Wniosek o wyłączenie sędziego SN od testu niezawisłości oddalony

W dniu 27 października 2025 r. SSN Barbara Skoczkowska – wyznaczona

do udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt I ZB 58/25, dotyczącej wniosku o

zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez SSN Marię

Szczepaniec w sprawie o sygn. akt I ZO 76/25 – złożyła pismo sygnalizacyjne, w

którym podniosła istnienie okoliczności wskazujących na konieczność rozważenia

kwestii wyłączenia z urzędu od udziału w tejże sprawie SSN Krzysztofa

Wesołowskiego.

I ZO 115/25

2

W uzasadnieniu wniosku SSN Barbara Skoczkowska stwierdziła, że Maria

Szczepaniec objęła urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3). SSN Krzysztof Wesołowski wyznaczony

do składu przeprowadzającego test niezawisłości i bezstronności SSN Marii

Szczepaniec został powołany na stanowisko sędziowskie w tej samej procedurze

nominacyjnej, za zatem zmuszony byłby do zajęcia stanowiska odnośnie do

okoliczności, która także jego bezpośrednio dotyczy, albowiem jest związana z jego

własną procedurą nominacyjną. Nieuwzględnienie wniosku o jego wyłącznie

doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem nemo iudex in causa sua.

Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że udział SSN Krzysztofa

Wesołowskiego w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy mógłby realnie prowadzić do

naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd

ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności, art. 45 ust. 1 Konstytucji, ale także do

przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka konkluzja wynika wprost z uchwały składu

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 oraz uchwały

Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Brak jest normatywnych podstaw do wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa

Wesołowskiego od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25.

Za nieuprawniony należy uznać pogląd wnioskodawczyni, upatrujący

naruszenia art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w tym, że objęty wnioskiem sygnalizacyjnym

sędzia rozstrzygałby w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25 w oparciu o okoliczności,

które również jego bezpośrednio dotyczą. Zgodnie z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia

jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego

sędziego bezpośrednio. Wykładnia językowa tego określenia wskazuje, że chodzi

tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą sędziego, a więc taka sprawa,

rozstrzygnięciem której sędzia jest osobiście zainteresowany. Zwrot

„bezpośrednio”, którym posługuje się powołany przepis, oznacza zatem, że

I ZO 115/25

3

pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą, nie ma ogniw pośrednich.

Rozstrzygnięcie w sprawie z wniosku o przeprowadzenie tzw. testu niezawisłości i

bezstronności SSN Marii Szczepaniec nie dotyczy bezpośrednio SSN Krzysztofa

Wesołowskiego, w żaden sposób też nie będzie oddziaływało na sferę jego praw i

obowiązków, nie będzie też miało znaczenia prejudycjalnego w jakiekolwiek

sprawie, której wynikiem byłby on osobiście zainteresowany. Do realizacji

przesłanki wyłączenia sędziego, o której mowa w art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k., zaistnienie

relacji „bezpośredności” musi być wymagane w sposób bezwzględny. Podkreślenia

wymaga fakt, że instytucja wyłączenia sędziego z mocy prawa ma charakter

wyjątkowy, a więc wszystkie podstawy zawarte w art. 40 § 1 k.p.k. powinny

podlegać wykładni ścisłej – wykładnia rozszerzająca jest w sposób oczywisty

wykluczona. Jasne jest więc, że skoro rozstrzygnięcie w sprawie nie oddziałuje na

sytuację prawną SSN Krzysztofa Wesołowskiego w żaden sposób, to tym samym

sprawa, w której rozstrzygnięcie to ma zapaść nie dotyczy go bezpośrednio.

Z kolei zapatrywania prawne wnioskodawczyni upatrujące nienależytej

obsady sądu w okolicznościach związanych ze sposobem normatywnego

ukształtowania procedury powołania SSN Krzysztofa Wesołowskiego na

stanowisko sędziowskie są nietrafne, a biorąc pod uwagę obowiązujący porządek

prawny, są wręcz z nim sprzeczne.

Zgodnie z treścią art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie

Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), zwanej dalej u.s.n., okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej

podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności. Trzeba też mieć na uwadze

treść § 3 powołanego artykułu, w świetle którego niedopuszczalne jest ustalanie lub

ocena przez Sąd Najwyższy lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania

sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z

zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wnioskodawczyni domaga się więc podjęcia

działań, które są prawnie niedopuszczalne.

Powyższych konstatacji nie podważa powołana w uzasadnieniu wniosku

argumentacja, odwołująca się do treści uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia

I ZO 115/25

4

2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Zawarte w tej uchwale zapatrywania co do

nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.) tworzonego przez sędziów

powołanych na zajmowane stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) utraciły swą

aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20. W

powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę za

niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust.

1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, a także

z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Należy przypomnieć, że skutkiem wejścia w życie powołanego orzeczenia

Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu, którego

niezgodność z normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona w tym

orzeczeniu, co jasno wynika z art. 190 ust. 3 Konstytucji. Nie dość więc, że

wskazana w sygnalizacji uchwała obecnie nie ma żadnego znaczenia prawnego, a

jedynie historyczne, to w ogóle nie ma związku z instytucją wyłączenia sędziego z

mocy prawa, która w sygnalizacji jest powołana.

Również powołana w uzasadnieniu wniosku uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22,

wyrażająca zapatrywania na temat sytuacji powodujących nienależytą obsadę sądu

w rozumieniu art. 439 § 1 k.p.k. utraciła aktualność, wobec wejścia w życie z dniem

15 lipca 2024 r. regulacji zawartych w art. 29 § 4-25 u.s.n., a zwłaszcza

przytoczonych powyżej przepisów art. 29 § 3 i 4 u.s.n., których treść wyklucza

możliwość zastosowania się przez sąd do wskazań płynących ze wskazanej

uchwały. Można jedynie zasygnalizować, że twierdzenia w tej uchwale wyrażone

pozostają w oderwaniu od obowiązującego porządku prawnego, związanego z

istnieniem konstytucyjnych organów państwa. Przypisanie sobie kompetencji, a

następnie wyrażanie stanowiska o nietożsamości Krajowej Rady Sądownictwa z

Krajową Radą Sądownictwa, dyskwalifikuje merytorycznie wskazaną uchwałą bez

potrzeby szczególnych w tym zakresie wywodów, zwłaszcza że gdyby nawet takie

I ZO 115/25

5

przeprowadzać i tak nie miałyby one znaczenia dla stwierdzenia, czy wobec SSN

Krzysztofa Wesołowskiego zachodzi okoliczność z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie nie zachodzi obawa naruszenia

zasady nemo iudex in causa sua, wyrażonej w powołanym wyżej przepisie. W

części wstępnej sygnalizacji, choć w jej treści odwołano się do tej zasady,

wskazano na zastosowanie art. 41 § 1 k.p.k. Rzecz jednak w tym, że treść pisma w

żaden sposób nie wskazuje, z jakiego powodu zachodzą wątpliwości co do

bezstronności sędziego w sprawie, a więc do tego, że sprawa ta miałaby być

rozstrzygnięta w sposób stronniczy, podczas gdy do tego sprowadza się

normatywna treść art. 41 § 1 k.p.k. Nadanie temu przepisowi innych treści, aniżeli z

niego wynikają, również zważywszy na zakaz rozszerzającej wykładni przepisów

wyjątkowych, nie może mieć miejsca.

Wymaga przy tym odnotowania, że powołanie przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład sędziowski ukształtowała władza ustawodawcza, nie

stanowi choćby w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy do

odmowy uznania statusu powołanego sędziego albo asesora sądowego (np. pkt 9

wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2021 r. sygn. akt II GOK

2/18 i II GOK 6/18). Nie stanowi również wystarczającej podstawy do wyłączenia

sędziego od rozpoznania sprawy ze względu na brak jego niezawisłości albo

bezstronności albo uznania, że skład sądu jest sprzeczny z przepisami prawa, lub

w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy (np. wyrok

Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK

2372/21, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2023 r.

sygn. akt I FSK 2040/22, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z

dnia 18 grudnia 2023 r. sygn. akt I FSK 1827/23). Poglądy wyrażane w

orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługują na aprobatę, zaś

argumentacja zawarta w powołanych judykatach i konkluzje z niej płynące

zachowują aktualność również w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego.

Wymaga podkreślenia, że procedura, w jakiej nastąpiło powołanie Krzysztofa

Wesołowskiego do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego, w

żaden sposób nie wpływa na obiektywne postrzeganie jego bezstronności i

I ZO 115/25

6

niezawisłości i nie może stanowić podstawy do formułowania poglądu o wadliwości

wydawanych z jego udziałem orzeczeń z uwagi na uchybienia wymienione w treści

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wskazany sędzia został powołany na wolne stanowisko

sędziowskie w Sądzie Najwyższym aktem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, po

przeprowadzeniu postępowania konkursowego przed Krajową Radą Sądownictwa,

zgodnie z obowiązującymi przepisami. Przepisy te nie zostały nigdy

zakwestionowane w drodze środków prawnych, które zgodnie z postanowieniami

art. 188, 191, 193 Konstytucji temu celowi służą. Nadto, nic nie wskazuje na to, by

miały one ulec zmianie

Konkludując, należy stwierdzić, że sygnalizacja SSN Barbary Skoczkowskiej

wskazująca na konieczność wyłączenia z urzędu SSN Krzysztofa Wesołowskiego

od udziału w sprawie o sygn. akt I ZB 58/25 jest pozbawiona merytorycznych racji.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]