciążących na niej obowiązków wynikających

z ustawy, w ten sposób, że:

1. wbrew dyspozycji z art. 6 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o

prokuraturze oraz art. 279 § 3 k.p.k. jako prokurator referent sprawy,

w czasie zawieszenie śledztwa, mimo wdrożonych poszukiwań

podejrzanego M. N. na podstawie listu gończego w sprawie o sygnaturze

4307-0 Ds. [...], (uprzednio PR Ds. [...]), zaniechała do czasu rozpoczęcia

czynności przesłuchania podejrzanego, a podlegającemu wykonaniu z

urzędu w świetle art. 9 § 1 k.p.k., poinformowania uprawnionego organu,

celem wdrożenia przez niego do realizacji listu gończego i procesowego

zatrzymania podejrzanego, co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia

treści art. 244 § 3 k.p.k., art. 279 § 3 k.p.k. i § 200 ust. 1 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 kwietnia 2016 r. – Regulamin

wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych

prokuratury, poprzez wykonanie czynności przesłuchania z procesowo

niezatrzymanym podejrzanym, M. N., a w konsekwencji do niewłaściwego

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania przygotowawczego,

2. wobec M. N., podejrzanego o popełnienie następujących czynów:

1. z art. 207 § 1 k.k. na szkodę N. S., w okresie od 28 lutego

do 24 kwietnia 2021 r.,

2. z art. 197 § 1 k.k. na szkodę N. S., w dniu 21 kwietnia 2021 r.,

3. z art 207 § 1a k.k. na szkodę 16-letniej D. S., w okresie od 28 lutego do

24 kwietnia 2021 r.,

I ZI 3/25

7

mimo zgromadzonego materiału dowodowego dostatecznie

uzasadniającego podejrzenie popełnienia przez wskazanego

podejrzanego kolejno następujących przestępstw:

1. z 193 k.k., art. 245 k.k., 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. oraz z art. 267 §

1 k.k. w dacie 3 listopada 2021 r. ze szkodą dla N. S.,

2. z art 190 § 1 k.k., art. 191 § 1 k.k. w dniu 3 listopada 2021 r. ze

szkodą małoletniej D. S.,

wbrew dyspozycji zawartej w art 313 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art 314 k.p.k.,

zaniechała uzupełnienia oraz zmiany zarzutów w powyższym kształcie,

ograniczając się do ich uzupełnienia, wyłącznie o czyn z art 193 k.k.

popełniony w dacie 3 listopada 2021 r.,

3. wadliwie odstąpiła od realizacji istniejącego środka zapobiegawczego, jakim

było 14-dniowe tymczasowe aresztowanie, i w jego miejsce zastosowała

środek niezolacyjny, odstępując tym samym od wniesienia do właściwego

Sądu wniosku o przedłużenie okresu tymczasowego aresztowania wobec

podejrzanego M. N., mimo spełnionych przesłanek z art 258 § 1-3 k.p.k., art

257 § 1 k.p.k.

tj. o przestępstwo z art 231 § 1 k.k.

4. w okresie od dnia 20 stycznia 2022 r. do dnia 02 kwietnia 2022 r. w [...],

ze szkodą dla interesu publicznego, przejawiającego się w niezbędności

wyjaśnienia okoliczności zdarzeń mogących wypełniać znamiona przestępstw i

podjęcia w związku z powyższym prawidłowej reakcji prawnokarnej, a także ze

szkodą dla interesu prywatnego N. S. oraz jej dzieci, działając umyślnie

w zamiarze ewentualnym, nie dopełniła wynikających z art. 6 ustawy z dnia

28 stycznia 2016 r. – Prawo o prokuraturze obowiązków, albowiem jako

prokurator referent sprawy o sygnaturze akt 4307-0 Ds. [...] (poprzednio PR [...])

wbrew dyspozycji art 256 k.p.k., art. 258a k.p.k. poprzez brak właściwego

nadzoru nad prawidłowością wykonywania środków zapobiegawczych,

stosowanych wobec podejrzanego M. N. w sprawie o sygn. 4307-0 Ds.[...]

(poprzednio PR [...]), oraz brak sprawowania właściwej kontroli, skutecznie

uniemożliwiającej kontaktowanie się podejrzanego z pokrzywdzoną, dopuściła

do sytuacji jawnego i rażącego pogwałcenia przez niego obowiązków

I ZI 3/25

8

wynikających z nałożonego na niego nieizolacyjnego środka zapobiegawczego,

tj. bezprawnego wpływania podejrzanego na pokrzywdzoną, poprzez

uporczywe nachodzenie jej w miejscu pracy, łamania zakazu kontaktowania się

z pokrzywdzoną, jak również popełnienia na jej szkodę kolejnych przestępstw,

w szczególności kierowania gróźb karalnych, włamania się na jej konto

społecznościowe na portalu [...], czemu towarzyszyło przejęcie dostępu do jej

komunikatora [...], ustalonych kont poczty elektronicznej na portalu Interia.pl.

oraz ponawiane żądanie wycofania się z treści zeznań składanych przeciwko

wyżej wymienionemu w toku niniejszego postępowania przygotowawczego,

nadto, pomimo zaistnienia przesłanek z art. 258 § 1-3 k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k.,

art. 256 k.p.k. zaniechała wystąpienia do właściwego Sądu z wnioskiem o

zastosowanie wobec M. N. tymczasowego aresztowania, rezygnując przy tym z

jego przesłuchania oraz uzupełnienia zarzutów, w szczególności o czyny

kwalifikowane z art. 245 k.k. oraz z art. 267 § 1 k.k., a które to zaniechania

wynikały jednocześnie z wybiórczej oceny materiału dowodowego,

zgromadzonego w niniejszej sprawie, a także uprzednich zaniechań w zakresie

jego gromadzenia, w postaci:

1. zaniechaniu dopuszczenia dowodu z zeznań małoletniego 6-letniego B. S.,

w trybie art. 185b § 1 k.p.k. w zw. z art. 185a k.p.k.,

2. rocznej zwłoce (do 3 i 4 kwietnia 2022 r.) w dopuszczeniu dowodu

z oględzin nagrań cyfrowych ścieżek dźwiękowych, dokumentujących akty

przemocy, jakie miały miejsce w kwietniu 2021 r. z udziałem M. N. oraz

ujawnionych pokrzywdzonych, kwalifikowanych z art. 207 § 1 i 1 a k.k. oraz z

art. 197 § 1 k.k.,

3. zaniechaniu, od 1 sierpnia 2021 r. w dopuszczeniu dowodu z zeznań

pracowników przedszkola nr […] w [...] na okoliczność aktów przemocy,

których miał się dopuścić M. N., a o zaistnieniu, których relacjonował

małoletni B. S., między innymi swojej nauczycielce K. W. – opiekunka

przedszkolna B. S..

4. zaniechaniu, od 1 sierpnia 2021 r. do 2 marca 2022 r. w dopuszczeniu

dowodu z zeznań świadków – psychologów z Ośrodka Interwencji

Kryzysowej działającego przy MOPR w [...] w osobach: G. P., a także

I ZI 3/25

9

zeznań świadka: psychologa B. D., na okoliczność aktów przemocy, których

miał się dopuścić M. N., a o zaistnieniu których w ramach terapii,

pracownikom wskazanej placówki relacjonowali N., D. i B. S.,

5. w zwłoce, od 1 sierpnia 2021 r. (do marca 2022 r.), w dopuszczeniu dowodu

z zeznań świadka psychologa R. W. na okoliczność prowadzonej terapii z

udziałem D. S.,

6. zaniechaniu, w okresie od 20 grudnia 2021 r., w dopuszczeniu dowodu

z zeznań świadków psychologów ze Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia

dla Ofiar Przemocy w Rodzinie działającego przy MOPR w [...]

w osobach: A. Z., uzupełniających zeznań pedagog M. D., M. C. (L.), A. K.,

na okoliczność aktów przemocy, których miał się dopuścić M. N.

w dniu 3 listopada 2021 r., a o zaistnieniu, których w ramach terapii, wyżej

wymienionym pracownikom MOPR w [...], relacjonowali N. D. i B. S.,

7. w 4-miesięcznej zwłoce, trwającej do 31 marca 2022 r., w dopuszczeniu

dowodu z przesłuchania pokrzywdzonych N. i D. S., na okoliczność

przestępnych zdarzeń zaistniałych na ich szkodę w listopadzie 2021 r.,

a popełnionych przez podejrzanego M. N., wywołanej również błędnym

rozumieniem przez prokuratora referenta sprawy, dyspozycji art. 182 k.p.k. i

w konsekwencji błędnym pouczeniem pokrzywdzonych o ewentualnych

uprawnieniach przysługujących im z tego artykułu,

8. zaniechaniu dopuszczenia dowodu z oględzin miejsca popełnienia

przestępstw w dniu 3 listopada 2021 r. przez M. N. w miejscu zamieszkania

pokrzywdzonych,

9. wybiórczym pozyskaniu do 24 grudnia 2021 r. dokumentacji psychologicznej,

(wyłącznie ze Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy

w Rodzinie działającego przy MOPR w [...]), na okoliczność aktów przemocy,

których miał się dopuścić M. N. w dniu 3 listopada 2021 roku, a o zaistnieniu,

których w ramach terapii relacjonowali N. D. i B. S.,

10. zaniechaniu pozyskania od 1 sierpnia 2021 r. dokumentacji psychologicznej

z OIK przy MOPR w [...], na okoliczność aktów przemocy, których miał się

dopuścić M. N., a o zaistnieniu, których w ramach terapii relacjonowali N. D. i

B. S.,

I ZI 3/25

10

11. zaniechaniu przesłuchania od 1 sierpnia 2021 r. funkcjonariuszy

przeprowadzających interwencje w mieszkaniu pokrzywdzonej,

12. zaniechaniu dopuszczenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów odnośnie

podejrzanego M. N., mimo wynikających z materiału dowodowego informacji

o jego uzależnieniu od środków odurzających, popełnieniu przestępstw pod

ich wpływem, sygnalizowanych próbach samobójczych, a także

niekontrolowanych wybuchach agresji, czemu towarzyszyło podejmowanie

działań z użyciem przemocy wobec najbliższych członków rodziny,

13. wybiórczej weryfikacji linii obrony przedstawionej przez podejrzanego,

tj. o przestępstwo z art. 231 §1 k.k.

Prokurator X. Y. w pisemnym oświadczeniu szczegółowo odniosła się do

zarzutów stawianych jej we wniosku o uchylenie immunitetu. Wskazała, że rzekome

zaniechania obowiązkom procesowym w rzeczywistości nie miały miejsca, zaś

autor wniosku nie uwzględnił panujących wówczas warunków pracy

w Prokuraturze Rejonowej w [...]. Stwierdziła że w ramach przysługującej

prokuratorowi niezależności, ma on prawo do samodzielnego podejmowania

decyzji procesowych, kierując się prawem zasadą obiektywizmu i własnym

przekonaniem opartym na dowodach i doświadczeniu życiowym. Odmienna ocena

materiału dowodowego dokonana przez wnioskodawcę, nie może być utożsamiana

z popełnieniem przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. W konkluzji prokurator X. Y.

stwierdziła, że wniosek o jej pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest

niezasadny.

Na posiedzeniu w dniu 4 marca 2022 r. prokurator Prokuratury Okręgowej

w Gdańsku, prokurator X. Y. oraz jej obrońca, podtrzymali swoje dotychczasowe

stanowiska procesowe.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie jest zasadny.

Zgodnie z art. 135 § 5 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. – Prawo o

prokuraturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 390, z późn. zm.), zwanej dalej „u.p.p.”, sąd

dyscyplinarny wydaje uchwałę zezwalającą na pociągnięcie prokuratora do

odpowiedzialności karnej, jeżeli zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie

popełnienia przez niego przestępstwa.

I ZI 3/25

11

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym spraw immunitetowych

wskazuje się, że pod pojęciem „dostatecznie uzasadnionego podejrzenia

popełnienia przestępstwa” należy rozumieć podejrzenie w pełni uzasadnione, nie

nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do

popełnienia czynu, jak i występowania innych znamion objętych przez ustawę

ramami zasad odpowiedzialności karnej (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia

27 stycznia 2009 r., sygn. akt SNO 95/08; z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt SNO

21/07; z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt SNO 32/11).

W analizowanej sprawie przedmiotem zarzutów stawianych prokurator X. Y.

we wniosku o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej jest w

gruncie rzeczy sposób prowadzenia przez nią śledztwa w sprawie o sygn. akt 4307-

0 Ds. [...] (poprzednio PR [...]) Prokuratury Rejonowej w [...]. W sposobie

prowadzenia tego śledztwa prokurator wnioskujący o uchylenie immunitetu upatruje

szeregu uchybień i zaniechań obowiązkom prokuratora jako organu nadzorującego

postępowanie przygotowawcze, szczegółowo opisanych we wskazanym wniosku.

Już na pierwszy rzut oka zwraca uwagę fakt, że co do części opisanych we

wniosku zachowań jego autor upatruje wadliwości w rzekomych naruszeniach

regulacji prawa procesowego zawartych w przepisach o charakterze ogólnym, a

więc mających rangę zasad procesowych, z których nawet nie wszystkie mogą

mieć charakter naruszenia nadającego się do podniesienia w środku zaskarżenia,

zwykłym a tym bardziej nadzwyczajnym. Tego rodzaju konstrukcja wniosku

prowadzi do konstatacji, że ma on charakter polemiczny względem podjętych w

postępowaniu przygotowawczym czynności procesowych, zakładając zarazem

możliwą do realizacji alternatywną, i jak należy rozumieć zarazem – właściwą –

wersję tego postępowania, wolną od wad. Znamienne jest przy tym, że naruszenia

prawa procesowego nie przybrały w ocenie autora wniosku rangi nawet rażących,

zaś co do jednego z opisanych zdarzeń wskazano, że było wynikiem błędnej

wykładni. Już tego rodzaju konstrukcja wniosku o uchylenie immunitetu

prokuratorskiego nie może prowadzić do jego akceptacji, gdyż dyskwalifikuje

zasadę niezależności prokuratora, której istotą jest dokonywanie własnej oceny

prawnej zaistniałych w prowadzonym lub nadzorowanym postępowaniu zdarzeń

faktycznoprocesowych oraz podejmowanie na podstawie tej oceny adekwatnych

I ZI 3/25

12

czynności. Oczywiście możliwe jest do wyobrażenia, żeby działania lub zaniechania

prokuratora w toku postępowania osiągnęły rangę przestępstw z art. 231 § 1 k.k.,

jednak taki stan rzeczy może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo, tj. wówczas, kiedy

zachodzą uchybienia rangi kardynalnej, mogącej mieć wydźwięk zupełnie oczywisty,

jednoznaczny, a więc niepoddający się ocenom ani polemikom prawnym, zarówno

w kontekście treści przepisu, jak i sprawności postępowania, przy czym w tym

ostatnim zakresie jedynie w sytuacji, kiedy na nadanie sprawie właściwego biegu i

tempa prokurator mógłby mieć obiektywny wpływ. Postępowanie immunitetowe

prokuratora nie jest postępowaniem odpowiednim do prezentowania odmiennych,

spośród możliwych, ocen prawnych czynności lub zaniechań postępowania

przygotowawczego. Ewentualnemu wymuszeniu prawidłowego toku tej fazy

postępowania mogą służyć ewentualne czynności nadzorcze i przy uwzględnieniu

takich możliwości skonstruowana jest instytucja prokuratury.

Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że przebieg

wskazanego śledztwa, w wymiarze faktograficznym, jest zgodny z ustaleniami

przedstawionymi w uzasadnieniu wniosku o uchylenie immunitetu. Z ustaleń tych

wynika, że Prokuratura Rejonowa w [...] nadzorowała postępowanie

przygotowawcze o sygnaturze akt PR Ds. [...], zainicjowane zawiadomieniem

pokrzywdzonej N. S. z 24 kwietnia 2021 r.

W dniu 27 kwietnia 2021 r. materiały sprawy zostały przekazane z Komendy

Miejskiej Policji w [...] do Prokuratury Rejonowej w [...].

W dniu 29 kwietnia 2021 r. Prokurator Rejonowy M. S. skierował tę sprawę

do referatu prokurator X. Y.. Wymaga jednak odnotowania, że prokurator X. Y. w

okresie od 16 kwietnia 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. przebywała na zwolnieniu

lekarskim, zaś od 1 lipca 2021 r. do 30 lipca 2021 r. korzystała z urlopu

wypoczynkowego, a więc nie mogła wykonywać w tej sprawie żadnych czynności.

Z uwagi na nieobecność wyżej wymienionej czynności w sprawie podejmowała

najpierw asesor prokuratury M. R., a od 2 lipca 2021 r. prokurator B. R..

W tym okresie podjęto m.in. następujące czynności procesowe:

1. w dniu 30 kwietnia 2022 r. wszczęto śledztwo o czyn kwalifikowany z art.

207 § 1 i 1a k.k. w zb. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a

I ZI 3/25

13

prowadzenie śledztwa w całości powierzono funkcjonariuszom z Komendy

Miejskiej Policji w [...],

2. skierowano do sądu wniosek o przesłuchanie pokrzywdzonej w zakresie

czynu z art. 197 § 1 k.k.,

3. sformułowano zarzut wobec M. N., opisujący w jednym czynie, zbiorczo jego

zachowania popełnione na szkodę obydwu pokrzywdzonych, w okresie od

28 lutego 2021 r. do 24 kwietnia 2021 r., zakwalifikowanym art. 207 § 1 i 1a

k.k. w zb. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

4. w dniu 30 kwietnia 2021 r. sformułowano wniosek do Sądu Rejonowego w

Świnoujściu, o zastosowanie wobec M. N. tymczasowego aresztowania na

okres 14 dni od dnia jego zatrzymania, powołując się na art. 249 k.p.k., art.

250 § 2 k.p.k., art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k.,

5. w dniu 28 maja 2021 r. Sąd Rejonowy w Świnoujściu wydał postanowienie o

tymczasowym aresztowaniu M. N. na okres 14 dni od daty jego zatrzymania,

wskazując, że w dotychczasowym postępowaniu przygotowawczym nie

zdołano zatrzymać podejrzanego, zaś okoliczności sprawy wskazują na

realną obawę ukrywania się i ucieczki,

6. od dnia 2 czerwca 2021 r. podejrzanego poszukiwano listem gończym.

Dekretem z dnia 12 sierpnia 2021 r. Prokurator Rejonowy M. S. przekazał

śledztwo do referatu prokurator X. Y..

Prokurator X. Y. od dnia 8 listopada 2021 r. do dnia 30 listopada 2021 r.

została delegowana z Prokuratury Rejonowej w [...] do pracy w innej jednostce

organizacyjnej prokuratury, a od dnia 1 grudnia 2021 r. do dnia 17 grudnia 2021 r.

przebywała na zwolnieniu lekarskim.

W dniu 9 listopada 2021 r. do Prokuratury Rejonowej w [...] wpłynęło pismo

pełnomocnika pokrzywdzonej N. S. z informacją, że pokrzywdzona chce skorzystać

z prawa do odmowy składania zeznań w sprawie i cofnąć wniosek o ściganie M. N.

oraz wniosek o bezzwłoczne wyznaczenie terminu odebrania od pokrzywdzonej

oświadczenia.

W dniu 18 listopada 2021 r. wpłynęło do Prokuratury Rejonowej w [...] pismo

Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia 18 listopada 2021 r.

w wykonaniu art. 12 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, i w

I ZI 3/25

14

wykonaniu ustawowego obowiązku zawiadomienia o przestępstwie z udziałem

przemocy z prośbą o podjęcie działań w związku ze sprawą Ds. [...] r., bowiem

uzyskano informację specjalistów SOWOP, że w dniu 3 listopada 2021 r. do

mieszkania N. S. włamał się jej były konkubent M. N., przeciwko któremu toczy się

postępowanie i sytuacja ta zaburzyła poczucie bezpieczeństwa całej rodziny. Z

pisma wynikało, że N. S. na chwilę obecną nie chce podejmować żadnych działań

prawnych, dlatego nie poinformowała organów ścigania o włamaniu M. N. do

mieszkania. O tej sytuacji powiadomiono Sąd Rejonowy w Szczecinie. Do pisma

dołączono 3 notatki służbowe specjalistów.

W dniu 19 listopada 2021 r. Prokurator Rejonowy w [...] M. S. skierował

pismo do Komendanta Komendy Miejskiej Policji w [...], przesyłając w załączeniu

pismo MOPR w [...] z informacją odnośnie zdarzenia z dnia 3 listopada 2021 r. oraz

akta główne sprawy, celem podjęcia niezwłocznych i skutecznych działań mających

na celu zatrzymanie M. N..

W dniu 22 listopada 2021 r. funkcjonariuszka policji przesłuchała

w charakterze świadka N. S., pouczając świadka o treści art. 233 § 1 i 1a oraz

błędnie o treści art. 182 k.p.k. Pokrzywdzona stwierdziła, że korzysta z uprawnień z

art. 182 k.p.k. i nie będzie zeznawała przeciwko M. N. oraz chce, aby postępowanie

się zakończyło i nie chce w nim uczestniczyć.

W dniu 24 listopada 2021 r. w karcie wewnętrznego nadzoru służbowego

Prokurator Rejonowy M. S. zapisał: „w dniu dzisiejszym odbyłem spotkanie z

Komendantem Miejskim w przedmiocie pilnego podjęcia czynności zmierzających

do zatrzymania podejrzanego”. W dniu 26 listopada 2021 r. N. S. przesłuchał

Prokurator Rejonowy w [...] M. S., pouczając świadka o treści art. 233 § 1 k.k. oraz

błędnie o treści art. 182 k.p.k. Świadek zeznała, że nie zmieniła zdania w kwestii

złożonych zeznań z dnia 22 listopada 2021 r. i podtrzymała, że korzysta z prawa do

odmowy składania zeznań odnośnie obu czynów i nie będzie zeznawała na

okoliczność zdarzenia z dnia 3 listopada 2021 r. Odmówiła odpowiedzi na pytanie

prokuratora odnośnie powodu korzystania, na obecnym etapie postępowania, z

prawa do odmowy zeznań i wniosła o zakończenie tego postępowania, wskazując,

że zna konsekwencje swojej decyzji.

I ZI 3/25

15

W dniu 4 grudnia 2021 r. Prokurator Rejonowy w [...] M. S. skierował do

Komendy Miejskiej Policji w [...] pismo o nadesłanie informacji o etapie i wynikach

poszukiwania na podstawie listu gończego podejrzanego M. N..

W dniu 14 grudnia 2021 r. przesłuchana w Komendzie Miejskiej Policji w [...]

świadek M. D. zeznała, że jest pedagogiem w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia

dla Osób Przemocy w Rodzinie i potwierdziła okoliczności zapisane w notatce z

rozmowy telefonicznej z N. S. z dnia 10 listopada 2021 r. o godzinie 16.00. Świadek

zeznała, że N. S. nie mówiła nic na temat tego, aby ze strony partnera groziło jej

niebezpieczeństwo, powiedziała, że się go boi, a na pytanie, dlaczego kontaktuje

się po tygodniu czasu od incydentu, odpowiedziała, że nie chciała powiadomić ani

Policji ani Prokuratury, chce się tylko wyspać, bo od czasu incydentu nie śpi tylko

czuwa. Wyżej wymieniona nie została przyjęta do ośrodka całodobowego, gdyż nie

spełniała określonych procedur, nie było zagrożenia życia i zdrowia. Tego samego

dnia protokół przesłuchania przesłano do Prokuratury Rejonowej w [...] oraz

zwrócono się do SOWOPR MOPR w [...] o nadesłanie kopii materiałów

dotyczących zgłoszenia N. S..

Prokurator X. Y. z dniem 18 grudnia 2021 r. ponownie przejęła nadzór nad

przedmiotowym postępowaniem po powrocie z delegacji i zwolnienia lekarskiego.

Pismem z dnia 20 grudnia 2021 r. Zastępca Komendanta Miejskiego Policji

w [...] poinformował Prokuraturę Rejonową w [...] o stanie poszukiwań M. N., a

mianowicie, że poszukiwania są w trakcie realizacji, dotychczasowe czynności w

postaci sprawdzenia ostatniego miejsca zamieszkania oraz rozpytania sąsiadów

nie doprowadziły do ustalenia miejsca pobytu poszukiwanego.

W dniu 22 grudnia 2022 r. prokurator X. Y. wydała postanowienie o

przedłużeniu okresu trwania śledztwa do dnia 28 lutego 2022 r., a następnie

w dniu 28 grudnia 2021 r. wydała postanowienie o zawieszeniu tego śledztwa

uznając, że zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca dalsze prowadzenie

postępowania, bowiem nie ustalono miejsca pobytu podejrzanego. Zastępca

Prokuratora Rejonowego M. G. w dniu 28 grudnia 2021 r. w karcie nadzoru nad

zawieszonym postępowaniem w rubryce „Ocena Prokuratora Rejonowego co do

zasadności postanowienia o zawieszeniu” zapisał, że zawieszenie „Słuszne”.

I ZI 3/25

16

Następnie w dniu 20 stycznia 2022 r. prokurator X. Y. wydała postanowienie

o przedstawieniu zarzutów M. N. o to, że:

1. w okresie od dnia 28 lutego 2021 r. do dnia 24 kwietnia 2021 r.

w [...] znęcał się psychicznie i fizycznie nad swoją konkubiną oraz małoletnią

D. S. nieporadną ze względu na wiek, poprzez wyzywanie ich słowami

powszechnie uważanymi za obelżywe, grożenie pozbawieniem życia,

spaleniem mieszkania, wszczynaniem bez powodu awantur, niszczeniem

wyposażenia mieszkania, a także przez popychanie małoletniej, plucie na jej

twarz, wykręcanie rąk, a nadto w dniu 21 kwietnia 2021 r. w [...] w

mieszkaniu zajmowanym przez pokrzywdzoną, N. S., przy użyciu groźby

uszkodzenia ciała na jej szkodę oraz pozbawienia życia jej córki a także przy

użyciu przemocy fizycznej polegającej na pchnięciu, doprowadził ją do

obcowania płciowego, tj. o czyn z art. 207 § 1 i 1a k.k. w zb. z art. 197 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

2. w dniu 3 listopada 2021 r. w [...] wdarł się do mieszkania N. S. w ten sposób,

że po rozwierceniu zamka w drzwiach balkonowych, wszedł do

zajmowanego przez pokrzywdzoną mieszkania przy ul. Wyspiańskiego, tj. o

czyn z art. 193 k.k.

Tego samego dnia prokurator X. Y. ogłosiła postanowienie podejrzanemu i

odebrała od niego wyjaśnienia. Podejrzany podał m.in. że jest zdrowy fizycznie, nie

leczony psychiatrycznie. Wyjaśnił, że nie przyznaje się do popełnienia zarzucanych

mu czynów i szczegółowo podał okoliczności zdarzeń z kwietnia 2021 r.,

zaprzeczając wersji tych zdarzeń wynikających z dotychczas zgromadzonego

materiału dowodowego. Jednocześnie podejrzany odmówił wyjaśnień na

okoliczność zdarzenia z dnia 3 listopada 2021 r.

Po przesłuchaniu podejrzanego w dniu 20 stycznia 2022 r. prokurator X. Y.

wydała postanowienie:

1. o uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego

aresztowania zastosowanego postanowieniem Sądu Rejonowego w

Świnoujściu z dnia 28 maja 2021 r. na okres 14 dni w stosunku do M. N.,

2. o uchyleniu postanowienia prokuratora z dnia 2 czerwca 2021 r.

o poszukiwaniu listem gończym podejrzanego M. N.,

I ZI 3/25

17

3. o zastosowaniu wobec podejrzanego środka zapobiegawczego w postaci:

1. dozoru Policji poprzez osobiste stawiennictwo w Komendzie Miejskiej Policji

w [...] raz w tygodniu oraz informowanie o zamierzonym wyjeździe

trwającym dłużej niż 7 dni oraz o planowanym terminie powrotu,

2. zakazie kontaktowania się osobistego, telefonicznego, korespondencyjnego

oraz za pośrednictwem urządzeń elektronicznych z pokrzywdzonymi N. S.

i D. S.,

3. zakazie zbliżania się do pokrzywdzonych N. i D. S. na odległość mniejszą

niż 50 metrów.

W uzasadnieniu wymienionej decyzji prokurator X. Y. wskazała, że z uwagi

na wykonanie czynności z podejrzanym, zasadniczo wszystkie najistotniejsze

dowody w sprawie zostały zabezpieczone, uznając jednocześnie potrzebę

stosowania dozoru i zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych z uwagi na

konieczność zapobieżenia stosowania przemocy wobec pokrzywdzonych oraz

popełnienia na szkodę wyżej wymienionych ponownego przestępstwa przeciwko

życiu i zdrowiu.

W dniu 28 stycznia 2022 r. prokurator X. Y. wydała postanowienie o podjęciu

zawieszonego postępowania.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r. prokurator X. Y. przedłużyła

śledztwo do dnia 31 marca 2022 r., w uzasadnieniu wskazując na konieczność

rozważenia przesłuchania kolejnych świadków, a następnie sporządzenia decyzji

końcowej.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2022 r. prokurator X. Y. zwolniła psychologa

R. W. z obowiązku tajemnicy zawodowej oraz zażądała uwierzytelnionych

kserokopii dokumentacji psychologicznej pacjentki D. S. oraz tego samego dnia

przesłała akta główne sprawy z wytycznymi do Komendy Miejskiej Policji w [...], z

terminem realizacji i przedstawienia akt do kontroli 25 marca 2022 r. W

wymienionych wytycznych prokurator X. Y. poleciła:

1. pouczyć pokrzywdzoną o treści art. 185 k.p.k. z informacją, że nie

przysługuje jej prawo do odmowy składania zeznań,

2. odebrać od pokrzywdzonej oświadczenie, czy cofa wniosek o ściganie M. N.

za groźby karane wobec niej i córki D.,

I ZI 3/25

18

3. ustalić przebieg zajścia z listopada 2021 r.,

4. ustalić, czy pokrzywdzona utrzymuje kontakty z podejrzanym,

5. przesłuchać uzupełniająco D. S. na okoliczności zdarzenia z listopada 2021 r.

i innych zdarzeń z udziałem M. N. (ze wskazaniem, że świadkowi nie

przysługuje prawo do odmowy złożenia zeznań),

6. przesłuchać świadka H. W. na okoliczność rozmowy z N. S.,

7. uzupełniająco przesłuchać psychologa R. W.,

8. przesłuchać wszystkich sąsiadów,

9. sporządzić protokół odtworzenia nagrań zapisanych na płycie CD,

10. załączyć do akt materiały z MOPR, o które zwrócono się pismem z dnia

14 grudnia 2021 r.

11. załączyć do akt nagrania, zdjęcia oraz wiadomości, o których mówiła

świadek E. N.,

12. na okoliczność interwencji z dnia 24 kwietnia 2021 r. przesłuchać

funkcjonariuszy Policji, załączyć kopie notatek służbowych,

13. przesłuchać pracownika MOPR M. C. (pedagog),

14. przesłuchać K. S. (siostrę N. S.) oraz matkę N. S..

W dniu 11 marca 2022 r. akta z wytycznymi wpłynęły do Komendy Miejskiej

Policji w [...].

W dniu 29 marca 2022 r. w Komendzie Miejskiej Policji w [...] przesłuchano w

charakterze świadka N. S.. Pokrzywdzona oświadczyła, że nie wycofuje wniosku o

ściganie M. N. za groźby kierowane wobec niej i jej małoletniej córki D. i chce, żeby

w tej sprawie dalej toczyło się postępowanie. Zeznała też, że w dniu 3 listopada

2021 r. o godzinie 5:00 M. N. włamał się do jej mieszkania, rozwiercił sześć dziur

w drzwiach balkonowych. Córka krzyczała, on zasłonił D. ręką usta. Pokrzywdzona

spotkała M. N. w korytarzu, pytała go, po co przyszedł, a on odpowiedział:

„przyszedłem was zabić”, w ręku trzymał nóż średniej wielkości, ostrze miało może

8 cm, w drugiej ręce trzymał plastikowe jednorazowe opaski zaciskowe. M. N. miał

powiedzieć, że opaski są po to, aby ich związać, mówił też, że ma w plecaku

benzynę. M. N. zabrał im telefony, porozdzielał po pokojach, ją z córką posadził w

salonie, B. w drugim pokoju. Pokrzywdzona bała się, że on ich pozabija. M. był

pobudzony, nerwowy. Był u nich w mieszkaniu trzy godziny, cały czas trzymał nóż

I ZI 3/25

19

w ręku. Pokrzywdzona na kolanach błagała go, aby nie robił im krzywdy. On się bał,

że zgłosi to na Policję. Pokrzywdzona obiecała mu, że tego nie zrobi.

Pokrzywdzona powiedziała do M. N., że wycofa zeznania, ponieważ się go bała. M.

N. się uspokoił, wyszedł z mieszkania i odjechał.

Ponadto pokrzywdzona zeznała, że w dniu 26 marca 2022 r. M. N. włamał

się na jej konto na [...] oraz [...]. Udało się jej odzyskać te konta. M. N. skopiował

wszystkie jej pliki z kont na […] oraz [...] i prawdopodobnie rozsyła jej prywatne

rozmowy. W dniu 28 marca 2022 r. również otrzymywała smsy, które wskazywały,

że ktoś próbuje zmienić jej hasło. M. N. pozmieniał hasła do jej dwóch kont e-mail;

[...].pl oraz [...].pl.

M. N. był pod szkołą syna, kiedy prowadziła syna do szkoły i powiedział do

niej, że „ma nagrania i idzie na Policję”. W dniu 29 marca 2022 r. M. N. był u jej

dyrektor ze szkoły, w której jest zatrudniona, M. G., a w dniu 28 marca 2022 r. on

był u wicedyrektor A. W., miał jej mówić, co pokrzywdzona mówiła o pracy.

Nagrania dotyczące pracy pokrzywdzona posiadała na [...], a to była prywatna

korespondencja.

W dniu 29 marca 2022 r. przesłuchano świadka D. S.. Świadek podała

okoliczności zdarzenia z dnia 3 listopada 2021 r. zbieżnie z zeznaniami matki N. S..

W dniu 30 marca 2022 r. funkcjonariusz Policji M. M. sporządziła notatki: z

próby kontaktu telefonicznego z psychologiem R. W. oraz do akt sprawy

wydrukowała i dołączyła wiadomości e-mail, które w dniu 30 marca 2022 r.

przesłała jej P. S., a które otrzymywała jej siostra N. S. od M. N. z adresu [...].pl w

listopadzie 2021 r. na adres [...].pl. P. S. przesyłając powyższe treści stwiedziła, że

człowiek ten nie ma nic do stracenia, jest nieobliczalny. „Bardzo proszę o szybkie

rozwiązanie i zadbanie o bezpieczeństwo moich bliskich”.

W dniu 31 marca 2022 r. sierżant M. M. dołączyła do akt przesłane jej przez

N. S. na jej adres wiadomości e-mail, które otrzymywała od M. N. z adresu [...].pl na

swój adres [...].pl w okresie od dnia 3 listopada 2021 r. do dnia 1 stycznia 2022 r.

Prokurator X. Y. postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2022 r. przedłużyła

przedmiotowe śledztwo do dnia 30 kwietnia 2022 r.

Z dniem 4 kwietnia 2022 r. prokurator X. Y. została oddelegowana do innej

jednostki organizacyjnej prokuratury.

I ZI 3/25

20

Zarządzeniem Prokuratora Rejonowego w [...] z dnia 7 kwietnia 2022 r.

wskazana sprawa została przekazana do referatu asesor N. D. (tom I. k. 187).

Należy dostrzec, że asesor N. D. została delegowana do tej jednostki z dniem 4

kwietnia 2022 r., przejmując referat prokurator X. Y. liczący ok. 176 spraw „na biegu”

(tom IV. k.640).

Przedstawione powyżej ustalenia faktyczne stały się podstawą do

sformułowania przez prokuratora wniosku o zezwolenie na pociągnięcie prokurator

X. Y. do odpowiedzialności karnej za dwa czyny, zakwalifikowane jako

przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. Zgodnie z powołanym przepisem,

odpowiedzialność karną ponosi funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając

swoje uprawnienia lub niedopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu

publicznego lub prywatnego.

Czyn opisany w pkt I wniosku miał miejsce w dniu 20 stycznia 2022 r.

i zdaniem autora tego wniosku polegał na niedopełnieniu obowiązków, jakie

spoczywają na prokuratorze jako organie postępowania przygotowawczego. Mowa

tu o obowiązkach procesowych związanych z przeprowadzeniem przesłuchania

podejrzanego M. N. w tymże dniu, który w chwili przesłuchania był poszukiwany

listem gończym (pkt Ia), zaniechaniu uzupełnienia oraz zmiany zarzutów

postawionych podejrzanemu (pkt Ib), odstąpieniu od tymczasowego aresztowania i

zastosowaniu wobec podejrzanego nieizolacyjnego środka zapobiegawczego (pkt

Ic).

Co do obowiązków wskazanych w pkt Ia wniosku o uchylenie immunitetu

brak jest podstaw do uznania, aby prokurator X. Y. w dniu 20 stycznia 2022 r.

naruszyła normy wynikających z art. 6 u.p.p., art. 279 § 3 k.p.k., 244 § 3 k.p.k. oraz

§ 200 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek

organizacyjnych prokuratury.

Zgodnie z art. 279 § 3 k.p.k. „w razie ujęcia i zatrzymania osoby ściganej

listem gończym należy niezwłocznie doprowadzić ją do sądu, który wydał

postanowienie o tymczasowym aresztowaniu, w celu rozstrzygnięcia przez sąd

o utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu tego środka, chyba że prokurator po

przesłuchaniu zatrzymanego zmienił już środek zapobiegawczy lub uchylił

tymczasowe aresztowanie”. Z końcowej części tego przepisu wynika, że

I ZI 3/25

21

ustawodawca priorytet czasowy nadał przesłuchaniu zatrzymanego przez

prokuratora, a dopiero po dokonaniu tej czynności, jeżeli prokurator uzna za celowe

dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania, doprowadza się zatrzymanego do

sądu celem rozstrzygnięcia o utrzymaniu, zmianie lub uchyleniu tego środka

zapobiegawczego. Po drugie norma 279 § 3 k.p.k. materializuje się w momencie,

kiedy dochodzi do ujęcia i zatrzymania osoby ściganej listem gończym, a taka

sytuacja nie miała miejsca w analizowanej sprawie, gdyż podejrzany M. N. sam

stawił się na przesłuchanie w dniu 20 stycznia 2022 r., a więc nie doszło do jego

ujęcia i zatrzymania. Po trzecie nie można tracić z pola widzenia realiów sprawy, a

zwłaszcza tego, że tymczasowe aresztowanie zastosowane przez Sąd Rejonowy w

Świnoujściu wobec podejrzanego M. N. na okres 14 dni było podyktowane potrzebą

przeprowadzenia z nim czynności procesowych, tj. w pierwszej kolejności

przesłuchania go. Podejrzanego, mimo poszukiwania go listem gończym, nie

zdołano ująć i zatrzymać, a skoro sam zadeklarował dobrowolne przystąpienie do

czynności procesowych, rozwiązanie zastosowane przez prokurator X. Y. należy

ocenić jako racjonalne i skuteczne. Wszystko to wskazuje, że prokurator X. Y.

przystępując do wykonywania czynności procesowych z podejrzanym w dniu 20

stycznia 2022 r., nie uchybiła normie art. 279 § 3 k.p.k. Można wręcz stwierdzić, że

w ogóle nie było podstaw do zastosowania tego przepisu w sposób sugerowany we

wniosku o uchylenie immunitetu, gdyż nie ziściły się przesłanki do niezwłocznego

doprowadzenia do sądu.

Skoro zatrzymanie podejrzanego nie miało miejsca, nie doszło również do

naruszenia art. 244 § 3 k.p.k. nakazującego sporządzenie protokołu zatrzymania.

Nie doszło też do naruszenia § 200 Regulaminu wewnętrznego urzędowania

powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, bowiem, choć podejrzany

nie został doprowadzony do prokuratury, to postępowanie prokurator X. Y.

realizowało dyspozycję tego przepisu, a więc przesłuchała podejrzanego

i nie dostrzegając potrzeby dalszego stosowania tymczasowego aresztowania,

zmieniła zastosowany środek zapobiegawczy i odwołała list gończy.

Z kolei przepis art. 6 u.p.p. stanowi, że prokurator jest obowiązany do

podejmowania działań określonych w ustawach, kierując się zasadą bezstronności i

równego traktowania obywateli. Przepis ten formułuje zasadę o charakterze

I ZI 3/25

22

ogólnym, a w zakresie, w jakim przewiduje „obowiązek podejmowania działań

określonych w ustawach”, nie wynika z niego jakikolwiek, konkretny obowiązek,

który prokurator mógłby naruszyć.

Co do obowiązków wymienionych w pkt 1b i 1c wniosku należy stwierdzić, że

decyzja o uzupełnieniu i zmianie zarzutów oraz decyzja o zastosowaniu

określonego środka zapobiegawczego lub o jego uchyleniu, stanowią efekt

realizacji kompetencji prokuratora związanych z prowadzeniem lub nadzorowaniem

postępowania przygotowawczego (art. 3 § 1 u.p.p.). Przepis art. 7 § 1 u.p.p.

stanowi, że prokurator przy wykonywaniu czynności określonych w ustawach jest

niezależny. Co prawda prokuratura jest zorganizowana w sposób hierarchiczny

i przełożeni prokuratora posiadają określone uprawnienia nadzorcze względem

podejmowanych przez niego czynności (por. art. 4 u.p.p., art. 7 § 2 u.p.p., art. 8

u.p.p.), to jednak zasadą jest to, że prokurator w stosowaniu przepisów, ich

wykładni i subsumpcji jest samodzielny, a podejmowane decyzje procesowe są

wynikiem jego wewnętrznego przekonania o określonym stanie rzeczy. Przepis art.

7 k.p.k. wymaga, aby przekonanie to było kształtowane na podstawie wszystkich

przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad

prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W

świetle powyższych spostrzeżeń należy uznać, że niedokonanie przez prokurator X.

Y. uzupełnienia i zmiany zarzutów postawionych podejrzanemu M. N., odstąpienie

od realizacji tymczasowego aresztowania i zastosowanie w jego miejsce

nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, są skutkiem decyzji prokuratora

kształtujących tok postępowania przygotowawczego, mieszczących się w granicach

zasady swobodnej oceny dowodów i pozostających pod ochroną zasady

niezależności prokuratora wynikającej z treści art. 7 § 1 u.p.p.

Jeśli chodzi o czyn opisany w pkt II wniosku o uchylenie immunitetu, należy

stwierdzić, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie pozwala również na uznanie,

aby prokurator X. Y. w okresie od 20 stycznia 2022 r. do 2 kwietnia 2022 r. w

ramach sprawowanego przez nią nadzoru nad prawidłowością wykonywania

środków zapobiegawczych (art. 256 k.p.k) uchybiła wynikającemu z treści art. 258a

k.p.k. w zw. art. 6 u.p.p. obowiązkowi zmiany środka zapobiegawczego

zastosowanego wobec podejrzanego M. N. postanowieniem Prokuratury Rejonowej

I ZI 3/25

23

w [...] z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. Ds. [...]. Podejrzany nie uniemożliwiał ani nie

utrudniał wykonywania zastosowanych środków, nie naruszył obowiązku

cotygodniowego stawiennictwa na Komendzie Miejskiej Policji w [...] ani zakazu

kontaktowania się osobistego, telefonicznego, korespondencyjnego oraz za

pośrednictwem urządzeń elektronicznych z pokrzywdzonymi N. S. i D. S.. Materiał

dowodowy dołączony do wniosku o uchylenie immunitetu nie wskazuje też, aby

w okresie stosowania wspomnianego środka zapobiegawczego dochodziło do

bezprawnego wpływania przez podejrzanego na pokrzywdzonych, kierowania pod

ich adresem gróźb karalnych, czy też do nachodzenia pokrzywdzonej N. S. w jej

miejscu pracy. Podejrzany M. N. przybył wprawdzie dwukrotnie w dniach 28 i 29

marca 2022 r. do szkoły, w której pracowała pokrzywdzona, ale w celu odbycia

spotkania z jej przełożonymi – A. G. i A. W.. Nie miał zamiaru kontaktować się z

pokrzywdzoną ani też w tych dniach się z nią nie spotkał. Powyższe zachowanie

podejrzanego jak również włamanie na konto społecznościowe pokrzywdzonej,

przejęcie dostępu do jej komunikatora [...] oraz dwóch kont poczty elektronicznej

mogą zostać oceniane jako kolejne przestępstwa popełnione na jej szkodę, ale nie

można tych zachowań zakwalifikować jako naruszenia zakazu kontaktowania się

nałożonego postanowieniem o zastosowaniu środka zapobiegawczego. W tej

sytuacji stawiany prokurator X. Y. zarzut braku sprawowania właściwej kontroli,

skutecznie uniemożliwiającej kontaktowanie się podejrzanego z pokrzywdzoną jest

oczywiście chybiony.

Z kolei zachowania M. N. polegające na kierowaniu pod adresem

pokrzywdzonej oraz jej córki gróźb pozbawienia życia, a także kierowanie żądań

wycofania się z treści złożonych zeznań, które miały miejsce w listopadzie 2021 r.,

nie były znane organom prowadzącym postępowania przygotowawcze aż do dnia

29 marca 2022 r., kiedy to przesłuchano N. S. i okoliczności te zostały ujawnione.

Wprawdzie prokurator X. Y. dysponowała informacjami o włamaniu się przez

podejrzanego do mieszkania pokrzywdzonej w dniu 3 listopada 2021. (pismo

Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 18 listopada 2021 r. oraz

zeznania świadka M. D.) jednakże nie wynikało z nich, aby podejrzany groził

pokrzywdzonej oraz jej córce pozbawieniem życia i nakłaniał pokrzywdzoną do

wycofania złożonego wniosku o jego ściganie. W celu weryfikacji tych okoliczności

I ZI 3/25

24

prokurator X. Y. w dniu 2 marca 2022 r. sporządziła wytyczne dla funkcjonariuszy

Policji prowadzących śledztwo, w ramach których poleciła m.in. ustalenie przebiegu

zdarzenia z 3 listopada 2022 r. i przesłuchanie na tę okoliczność N. S. i D. S. z

pouczeniem, że nie przysługuje im prawo odmowy złożenia zeznań, a także

ustalenie, czy dochodzi do kontaktów między pokrzywdzoną a podejrzanym. W tej

sytuacji nie sposób zarzucić prokurator X. Y., co czyni autor wniosku, aby nie

sprawowała kontroli nad prawidłowością wykonywania przez podejrzanego środka

zapobiegawczego polegającego m.in. na zakazie kontaktowania się przez niego z

pokrzywdzoną.

Co do zarzutów zaniechania wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o

zastosowanie wobec M. N. tymczasowego aresztowania oraz innych zaniechań w

zakresie gromadzenia materiału dowodowego, wymienionych w pkt II lit. a-ł

wniosku o uchylenie immunitetu, należy stwierdzić, że są one chybione. Z jednej

strony dotyczą sposobu wykonywania kompetencji procesowych przysługujących

prokuratorowi jako organowi prowadzącemu postępowanie przygotowawcze,

co w świetle zaprezentowanych wyżej rozważań, pozostaje pod ochroną wyrażonej

w art. 7 § 1 u.p.p. zasady niezależności prokuratora oraz przewidzianej w art. 7

k.p.k. zasady swobodnej oceny dowodów, z drugiej zaś w analizowanej sprawie nie

może być mowy o jakiejkolwiek zwłoce przy podejmowaniu przez prokurator X. Y.

czynności procesowych.

Należy dostrzec, że przepisy art. 256 k.p.k., art. 258a k.p.k., art. 258 § 1-3

k.p.k., art. 253 § 1 k.p.k., nie zakreślają terminów na realizację przewidzianych nimi

obowiązków prokuratorskich. Co oczywiste, przepisy nie zakreślają też terminów na

wykonywanie poszczególnych czynności dowodowych. Można zatem założyć, że

obowiązki prokuratora związane z prowadzeniem postępowania przygotowawczego

powinny być realizowane bez nieuzasadnionej zwłoki. Określenie „niezwłocznie”

oznacza, że coś powinno zostać wykonane jak najszybciej, ale z uwzględnieniem

okoliczności, które mogą usprawiedliwiać pewne opóźnienie.

Oceniając czas realizacji czynności procesowych związanych ze

sprawowaniem przez prokurator X. Y. nadzoru nad śledztwem, należy mieć również

w polu widzenia okoliczności związane z warunkami jej pracy w Prokuraturze

Rejonowej w [...]. Niezwykle trudna sytuacja kadrowa, zarówno na stanowiskach

I ZI 3/25

25

prokuratorskich, jak i urzędniczych, była przedmiotem służbowej korespondencji

między Zastępcą Prokuratora Rejonowego w [...] a Prokuratorem Okręgowym w […]

(tom. II k. 376-378). Potwierdzają to również w swoich zeznaniach m.in.: prokurator

M. L. (tom IV. k. 639-642), prokurator X. Y. (tom IV. k. 645-647, 650-654), asesor N.

D. (tom IV. k. 655-660). Prokurator X. Y. w okresie trwania śledztwa w

ograniczonym zakresie miała wpływ na tok czynności podejmowanych w jego

ramach. W związku z długotrwałymi, usprawiedliwionymi nieobecnościami w pracy,

urlopami wypoczynkowymi oraz delegowaniem do innej jednostki organizacyjnej

prokuratury, mogła wykonywać jakiekolwiek czynności w śledztwie jedynie w

okresach od 12 sierpnia 2021 r. do 8 listopada 2021 r. oraz od 18 grudnia 2021 r.

do 4 kwietnia 2022 r. Jeżeli dodatkowo uwzględnić okoliczność, że referat

prokurator X. Y. liczył ok. 170 spraw, to ocena tempa czynności procesowych

podejmowanych w sprawie o sygn. akt 4307-0 Ds. [...] nie może być negatywna, a

już na pewno nie można w takim przypadku mówić o zaniechaniach

przybierających wymiar skrajny, wymagający oceny wręcz prawnokarnej. O braku

rzekomych zaniechań świadczą choćby takie czynności jak wydanie przez

prokurator X. Y. w dniu 2 marca 2022 r. wytycznych do funkcjonariuszy Policji

prowadzących śledztwo, wskazujące na konieczność wykonania szeregu czynności

procesowych. Do sformułowanych wytycznych nie sposób formułować zastrzeń. Co

do gromadzenia materiału dowodowego oraz dokonywania prawnokarnej oceny

czynu zarzucanego należy zwrócić uwagę, że praktyka uzupełniania tego materiału

oraz konsekwentna modyfikacja kwalifikacji prawnej realizowana jest

niejednokrotnie dopiero na etapie postępowania sądowego. Nie jest to wszakże

podstawa do stawiania prokuratorowi zarzutu popełnienia przestępstwa

związanego z brakami w materiale dowodowym, czy z wadliwą kwalifikacją prawną.

Należy zatem uznać, że czynności procesowe w śledztwie nadzorowanym

przez prokurator X. Y. były prowadzone sprawnie o tyle, o ile było to możliwe we

wskazanych wyżej uwarunkowaniach, zaś pogląd sugerujący ich podejmowanie z

uchybieniem wymaganej odpowiednimi przepisami „niezwłoczności” jawi się jako

oderwany od realiów pracy we wskazanej jednostce organizacyjnej prokuratury w

omawianym okresie.

I ZI 3/25

26

Wszystko to wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokurator X. Y. czynów opisanych we

wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku o zezwolenie na

pociągnięcie wyżej wymienionej prokurator do odpowiedzialności karnej.

Niezależnie od powyższego czyny przypisane prokurator X. Y. we

wskazanym wniosku i zakwalifikowane z art. 231 § 1 k.k. nie wypełniają znamion

strony podmiotowej przestępstwa określonego w powołanym przepisie.

Przestępstwo to może zostać popełnione w warunkach umyślności w obu

postaciach, co oznacza, że funkcjonariusz publiczny musi obejmować swoim

zamiarem (bezpośrednim lub ewentualnym) zarówno przekroczenie uprawnień lub

niedopełnienie obowiązków (w wyniku działania lub zaniechania), jak i działanie na

szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Zamiar ewentualny zachodzi

wówczas, gdy sprawca przewiduje możliwość popełnienia czynu zabronionego i na

to się godzi. Niezależnie od tego, że z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika,

że nie doszło do popełnienia czynu zabronionego, to nie wynika z nich również, aby

prokurator X. Y. obejmowała swoją świadomością już samą choćby możliwość

oceny własnych działań (zarzucanych zaniechań) jako naruszenia obowiązków

prokuratora związanych z prowadzeniem postępowania przygotowawczego.

Nieuprawnione jest również twierdzenie, że mogła ona obejmować swoją

świadomością skutek, w postaci naruszenia interesu publicznego lub interesu

prywatnego N. S. i jej córki.

Wymaga podkreślenia, że Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie

wielokrotnie wypowiadał się w kwestii pociągania prokuratora do odpowiedzialności

karnej za czyn zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k.,

związany z wykonywaniem przez niego czynności służbowych. W uchwale z dnia

22 października 2025 r., I ZI 33/25, Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 7 § 1

u.p.p. ustanawia zasadę niezależności prokuratora przy wykonywaniu czynności

określonych w ustawach, co należy rozumieć, że prokurator w zakresie

prowadzonego postępowania samodzielnie kształtuje jego bieg, planując czynności

procesowe, oceniając zgromadzony materiał dowodowy oraz podejmuje decyzje

procesowe. Zasada niezależności prokuratora, oprócz wymiaru zewnętrznego

rozumianego jako brak nacisków ze strony podmiotów znajdujących się poza

I ZI 3/25

27

strukturą prokuratury, ma też wymiar wewnętrzny, który definiuje samodzielność

przy realizacji kompetencji wynikających z regulacji procesowych. Warunkiem

urzeczywistnienia zasady niezależności prokuratora jest zatem to, aby prokuratorzy

mogli wykonywać swoje zadania służbowe bez zastraszania, utrudnień, nękania,

niewłaściwych ingerencji lub bezpodstawnego narażenia na odpowiedzialność

cywilną, karną lub inną. W kontekście zasady niezależności prokuratora, zarzut

popełnienia przestępstwa z art. 231 k.k. musiałby być związany z poważnymi

nadużyciami uprawnień przewidzianych dla prokuratora w przepisach szczególnych,

które to uprawnienia wykorzystałby on bez żadnej podstawy prawnej wobec stron

postępowania przygotowawczego, doprowadzając zarazem do istotnych

niekorzystnych dla nich następstw procesowych. Podobne stanowisko zajął Sąd

Najwyższy w uchwale z dnia 15 kwietnia 2025 r., I ZI 2/25.

Z kolei w uchwale z dnia 22 października 2025 r., I ZI 43/25, Sąd Najwyższy

uznał, że nie każda nieprawidłowość w działaniu funkcjonariusza publicznego musi

być a priori utożsamiana z przekroczeniem uprawnień lub niedopełnieniem

obowiązków, a więc z realizacją znamion czynu zabronionego określonego w art.

231 § 1 k.k. Wskazana ocena powinna mieścić się w granicach wyznaczonych

regulacją zawartą w art. 7 k.p.k. Przepis ten nakazuje to, aby przekonanie organu

procesowego było kształtowane w oparciu o swobodną ocenę dowodów,

uwzględniającą wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Istotą „swobodnej

oceny dowodów” jest zatem pozostawienie organowi procesowemu pewnej sfery

autonomii przy podejmowaniu decyzji procesowych, możliwości dokonania oceny

(do pewnego stopnia dyskrecjonalnej), czy przesłanki wynikające z określonej

normy prawnej zostały zrealizowane.

Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że

prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] X. Y. podejmując czynności w ramach

sprawowanego przez nią (okresowo) nadzoru nad śledztwem w sprawie o

sygnaturze PR Ds. [...] (następnie 4307-0.DS.[...]), realizowała kompetencje organu

procesowego w granicach wyznaczonych zasadą swobodnej oceny dowodów

wyrażonej w treści art. 7 k.p.k., a w sposobie ich realizacji nie doszło do nadużyć.

Sama możliwość dokonania przez innego prokuratora odmiennej oceny w zakresie

zasadności zmiany stosowanego środka zapobiegawczego, potrzeby dokonywania

I ZI 3/25

28

czynności procesowych w określonej kolejności i terminach, potrzeby

przeprowadzenia określonych czynności dowodowych lub procesowych lub w

zakresie oceny dowodów – jeżeli ocena ta nie znajduje podstawy prawnej w

przepisach prokuratorskiej pragmatyki służbowej – nie świadczy o zaistnieniu

uchybień określonym obowiązkom procesowym w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym przez prokuratora. Nie może też powodować negatywnych skutków

w sferze odpowiedzialności karnej osoby zajmującej stanowisko prokuratora.

Możliwość prowadzenia przeciwko prokuratorowi postępowania karnego za decyzje

związane z podejmowanymi przez niego czynnościami procesowymi lub oceną

przeprowadzanych dowodów, przekreślałaby zasadę niezależności prokuratorskiej,

czyniąc ją iluzoryczną. Takim właśnie sytuacjom ma przeciwdziałać instytucja

immunitetu prokuratorskiego.

W oparciu o powołaną wyżej argumentację należy uznać, że zebrany

w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, że zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez prokurator X. Y. czynów opisanych we

wniosku prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku o pociągnięcie wyżej

wymienionej do odpowiedzialności karnej. Dowody zgromadzone w sprawie nie

pozwalają na przypisane jej sprawstwa czynów określonych w art. 231 § 1 k.k. W

tej sytuacji brak jest podstaw do wydania uchwały zezwalającej na pociągnięcie

wyżej wymienionej do odpowiedzialności karnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy uchwalił, jak w sentencji.

Marek Siwek

[r.g.]

[a.ł]