Bank ma zwrócić kredytobiorcom 174 549 zł, Sąd Najwyższy przywrócił wyrok o nieważności umowy

Wyrokiem z 30 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Opolu ustalił, że umowa

kredytu zawarta 19 lutego 2005 r. pomiędzy E.M. i A.M. a Bank S.A. w G. (dalej:

„Bank”) jest nieważna (pkt I), zasądził od pozwanego na rzecz powodów 174 549,96

zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 9 września 2020 r. do dnia zapłaty

(pkt II) i rozstrzygnął o kosztach procesu za pierwszą instancję (pkt III).

Sąd Okręgowy ustalił, że 19 lutego 2005 r. powodowie zawarli z Bank umowę

kredytu na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej. Zgodnie z

jej § 7 ust. 2 zd. 4 każdorazowo wypłacana kwota złotych polskich miała zostać

przeliczona na walutę, do której indeksowany jest kredyt, według kursu kupna waluty

kredytu podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych

udzielanych przez bank, obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez bank.

Stosownie do § 10 ust. 8 umowy rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez

kredytobiorcę następować miało według kursu sprzedaży waluty, do której jest

indeksowany kredyt, podanego w Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów

hipotecznych udzielonych przez bank, obowiązującego w dniu wpływu środków do

banku.

W § 17 ust. 1-8 umowy postanowiono, że do rozliczenia transakcji wpłaty

i spłaty kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów

II CSKP 374/26

3

hipotecznych udzielonych przez bank walut zawartych w ofercie banku

obowiązujących w dniu dokonania transakcji. Kursy kupna określa się jako średnie

kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich Narodowego

Banku Polskiego (dalej: „NBP”) minus marża kupna. Kursy sprzedaży określa się

jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP

plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów

hipotecznych udzielanych przez bank stosuje się kursy złotego dla danych walut

ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane

o marże kupna sprzedaży Banku ustalone w sposób określony w ust. 5.

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy

podzielił stanowisko powodów, że umowa kredytu z 19 lutego 2005 r. jest w całości

nieważna z uwagi na jej sprzeczność z właściwością (naturą) stosunku

zobowiązaniowego oraz zasadami współżycia społecznego. Ponadto umowa

zawiera szereg postanowień abuzywnych, które nie mogą być zastąpione

jakimikolwiek innymi regulacjami prawnymi, co także skutkuje jej nieważnością. Sąd

Okręgowy doszedł do przekonania, że konieczność usunięcia z ocenianych klauzul

indeksacyjnych części dotyczącej marży banku pociąga za sobą bezskuteczność

całych postanowień i dalej nieważność umowy kredytu. W zakresie rozliczeń Sąd

Okręgowy zastosował teorię dwóch kondykcji. Jak wynika z przedłożonego

zaświadczenia, powodowie zapłacili na rzecz pozwanego łącznie 174 549,96 zł i taką

kwotę Sąd ten zasądził w punkcie II wyroku.

Wyrokiem z 6 grudnia 2024 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił

zaskarżony wyrok w punktach I. i II. w ten sposób, że oddalił powództwo główne

o ustalenie i zapłatę (pkt 1), uchylił zaskarżony wyrok co do punktu III. i w tym

zakresie oraz w zakresie roszczenia ewentualnego przekazał sprawę Sądowi

Okręgowemu w Opolu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 2).

Sąd Apelacyjny wskazał, że postanowienia umowy w zakresie, w jakim

określały sposób ustalania przez pozwany bank kursów sprzedaży i kupna waluty,

do której indeksowany był kredyt, stanowią postanowienia niedozwolone.

Zakwestionowane postanowienia, odnosiły się do średniego kursu NBP

II CSKP 374/26

4

korygowanego o marżę kupna albo marżę sprzedaży. W umowie nie wskazano

jednak precyzyjnie, jak ustalane będą te marże. W tym zakresie Sąd odwoławczy

uznał za niedozwolone postanowienia umowy, które dotyczyły tylko zasad ustalania

salda kredytu oraz wysokości rat kredytu w oparciu o stosowane przez bank kursy

wymiany waluty określane w publikowanych przez niego tabelach kursów, przy czym

mowa tu o klauzulach przeliczeniowych. W ocenie Sądu Apelacyjnego

postanowienia te rażąco naruszały interesy ekonomiczne i prawne konsumenta,

skoro umożliwiały drugiej, silniejszej oraz profesjonalnej stronie, jednostronne

określanie należnego jej wynagrodzenia oraz przyznawały jej prawo określenia

wysokości długu konsumenta przy użyciu własnych tabel kursowych (po innym kursie

w chwili dokonywania wyliczeń na potrzeby wypłaty i spłaty kredytu). W tym zakresie,

jak wyżej wskazano, Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji

o abuzywności tych klauzul.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego abuzywny charakter miał tylko mechanizm

ustalania przez bank kursu, po którym przeliczany był kredyt i raty. Umowna klauzula

walutowa, tj. powiązanie z walutą CHF przy wypłacie kredytu w złotych polskich oraz

przy spłacie rat kredytu w złotych polskich, zostało jasno i zrozumiale wyrażone

i zawarte w umowie stron. Prowadzi to do wniosku, że gdyby w umowie strony

postanowiły o indeksacji według kursu waluty obiektywnego, na wysokość którego

ani bank, ani kredytobiorca nie mieliby wpływu, postanowienia waloryzacyjne nie

wykazywałyby cech abuzywności.

W ocenie Sądu Apelacyjnego eliminacja niedozwolonej części klauzuli

indeksacyjnej w zakresie ustalenia właściwego kursu wymiany CHF nie doprowadzi

do upadku umowy w pozostałym zakresie. Po eliminacji klauzul abuzywnych „minus

marża” i „plus marża” umowa nadal zawiera wszystkie elementy konieczne dla

określenia treści stosunku prawnego, a w szczególności kwotę kredytu w złotych,

kurs franka szwajcarskiego, po którym winno następować przeliczenie tak

wypłaconej kwoty kredytu i kurs franka obowiązujący w chwili spłat poszczególnych

rat, tj. średni kurs NBP, okres kredytowania i terminy spłaty oraz wysokość

oprocentowania. Należne pozwanemu raty, a także liczbę CHF, do której

indeksowano kredyt zaciągnięty w PLN w momencie zawarcia umowy, ustalić zatem

można było w oparciu o wskaźnik obiektywny, niezależny od woli i wpływu żadnej ze

II CSKP 374/26

5

stron, po wyeliminowaniu powyższych niedozwolonych postanowień. Biorąc pod

uwagę postanowienia umowy po usunięciu z niej niedozwolonych postanowień

„minus marża kupna” i „plus marża sprzedaży”, wskaźnikiem tym jest kurs średni

NBP. W ocenie Sądu Apelacyjnego prowadzi to do wniosku, że postanowienie

umowne dotyczące marży banku w odniesieniu do ustalania kursu franka

szwajcarskiego ma charakter samodzielny, co pozwala na eliminację jedynie

elementu odnoszącego się do modyfikacji średniego kursu NBP marżą banku.

W realiach niniejszej sprawy usunięcie wskazanego postanowienia odnoszącego się

do marży banku oznacza, że w stosunkach stron wiążący powinien być kurs średni

NBP. W konsekwencji wyeliminowanie z łączącej strony umowy niedozwolonych

postanowień nie skutkuje upadkiem umowy, a umowa ta nadal może trwać, co

wyklucza uznanie kwestionowanej umowy kredytu za nieważną z tego tytułu.

Dodatkowo Sąd odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do uznania, iż

umowa w zakresie regulacji oprocentowania nosi znamiona nieważnej czynności

prawnej. Dopuszczalna jest bowiem taka konstrukcja umowy (art. 3531 k.c.),

w ramach której jednej ze stron zostanie przyznane prawo do kształtowania aktualnej

wysokości oprocentowania, o ile to uprawnienie opiera na weryfikowalnych

kryteriach. Kryteria zmiany oprocentowania zostały zawarte w umowie i odsyłają one

do wskaźników zewnętrznych, a zatem weryfikowalnych.

W konsekwencji nie było podstawy do uznania, że nie istnieje stosunek

prawny wynikający z kwestionowanej umowy kredytu, z uwagi na stwierdzenie

nieważności umowy i zasądzenia z tego tytułu od strony pozwanej – Banku S.A. w G

(następcy prawnego Bank) na rzecz powodów żądanych kwot wraz z ustawowymi

odsetkami za opóźnienie, a tym samym do zasądzenia 174 549,96 zł w związku z

nieważnością kwestionowanej umowy, gdyż umowa nie jest nieważna.

Sąd odwoławczy zastrzegł, że takie stanowisko nie oznacza, iż strony wiąże

umowa kredytu w kształcie (treści) załączonym do pozwu, albowiem niedozwolony

charakter miały postanowienia umowne, w ramach których powiązano wypłatę

i spłatę świadczenia z marżą kupna albo marżą sprzedaży, nie wskazując w umowie

jednak precyzyjnie, jak ustalane będą przedmiotowe marże. Zatem ta część

postanowień klauzul waloryzacyjnych musi być uznana za niewiążącą powodów. To

II CSKP 374/26

6

z kolei nakazuje stwierdzić, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powodów

świadczeń pieniężnych uiszczonych przez nich bankowi, a powstałych na skutek

nieważności kwestionowanej umowy kredytowej, gdyż nie były one świadczeniem

nienależnym. W konsekwencji Sąd ten orzekł jak w punkcie 1 wyroku, stwierdzając,

że oddalenie powództwa głównego otwiera drogę do rozstrzygnięcia o roszczeniu

ewentualnym.

Powodowie wnieśli skargę kasacyjną, w której zaskarżyli wyrok Sądu drugiej

instancji w części, w której Sąd ten zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji (pkt 1

wyroku). Zarzucili naruszenie art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady

93/13/EWG przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że powodowie nie są

związani klauzulą indeksacyjną zawartą w umowie kredytu jedynie w części

dotyczącej marży kupna/sprzedaży banku, wskutek nieuprawnionego podziału

klauzuli kursowej zawartej w § 17 ust. 2 i 3 umowy kredytu na część odnoszącą się

do kursu NBP i cześć odnoszącą się do marży banku, uznanie za niedozwoloną

jedynie część postanowienia umownego, która dotyczy marży kupna/sprzedaży

banku, podczas gdy klauzula indeksacyjna zawarta w § 1 ust. 1, § 7 ust. 2, § 10 ust.

8 oraz § 17 ust. 2 i 3 umowy kredytu stanowi jeden, niepodzielny warunek umowny

i powinna zostać wyeliminowana w całości; art. 3851 § 1 w zw. z art. 3852 k.c. w zw.

z art. 5 i 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG; art. 3851 § 1 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1

w zw. z art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG, art. 3851 § 1 w zw. z art. 65 § 1 i 2

k.c.; art. 3531 w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c.; art. 69 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 pr. bank.; art. 405

w zw. z art. 410 k.c.; art. 3271 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c.

Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania

w tej części i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego, ewentualnie

o jego uchylenie i wydanie przez Sąd Najwyższy wyroku reformatoryjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

W uchwale całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22 (OSNC z 2024 r., nr 12, poz. 118), przyjęto, że nie jest dopuszczalne

zastępowanie niedozwolonego postanowienia umownego odnoszącego się do

II CSKP 374/26

7

sposobu ustalenia kursu waluty obcej przez wykorzystanie innego sposobu ustalenia

kursu waluty wynikającego z obowiązujących przepisów prawa lub ustalonych

zwyczajów, oraz uznano, że przy braku możliwości ustalenia wiążącego strony kursu

waluty umowa kredytu nie wiąże stron również w pozostałym zakresie. Stanowisko

to bazuje na stwierdzeniu, że chociaż klauzule kształtujące mechanizm

przeliczeniowy w umowie kredytu indeksowanego oraz klauzule, na podstawie

których następuje określenie wysokości świadczenia w umowach kredytu

denominowanego, określają główne świadczenia stron, to – z powołaniem się na art.

3851 § 1 k.c. – należy uznawać je za sformułowane w sposób niejednoznaczny,

a także za kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi

obyczajami i rażąco naruszające jego interesy, gdyż pozwalają one bankowi na

arbitralne określanie wysokości kursów waluty, do której odnosi się konkretna umowa

kredytu denominowanego lub indeksowanego zawarta z konsumentem.

Powyższe stanowisko zostało doprecyzowane w uchwale całej Izby Cywilnej

z 24 czerwca 2026 r., III CZP 8/26, w której rozstrzygnięto, że postanowienie umowy

lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo denominowanego

w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty na podstawie

średniego kursu tej waluty ustalanego przez NBP korygowanego o marżę banku,

podlega ocenie co do abuzywności (art. 3851 § 1 k.c.) wyłącznie jako całość.

Należy przyznać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do

klauzul bazujących na powiązaniu marży banku (kredytodawcy) i średnich kursów

waluty obcej ustalanych przez NBP dla wyznaczania salda zadłużenia i wysokości

świadczeń kredytobiorcy będącego konsumentem można było zaobserwować

występowanie dwóch przeciwstawnych stanowisk co do określenia zakresu klauzuli

przeliczeniowej (indeksacyjnej) objętego abuzywnością oraz wpływu stwierdzonej jej

wadliwości na dalsze istnienie nawiązanego stosunku prawnego.

Pierwsze stanowisko bazowało na stwierdzeniu, że brak związania

konsumenta wynikający z abuzywności postanowienia umownego (art. 3851 § 1 k.c.)

należy odnosić wyłącznie do tego fragmentu klauzuli odzwierciedlającego część

jednostki redakcyjnej umowy kredytu, który zawiera wskazanie marży banku jako

jednego z parametrów służących określeniu odpowiedniego kursu waluty. Tylko

II CSKP 374/26

8

bowiem z tego elementu klauzuli wynika możność banku arbitralnego określania

całościowego kosztu udzielonego kredytu i wysokości poszczególnych świadczeń

kredytobiorcy, a tym samym należy uznać go za nietransparentny, a zatem

niedozwolony i niewiążący konsumenta w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. Natomiast nie

ma podstaw do negowania mocy wiążącej odniesień do średnich kursów waluty

obcej wyznaczanych przez NBP dla potrzeb ustalania wysokości świadczeń stron

umowy. Parametr ten jest określany w sposób obiektywny przez instytucję

państwową i z wykorzystaniem przyjętych przez nią transparentnych zasad

wyliczania bieżącego kursu takiej waluty. Odniesienia w umowie kredytu do średnich

kursów waluty określanych przez NBP, w odróżnieniu od parametru, jakim jest marża

banku, nie stanowią więc przejawu arbitralnego i nietransparentnego kształtowania

relacji umownych przez kredytodawcę. W konsekwencji, po wyeliminowaniu

abuzywnego odwołania do marży banku, nadal możliwe jest ustalenie rozmiaru

świadczeń stron umowy przez ich oznaczenie w oparciu o średni kurs waluty obcej

wyznaczany przez NBP, co jest równoznaczne z zachowaniem istoty (natury) tego

typu kredytu. Z tego względu nie ma podstaw do uznania, że nieuwzględnienie

odniesień do marży banku w klauzuli indeksacyjnej sprawia, iż umowa kredytu upada

w całości, gdyż w oparciu o pozostałą jej treść istnieje możliwość określenia

wysokości świadczeń stron (zob. wyroki SN: z 1 czerwca 2022 r., II CSKP 364/22;

z 20 czerwca 2023 r., II CSKP 1476/22; z 22 lutego 2024 r., II CSKP 11/23;

z 5 czerwca 2024 r., II CSKP 1468/22; z 30 października 2024 r„ II CSKP 1939/22;

z 6 grudnia 2024 r., II CSKP 132/23; z 12 lutego 2025 r., II CSKP 2271/22; z 27 lutego

2025 r., II CSKP 1815/22; z 27 marca 2025 r., II CSKP 2020/22, i z 16 maja 2025 r.,

II CSKP 201/23, oraz postanowienia SN: z 7 września 2023 r., I CSK 6562/22;

z 25 września 2023 r., I CSK 862/23; z 27 września 2023 r., I CSK 16/23; z 26 marca

2024 r., I CSK 6980/22; z 20 czerwca 2024 r., I CSK 2997/23, i z 6 listopada 2024 r.,

I CSK 3948/23).

Natomiast w ramach drugiego stanowiska przyjmowano, że nie jest

uzasadnione „rozłączanie” parametrów konstytuujących klauzulę indeksacyjną

(przeliczeniową) przyjętą w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej (lub

denominowanego w walucie obcej). Wynikające z takiej klauzuli powiązanie

niezależnego (obiektywnego) elementu w postaci średnich kursów NBP oraz

II CSKP 374/26

9

elementu wyłącznie zależnego od woli strony umowy (marży banku) jako całość

określa przyjęty w umowie mechanizm przeliczeniowy służący określeniu wysokości

świadczeń stron („średni kurs NBP +/- marża banku”). Eliminacja z umowy kredytu

jedynie części klauzuli dotyczącej marży zmienia istotę całego postanowienia i nie

usuwa zagrożenia dla interesu konsumenta. Nadal utrzymywany jest bowiem

mechanizm przeliczeniowy, w którym ryzyko wahań kursowych waluty obcej jest

przerzucane wyłącznie na konsumenta. Według tego stanowiska, abuzywność

należy odnosić do całości klauzuli przeliczeniowej bazującej na powiązaniu marży

banku i kursów średnich wyznaczanych przez NBP. W konsekwencji z umowy

usuwany jest mechanizm, który stanowi podstawę dla określenia rozmiaru głównych

świadczeń stron, co uprawnia do dalszego wniosku, że – wobec braku odmiennego

stanowiska prezentowanego przez konsumenta (kredytobiorcę) – dochodzi do

upadku umowy kredytu (zob. np. wyroki SN: z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 18

maja 2022 r., II CSKP 1316/22; z 12 lipca 2022 r., II CSKP 231/22; z 13 października

2022 r., II CSKP 864/22; z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1602/22; z 29 maja 2024 r.,

II CSKP 1737/22; z 14 marca 2025 r., II CSKP 296/23; z 28 marca 2025 r., II CSKP

424/23, z 8 kwietnia 2025 r., II CSKP 15/23, i z 5 marca 2026 r., II CSKP 817/25,

oraz postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 lipca 2023 r. I CSK 4033/22; z 18

sierpnia 2023 r., I CSK 4167/22; z 19 stycznia 2024 r., I CSK 233/23; z 10 września

2024 r., I CSK 2735/23; z 25 września 2024 r., I CSK 1606/24; z 28 maja 2025 r.,

I CSK 388/23, i z 20 października 2023 r., I CSK 4949/22).

Jak wskazano we wcześniejszych uwagach, zarysowany wyżej spór został

rozstrzygnięty w uchwale całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2026

r., III CZP 8/26, w której przychylono się do drugiego ze zreferowanych wyżej

stanowisk. Eliminacja jedynie części klauzuli, dotyczącej marży banku, zmienia sens

brzmienia całego postanowienia umownego (niezależnie od kwestii ryzyka

kursowego, o czym będzie mowa poniżej), nie usuwając przy tym zagrożenia

interesu konsumenta. Nie jest to zmiana wystarczająca do uznania, że klauzula

określająca główne świadczenia stron została wyrażona jasno i jednoznacznie.

Sądowe stwierdzenie nieuczciwego charakteru postanowienia umownego powinno

mieć z reguły skutek w postaci przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej

konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w braku tego postanowienia. Taki skutek,

II CSKP 374/26

10

po wyeliminowaniu postanowienia dotyczącego marży banku, w realiach sprawy nie

nastąpiłby. Odmienne stanowisko przyczyniłoby się do wyeliminowania

zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez zwykły brak

stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal

byliby oni zachęcani do stosowania rzeczonych warunków wiedząc, że nawet gdyby

miały one być unieważnione, to jednak umowa nadal obowiązywać, tak aby

zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców, co na

tle dyrektywy Rady 93/13/EWG jest nieuzasadnione (zob. np. wyroki SN: z 18 maja

2022 r., II CSKP 1316/22; z 5 marca 2026 r., II CSKP 817/25). Działania sądu w razie

stwierdzenia klauzuli abuzywnej mają mieć charakter sankcyjny, co oznacza

osiągnięcie swoistego skutku zniechęcającego przedsiębiorców zawierających

umowy z konsumentami do przewidywania w umowach z nimi nieuczciwych

postanowień umownych. Taki skutek nie mógłby zostać osiągnięty, gdyby umowa

mogła zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy przez

wprowadzenie do umowy warunków uczciwych. Kontrahent konsumenta niczym by

bowiem nie ryzykował, narzucając nieuczciwe postanowienia umowne, skoro mógłby

liczyć na to, że sąd uzupełni umowę przez wprowadzenie uczciwych warunków, które

powinny być przez niego zaproponowane od razu (zob. np. wyroki SN: z 27 listopada

2019 r., II CSK 483/18; z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; z 5 marca 2026 r.,

II CSKP 817/25). Gdyby nawet (przyjmując teoretycznie) wyeliminować z klauzuli

indeksacyjnej marżę, to chodziłoby jedynie o przeliczanie kwoty kapitału i wysokości

rat kredytu, ale nie usunęłoby to w żaden sposób ryzyka kursowego, które i tak

w całości byłoby przerzucone na powoda. Poza tym nie sposób nie zauważyć, że

zastosowanie przez bank do przeliczenia kwoty waluty obcej na walutę polską

średniego kursu NBP zamiast kursu z tabeli tego banku eliminuje tylko spread,

a w żaden sposób nie eliminuje ryzyka kursowego, którym w praktyce w całości

zostali obciążeni konsumenci (zob. szeroko na ten temat np. wyroki SN z 29 maja

2024 r., II CSKP 1048/23, i z 24 czerwca 2025 r., II CSKP 941/24).

Utrzymanie w mocy tego typu umowy byłoby możliwe tylko w sytuacji, gdyby

konsument wyraził wyraźnie taką wolę. Możliwość utrzymania takiej umowy ma

charakter ochronny względem konsumenta, tj. obowiązuje jedynie w przypadku,

gdyby niezwiązanie umową miało narazić konsumenta na niekorzystne względem

II CSKP 374/26

11

niego konsekwencje. Wyrazem tego jest stanowisko, że niedozwolone

postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, albowiem oceny czy

postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według

stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 20

czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2), co wynika z art. 3852 k.c.

Od tego też momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że

– jak wskazano powyżej – konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takim

postanowieniem umownym.

Wobec tego należało uznać, że pogląd Sądu Apelacyjnego sprowadzający się

do stwierdzenia, że usunięcie postanowienia odnoszącego się do marży oznacza, iż

w stosunku umownym łączącym strony powinien być stosowany kurs średni NBP

oraz że dalsze trwanie umowy łączącej powodów z pozwanym jest obiektywnie

możliwe, wymagało korekty zaskarżonego orzeczenia, skutkującej jego uchyleniem

co do punktu 1 i orzeczeniem co do istoty sprawy na podstawie art. 39816 k.p.c.

Z przytoczonych względów orzeczono, jak w sentencji.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

Tomasz Szanciło

Jacek Grela

(M.M.)

[SOP]