Sąd Najwyższy nie wyłączył sędziego, który sam walczy o wyrównanie uposażenia

Przed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła

sprawa z powództwa SSN w stanie spoczynku X.Y. przeciwko Sądowi

Najwyższemu o zasądzenie określonej kwoty tytułem wyrównania zaniżonego

wynagrodzenia (a następnie uposażenia) wraz z ustawowymi odsetkami. Zaniżenie

to ma wynikać z tego, że w latach 2021-2022 r. wynagrodzenia i uposażenia

sędziów Sądu Najwyższego nie były ustalane z zastosowaniem mechanizmu

przewidzianego w art. 48 § 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. z 2024 r. poz. 622), lecz przy zastosowaniu regulacji przewidzianych w tzw.

ustawach okołobudżetowych, co spowodowało obniżenie ich wysokości. Sprawa ta

została zarejestrowana w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w repertorium pod

I ZO 79/26

2

sygn. akt I ZPU 12/26. Do jej rozpoznania został wyznaczony SSN Tomasz

Demendecki.

W odpowiedzi na pozew z dnia 20 maja 2026 r. pełnomocnik pozwanego

wniósł o wyłączenie SSN Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu

wyżej wymienionej sprawy z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności. SSN

Tomasz Demendecki jest bowiem powodem w analogicznej sprawie

o wynagrodzenie, zarejestrowanej pod sygn. akt I ZPU 3/23.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z treści art. 49 § 1 k.p.c. wynika, że sąd wyłącza sędziego na jego żądanie

lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać

uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W niniejszej sprawie wątpliwość co do bezstronności sędziego wynika

z faktu, że we wniesionym w dniu 29 grudnia 2023 r. pozwie wystąpił z

roszczeniami opartymi na analogicznej podstawie faktycznej i prawnej, na jakiej

zostało oparte powództwo w sprawie o sygn. akt I ZPU 12/26, o zasadności którego

ma orzekać.

Okoliczność, że sędzia pozostaje stroną w innym postępowaniu dotyczącym

roszczenia o waloryzację wynagrodzenia, nie stanowi jednak sama przez się

przesłanki z art. 49 § 1 k.p.c. Sprawa o sygn. akt I ZPU 12/26, którą ma

rozpoznawać SSN Tomasz Demendecki, dotyczy stosunku prawnego, w którym

stroną jest inny podmiot niż sędzia wyznaczony do rozstrzygnięcia niniejszej

sprawy, a jej wynik nie wywoła żadnych skutków prawnych wobec SSN Tomasza

Demendeckiego. Orzeczenie to nie będzie wiążące w postępowaniu w sprawie o

sygn. akt I ZPU 3/23 – nie będzie miało charakteru prejudycjalnego. Nie zachodzi

zatem sytuacja, w której wynik niniejszej sprawy mógłby w sposób bezpośredni

oddziaływać na sytuację majątkową SSN Tomasza Demendeckiego. Istnienie

osobistych roszczeń majątkowych SSN Tomasza Demendeckiego, względnie ich

brak, nie może rzutować też na liczbę ani rodzaj spraw jemu przydzielonych, chyba

że sprzeciwiają się temu regulacje procesowe, co akurat w niniejszej sprawie nie

zachodzi.

I ZO 79/26

3

Ponadto sama zbieżność zagadnienia prawnego będącego podstawą

roszczeń w sprawach o sygn. akt I ZPU 12/26 i I ZPU 3/23 nie jest wystarczająca

do przyjęcia uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego. Bezstronność

sędziego oznacza brak uprzedzenia wobec stron, a nie brak ukształtowanego

stanowiska co do wykładni prawa. Sędzia, co oczywiste, ma prawo do własnych

poglądów prawnych, a zarazem spoczywa na nim obowiązek samodzielnego

interpretowania mających zastosowanie przepisów. Nie może być on więc

wyłączany tylko dlatego, że jego linia orzecznicza może okazać się niekorzystna

dla jednej ze stron. Gdyby przyjąć przeciwną koncepcję, prowadziłoby to

niechybnie do nieakceptowalnej możliwości podejmowania przez stronę czynności

zmierzających do wyznaczenia do rozpoznania sprawy sędziego, którego

stanowisko prawne stronie odpowiada, a więc swoistego „doboru sędziego pod

wynik sprawy”.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.

[J.J.]

[r.g.]