Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego dla sędziów

Wnioskiem z dnia 9 września 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego),

[…] ([…]), podpisany jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w [...]1 SSO M.S. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do

rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędziów Sądu

Okręgowego w [...] X. Y. oraz X.1 Y.1

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez

rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSO

I ZW 39/26

2

M.S. nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie

Apelacyjnym w [...]1

Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do

rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa w

art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę

sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa dotyczy

sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny

sąd dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Sąd

Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów dyscyplinarnych

właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem apelacji, w którym

znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty postępowaniem (por. art. 110

§ 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej

wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku (por. art. 114

§ 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego, stosując przepisy u.s.p. o trybie

postępowania zawarte w ,,Rozdziale 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i

asesorów sądowych” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2022

r., sygn. akt I ZW 3/22; z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22).

Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego

Sędziów Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądach okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów

sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów

okręgowych oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik

Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika

Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. W sprawach pozostałych

sędziów sądów okręgowych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów

rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie apelacyjnym, a w pozostałych sprawach sędziów sądów

rejonowych oraz asesorów sądowych - zastępca rzecznika dyscyplinarnego

działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2 u.s.p.).

I ZW 39/26

3

Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca

Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika

dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do

czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5

u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym

powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów

okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny

Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8

u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub

przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania

albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia

sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko

sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu

okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia

przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej

rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika.

Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem

wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki

przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy

sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych

podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego

zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie

przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed

upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada

jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie

wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec

niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem

kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie SN

z 8.12.2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127).

I ZW 39/26

4

W niniejszej sprawie, jak wynika z danych zawartych we wniosku, podpisany

jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 SSO

M.S. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej

instancji sprawy dyscyplinarnej sprawy dyscyplinarnej sędziów Sądu Okręgowego

w [...] X. Y. oraz X.1 Y.1, wobec których w dniu 2 września 2026 r. wszczął

postępowanie dyscyplinarne.

Wskazać jednakże należy, iż SSO M.S. nie posiada statusu Zastępcy

Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1, wobec czego nie jest

podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel i formułowania

zawartego w wywiedzionym piśmie postulatu.

Wprawdzie czteroletnia kadencja powołanego w dniu 22 sierpnia 2022 r. na

Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w W. SSO P.Ż.

upłynęła, jednakże odwołanie go z tej funkcji z dniem 13 lutego 2026 r. przez

wówczas nieuprawnioną SSR J.R. stanowiło czynność prawnie bezskuteczną,

wobec czego stwierdzić należy, iż SSO P.Ż. pełni obowiązki po upływie kadencji do

czasu skutecznego powołania zastępcy rzecznika na następną kadencję, a w

konsekwnecji brak jest legitymacji SSO M.S. do wystąpienia z wnioskiem.

Jednocześnie odnotowania wymaga, że powołanie SSO M.S. do pełnienia funkcji

Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...]1 przez SSR

J.R. w dacie tejże czynności ocenić należy jako sprzeczne z prawem i tym samym

nieskuteczne, w konsekwencji czego nie nabył on uprawnienia do wykonywania

funkcji oskarżycielskich przed sądami dyscyplinarnymi. Tym samym nie można

przyjąć, że wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego został złożony przez

osobę uprawnioną.

Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie

art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji

wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym

przedmiocie.

Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie.

I ZW 39/26

5

[J.J.]

[r.g.]