- Sygnatura akt
- II CSKP 96/26
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Cywilna Wydział II
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 20 maja 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Skarga oddalona
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap
Sąd Najwyższy oddalił skargę syndyka i nie pozbawił aktu notarialnego wykonalności
Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania
Spór
Syndyk masy upadłości poręczyciela spółki R. sp. z o.o. domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego, czyli aktu notarialnego z 9 czerwca 2015 r. Wierzycielem był drugi wspólnik, R.R.
Ustalenia sądu
Sądy ustaliły, że poręczyciel poddał się egzekucji na podstawie umów pożyczki. Sprostowanie aktu uznano za usunięcie oczywistej omyłki pisarskiej. Powód twierdził, że układ w upadłości spółki R. S.A. zaspokoił wierzyciela i wygasił poręczenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną syndyka i nie obciążył go kosztami postępowania kasacyjnego.
Dlaczego
Zatwierdzenie układu zastępuje jedynie czynności korporacyjne, a konstytutywny wpis podwyższenia kapitału do KRS nie nastąpił. Wierzytelność główna nie wygasła, więc poręczenie, jako zobowiązanie akcesoryjne, trwa dalej.
Dla firm
Zatwierdzony układ w upadłości dłużnika nie zwalnia poręczyciela, dopóki wierzyciel faktycznie nie zostanie zaspokojony. Sam wpis podwyższenia kapitału w KRS ma znaczenie konstytutywne.
Więcej o sprawie
Spółka R. S.A. w upadłości miała spłacić wierzycieli w drodze konwersji długów na akcje, ale sąd uznał, że przed faktycznym zaspokojeniem poręczyciel nadal odpowiada.
Układ definitywnie wygasza zobowiązanie tylko w takim zakresie, w jakim w jego wykonaniu dochodzi do faktycznego zaspokojenia wierzycieli, a w konsekwencji zwalnia z odpowiedzialności m.in. poręczycieli.
- Rozstrzygnięcie
- Skarga oddalona
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział II
- Sygnatura
- II CSKP 96/26
Treść orzeczenia około 15 minut czytania
II CSKP 96/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
20 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Tomasz Szanciło (przewodniczący)
SSN Beata Janiszewska
SSN Mariusz Załucki (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 maja 2026 r. w Warszawie
skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości S. N.
od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie
z 18 marca 2022 r., VI ACa 675/19,
w sprawie z powództwa Syndyka masy upadłości S. N.
przeciwko R. R.
o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. nie obciąża powoda kosztami postępowania kasacyjnego.
Beata Janiszewska
Tomasz Szanciło
Mariusz Załucki
Uzasadnienie
S.N. w pozwie wniesionym przeciwko R.R. domagał się pozbawienia
wykonalności tytułu wykonawczego stanowiącego akt notarialny z 9 czerwca 2015 r.,
II CSKP 96/26
2
zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego w
Otwocku z 11 sierpnia 2016 r.
Wyrokiem z 24 maja 2018 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
oddalił powództwo, ustaliwszy następujący stan faktyczny:
S.N. i R.R. byli członkami zarządu i wspólnikami R. sp. z o.o. w W.,
posiadającymi
po
połowie
udziałów
w ogólnym kapitale zakładowym spółki. Na przełomie 2014 i 2015 r. strony
prowadziły rozmowy na temat pogarszającej się płynności finansowej spółki
i trudności w sfinansowaniu przez spółkę organizacji festiwalu muzycznego w 2015
r. Mimo że nie udało się uzyskać zewnętrznego finansowania festiwalu, strony
podjęły decyzję o organizacji festiwalu, zaś jego koszty miały zostać pokryte ze
środków osobistych pozwanego oraz pochodzących ze spółki R. S.A. Strony miały
partycypować po połowie w kosztach związanych z organizacją festiwalu, dlatego 28
maja i 9 czerwca 2015 r. pomiędzy R.R., jako pożyczkodawcą, a R. sp. z o.o.,
jako pożyczkobiorcą, zostały zawarte umowy pożyczki – odpowiednio na kwoty
400 000 zł i 700 000 zł.
Aktem notarialnym z 9 czerwca 2015 r., zawartym przed notariuszem M.B.,
S.N. złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji, którego podstawą były powyższe
umowy pożyczki, do łącznej kwoty 1 500 000 zł, co do obowiązku zapłaty na rzecz
R.R. wszelkich jego roszczeń względem spółki wynikających z pożyczek osobistych
R.R., oraz do łącznej kwoty 10 000 000 zł, co do obowiązku zapłaty na rzecz R.R.
wszelkich jego roszczeń odszkodowawczych.
Ponadto R. S.A. udzieliła R. sp. z o.o. szeregu pożyczek pieniężnych na
finansowanie
działalności
spółki,
które
zostały
zawarte:
18 grudnia 2013 r., 10 czerwca 2014 r., 27 listopada 2014 r., 20 maja 2015 r.
i 8 czerwca 2015 r.
Na podstawie umowy z 9 czerwca 2015 r. powód poręczył osobiście za połowę
zobowiązań z tytułu powyższych umów. Aktem notarialnym z tego dnia, zawartym
przed notariuszem M.B., S.N. złożył oświadczenie o poddaniu się egzekucji z tytułu
powyższych umów do łącznej kwoty 7 000 000 zł, co do obowiązku zapłaty na rzecz
R. sp. z o.o. wszelkich jej roszczeń względem spółki, oraz do łącznej kwoty 10 000
II CSKP 96/26
3
000 zł, co do obowiązku zapłaty na rzecz R. sp. z o.o. wszelkich roszczeń
odszkodowawczych.
Akt notarialny z 9 czerwca 2015 r. został sprostowany na podstawie protokołu
notarialnego z 22 marca 2016 r. W sprostowaniu wskazano, że przy sporządzaniu
aktu popełniono oczywistą omyłkę pisarską polegającą na błędnym wskazaniu
podmiotu, który miał nadać do pozwanego oświadczenie o braku zwrotu przez
powoda kwot wynikających z poręczonych przez niego pożyczek. W sprostowaniu
określono ten podmiot jako R.R., w miejsce pierwotnie wskazanej spółki R.
Postanowieniem referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Otwocku
z 11 sierpnia 2016 r. nadano klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu na rzecz
wierzyciela R.R. przeciwko dłużnikowi S.N., co do obowiązku zapłaty kwoty 593
150,68 zł wraz z odsetkami umownymi.
Ustalono również, że powód złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia
przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy w akcie notarialnym
sporządzonym przez notariusza M.B. oraz posłużenie się tym aktem przez R. S.A. w
postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Otwocku. Powód wywiódł także skargę
na czynności notariusza M.B. i wniósł o objęcie kontrolą czynności dokonanych przez
tego notariusza związanych z przygotowaniem aktów notarialnych i ich sprostowań,
jednakże w toku przeprowadzonej kontroli Rada Izby Notarialnej w W. nie dopatrzyła
się
uchybień
ze
strony
notariusza,
a zaistniały błąd został zaliczony do kategorii oczywistej omyłki pisarskiej.
Oceniając tak ustalony stan faktyczny, Sąd Okręgowy doszedł do wniosku,
że powód, domagając się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, oparł się
na zarzutach dotyczących okoliczności związanych ze sprostowaniem spornego aktu
notarialnego, które były przedmiotem badania przez Sąd Rejonowy w Otwocku
w postępowaniu klauzulowym, w którym Sąd ten dysponował całym materiałem
dowodowym oraz stanowiskiem powoda analogicznym do sformułowanego
w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy nie dopatrzył się zaś żadnych nieprawidłowości,
a sam powód nie skorzystał ze swoich uprawnień do wniesienia zażalenia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu nieprawidłowości sprostowania aktu
notarialnego, Sąd pierwszej instancji nie dopatrzył się w tym dokumencie żadnych
II CSKP 96/26
4
uchybień ze strony notariusza, z uwagi na to, że była to oczywista omyłka pisarska.
Podkreślono, że z aktu notarialnego, zarówno przed sprostowaniem, jak i po jego
dokonaniu, wynika, na czyją rzecz dłużnik poddaje się egzekucji i w związku z jaką
wierzytelnością powód poddaje się egzekucji i co do jakiej wartości, a także kto
i w jakich okolicznościach jest uprawniony do prowadzenia egzekucji przeciwko
powodowi. Z treści aktu notarialnego, zarówno przed, jak i po sprostowaniu, wynika,
że podmiotem uprawnionym do prowadzenia egzekucji przeciwko powodowi jest
pozwany. Wskazano, że sprostowanie dotyczyło jedynie punktu, w którym
oznaczono osobę, która powinna nadać do pozwanego oświadczenie o braku zwrotu
przez powoda kwot wynikających z poręczonych przez niego pożyczek. Omyłka
w tym zakresie nie miała zatem kluczowego znaczenia i nie zmieniała istotnie aktu
notarialnego, co do jego zasadniczych postanowień, wobec czego stanowi ona
niedokładność, która nie godzi w osnowę i istotne postanowienia czynności.
W konsekwencji, wobec braku przesłanek z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., Sąd
Okręgowy oddalił powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
Wyrokiem z 18 marca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację
powoda od wyroku Sądu Okręgowego.
Sąd dostrzegł zmianę stanu faktycznego, wynikającą z toczącego się
postępowania upadłościowego wobec spółki R. S.A. (obecnie R1 S.A.). Sąd
upadłościowy prawomocnie zatwierdził układ przewidujący, że wierzyciele spółki z
tzw. grupy trzeciej, wśród których znalazł się również pozwany, uzyskają
zaspokojenie należności głównych w drodze konwersji wierzytelności
na akcje, w wyniku czego kapitał zakładowy spółki miał zostać podwyższony o kwotę
nie mniejszą niż 7 677 750 zł. Wskazał, że nie oznacza to, iż doszło do zaspokojenia
roszczeń pozwanego w stosunku do tej spółki, a tym samym, że wygasły roszczenia
pozwanego wobec powoda. Na podstawie tego układu powód podniósł,
że roszczenia pozwanego wobec spółki zostały zaspokojone, co pociągnęło za sobą
również wygaśnięcie roszczeń pozwanego wobec powoda.
Sąd Apelacyjny nie podzielił tego stanowiska i przypomniał, że prawomocnie
zatwierdzony układ zastępuje jedynie te czynności, które obligują udziałowców
lub akcjonariuszy zmierzających do dokonania podwyższenia kapitału zakładowego
II CSKP 96/26
5
lub akcyjnego w drodze konwersji wierzytelności na udziały lub akcje. Natomiast sam
wpis dotyczący podwyższenia kapitału zakładowego w Krajowym Rejestrze
Sądowym ma charakter konstytutywny i następuje w wykonaniu zawartego układu,
co jednak w realiach niniejszej sprawie nie nastąpiło. Gdyby ustawodawca dążył
do nadania tej czynności innego, jedynie deklaratoryjnego znaczenia, powinno
to zostać wyrażone expressis verbis w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo
upadłościowe (dalej: „pr. upadł.”). Układ definitywnie wygasza zobowiązanie tylko
w takim zakresie, w jakim w jego wykonaniu dochodzi do faktycznego zaspokojenia
wierzycieli, a w konsekwencji zwalnia z odpowiedzialności m.in. poręczycieli.
Sąd drugiej instancji podzielił ocenę Sądu Okręgowego dotyczącą
sprostowania aktu notarialnego. Dodatkowo podkreślił, że sprostowanie
nie dotyczyło tego, kto jest uprawniony do przeprowadzenia egzekucji.
Tę okoliczność obejmowało bowiem sprostowanie zawarte w drugim protokole,
tj. z 22 marca 2016 r. dotyczącym innego aktu notarialnego. Mimo nadania tej samej
sygnatury obu protokołom prostującym dwa oddzielne akty notarialne, nie ulega
żadnej wątpliwości, co do którego z nich dokonano sprostowania.
Od wyroku Sądu Apelacyjnego powód wniósł do Sądu Najwyższego skargę
kasacyjną, w której zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:
1. art. 80 § 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie przez jego
błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że sprostowanie aktu notarialnego
z 9 czerwca 2015 r. sporządzonego przez notariusza M.B., dokonane protokołem z
22 marca 2016 r., miało charakter sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, podczas
gdy sprostowanie to dotykało treści złożonego przez powoda oświadczenia woli;
2. art. 294 ust. 3 pr. upadł. (w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2016 r.) przez jego
błędną wykładnię, przejawiającą się w przyjęciu, że fakt prawomocnego
zatwierdzenia przez sąd upadłościowy układu przewidującego konwersję
wierzytelności pozwanego na akcje w kapitale zakładowym R. S.A.
nie oznacza, że doszło do wygaśnięcia odpowiedzialności powoda jako poręczyciela
tej wierzytelności;
3. art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie i niesłuszne oddalenie
powództwa oraz złożonej w sprawie apelacji, mimo że tytuł wykonawczy, którego
II CSKP 96/26
6
dotyczyło postępowanie, zawierał uchybienia wpływające na jego treść
i wykonalność, a ponadto wierzytelność nim objęta wygasła wskutek zaspokojenia
wierzyciela.
W konsekwencji powód wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia,
przekazanie sprawy Sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania i wydanie
rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł m.in. o jej oddalenie
i rozstrzygniecie o kosztach postępowania kasacyjnego.
W toku postępowania kasacyjnego 21 października 2025 r. ogłoszono
upadłość powoda. Pismem z 19 stycznia 2026 r. w jego miejsce do sprawy wstąpił
syndyk masy upadłości, który podtrzymał dotychczasowe stanowisko powoda
w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej nie były zasadne.
Pierwszy ze sformułowanych zarzutów dotyczy kwestii sprostowania aktu
notarialnego z przekroczeniem granic art. 80 § 4 zd. 1 Prawa o notariacie. W myśl
tego przepisu notariusz może sprostować protokołem niedokładności, błędy
pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Rozwiązanie to wprowadzono
w nowelizacji tej ustawy z 12 maja 2000 r., by umożliwić korektę aktu notarialnego
dotkniętego wadą wymienioną w tym przepisie, co odbywa się w drodze później
sporządzanego protokołu bez udziału stron. Wynikające z tego przepisu przesłanki
sprostowania aktu notarialnego są w zasadzie identyczne z przesłankami
sprostowania wyroków sądowych wydawanych w sprawach cywilnych (art. 350 §
1 k.p.c.). Dlatego też – jak powszechnie się przyjmuje – przy wykładni Prawa
o notariacie można posiłkować się dorobkiem doktryny i orzecznictwa narosłym
wokół art. 350 § 1 k.p.c.
Warto przypomnieć, że ogólną zasadą jest niedopuszczalność dokonywania
jakichkolwiek zmian w sporządzonych dokumentach urzędowych, w tym notarialnych.
II CSKP 96/26
7
Wynika to z samego pojęcia dokumentu jako narzędzia służącego udokumentowaniu
raz zaistniałego stanu. W przypadku zaistnienia błędu w dokumencie rygorystyczne
przestrzeganie tej reguły może jednak powodować istotne uciążliwości dla obrotu
prawnego. Z powodu nadmiernego formalizmu organy publiczne bądź osoby trzecie
mogą – powołując się na zauważony błąd – kwestionować autentyczność, ważność
lub skuteczność dokumentu. Dlatego art. 80 § 4 Prawa o notariacie daje notariuszowi
prawo do sprostowania niedokładności, błędów pisarskich, rachunkowych lub innych
oczywistych pomyłek.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 11 marca 2010 r.,
IV CSK 341/09, niedokładność będąca podstawą sprostowania czynności
notarialnych oznacza usterkę lub drobną nieścisłość. Przeciwieństwem jest
dokładność polegająca na staranności i dbałości o szczegóły w wykonywaniu
czynności, ścisłość precyzyjność i skrupulatność. Skala niedokładności może być
różna. Niemniej jednak sprostowanie może dotyczyć tylko niedokładności
niegodzącej w osnowę i istotne postanowienia czynności.
W art. 80 § 4 Prawa o notariacie ustawodawca wymienił przykłady usterek
podlegających sprostowaniu (niedokładność, błąd pisarski, rachunkowy, inne
oczywiste omyłki), ale przede wszystkim wskazał kryterium, według którego należy
ustalać, czy dana omyłka nadaje się do sprostowania. Musi być ona oczywista.
Zdaniem przedstawicieli doktryny oznacza to, że fakt zaistnienia omyłki powinien być
bezsporny, pewny i wyrazisty. Cecha oczywistości ma być natychmiast poznawalna
i wynikać niedwuznacznie z treści samego dokumentu. Oczywista omyłka nie może
być następstwem celowego działania, powinna być widoczna na pierwszy rzut oka.
Oczywistość musi mieć charakter obiektywny.
Poglądy te należy podzielić. W realiach niniejszej sprawy sprostowanie aktu
notarialnego nie prowadziło do zmiany treści czynności prawnej ani do wykreowania
nowych praw lub obowiązków stron, lecz wyłącznie usuwało oczywistą nieścisłość
w oznaczeniu podmiotu wskazanego jako zobowiązany do złożenia pozwanemu
oświadczenia o braku zwrotu przez powoda kwot wynikających z poręczonych przez
niego pożyczek. Z całokształtu treści aktu, celu dokonywanej czynności
oraz dokumentów pozostających u podstaw jej sporządzenia wynikało jednoznacznie,
II CSKP 96/26
8
jaki podmiot miał zostać wskazany w tym miejscu aktu. Błędne oznaczenie tego
podmiotu miało zatem charakter wyłącznie redakcyjny i nie odzwierciedlało
rzeczywistej woli stron istniejącej w chwili sporządzania aktu notarialnego.
Nie można przy tym przyjąć, aby dokonane sprostowanie wykraczało poza
granice wyznaczone art. 80 § 4 zd. 1 Prawa o notariacie. Korekta nie zmieniała
bowiem przesłanek powstania odpowiedzialności, nie modyfikowała zakresu
zobowiązań ani nie zastępowała jednego uczestnika stosunku prawnego innym
podmiotem w znaczeniu materialnoprawnym. Jej celem było wyłącznie
doprowadzenie treści aktu do zgodności z rzeczywistym zamiarem stron
oraz usunięcie oczywistej omyłki dotyczącej identyfikacji podmiotu składającego
określone oświadczenie, a więc podmiotu, którego dotyczyła czynność prawna
objęta aktem notarialnym. W konsekwencji sprostowanie miało charakter techniczny
i porządkujący, a nie konstytutywny, co przesądza o jego dopuszczalności na gruncie
art. 80 § 4 zd. 1 Prawa o notariacie.
Podobnie nie sposób mówić o naruszeniu art. 294 ust. 3 Prawa
upadłościowego (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r. – wówczas
Prawa upadłościowego i naprawczego). Warto przypomnieć, że przepis ten stanowił,
iż jeżeli układ przewiduje konwersję wierzytelności na udziały lub akcje spółki
będącej upadłym, prawomocnie zatwierdzony układ zastępuje określone w Kodeksie
spółek handlowych czynności związane z podwyższeniem kapitału zakładowego
i objęciem udziałów lub akcji. Układ wraz z odpisem prawomocnego postanowienia
o zatwierdzeniu układu stanowi podstawę wpisu podwyższenia kapitału zakładowego
spółki do Krajowego Rejestru Sądowego.
W tym kontekście nie można uznać, że sam fakt prawomocnego zatwierdzenia
przez sąd upadłościowy układu przewidującego konwersję wierzytelności
pozwanego na akcje R. S.A. doprowadził automatycznie
do wygaśnięcia odpowiedzialności powoda jako poręczyciela tej wierzytelności.
Z przepisu tego wynikało bowiem jedynie tyle, że układ może przewidywać konwersję
wierzytelności na udziały lub akcje, a prawomocne postanowienie zatwierdzające
układ zastępuje czynności określone w przepisach kodeksu spółek handlowych
związane z objęciem tych udziałów lub akcji. Oznacza to jednak wyłącznie
II CSKP 96/26
9
zastąpienie określonych czynności korporacyjnych, nie zaś natychmiastowe
wygaśnięcie samej wierzytelności.
Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy czynnościami wymaganymi
dla przeprowadzenia podwyższenia kapitału zakładowego a skutkiem
materialnoprawnym w postaci definitywnego przekształcenia wierzytelności w prawa
udziałowe. Zgodnie z konstrukcją prawną przyjętą w regulacji prawnej spółek
akcyjnych podwyższenie kapitału zakładowego dochodzi do skutku dopiero z chwilą
wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, który ma
charakter konstytutywny. Samo prawomocne zatwierdzenie układu nie powoduje
jeszcze powstania akcji po stronie wierzyciela, lecz jedynie zastępuje wcześniejsze
czynności proceduralne wymagane dla dokonania rejestracji zmiany kapitału.
Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do nieuprawnionego utożsamienia
zatwierdzenia układu z pełnym wykonaniem mechanizmu konwersji wierzytelności.
Tymczasem prawidłowa wykładnia art. 294 ust. 3 Prawa upadłościowego prowadzi
do wniosku, że prawomocne postanowienie sądu upadłościowego zastępuje
wyłącznie takie czynności, jak uchwała walnego zgromadzenia, oświadczenie
o objęciu akcji czy inne akty korporacyjne wymagane przez Kodeks spółek
handlowych, ale nie zastępuje samego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego.
Dopóki wpis ten nie nastąpi, proces konwersji pozostaje nieukończony,
a wierzytelność nie może zostać uznana za definitywnie wygasłą.
Procedurę podwyższenia kapitału zakładowego (akcyjnego) w spółce akcyjnej
reguluje Kodeks spółek handlowych (art. 431 i n.). Przepisy Prawa upadłościowego
w tej materii stanowią lex specialis do kodeksowej regulacji. Oznacza to,
że wyłączają możliwość zastosowania art. 431 i n. k.s.h. w kwestiach unormowanych
w tej ustawie szczególnej. Z drugiej strony, jeżeli dana materia, co do podwyższenia
kapitału zakładowego, nie została uregulowana w Prawie upadłościowym, mają
zastosowanie przepisy ogólne. Dotyczy to m.in. momentu, w którym następuje
podwyższenie kapitału zakładowego. Przepisy prawa upadłościowego nie zawierają
w tej kwestii szczególnych regulacji, nie wynika z nich również – jak wskazano – aby
czynności opisane w art. 294 ust. 3 Prawa upadłościowego zastępowały
II CSKP 96/26
10
postanowienie sądu rejestrowego w przedmiocie wpisu do rejestru przedsiębiorców
Krajowego Rejestru Sądowego. Zastosowanie ma więc art. 441 § 4 k.s.h., z którego
wynika konstytutywny charakter tego wpisu.
Skoro zaś wierzytelność główna nie wygasła w sensie materialnoprawnym,
nie mogło dojść również do wygaśnięcia zobowiązania akcesoryjnego, jakim jest
poręczenie udzielone przez powoda. Odpowiedzialność poręczyciela, zgodnie
z zasadą akcesoryjności wynikającą z konstrukcji poręczenia uregulowanej
w Kodeksie cywilnym, ustaje dopiero wtedy, gdy definitywnie wygasa zobowiązanie
główne. W sytuacji gdy zatwierdzony układ jedynie otwiera drogę do konwersji
wierzytelności, lecz bez konstytutywnego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego
w Krajowym Rejestrze Sądowym, nie dochodzi jeszcze do skutecznego
przekształcenia wierzytelności w akcje, a odpowiedzialność poręczyciela trwa nadal.
Nieusprawiedliwiony okazał się w związku z powyższym także zarzut
dotyczący art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. Na tym tle nie było podstaw do pozbawienia
wykonalności tytułu wykonawczego, ponieważ nie wykazano, aby dokument
stanowiący podstawę jego wystawienia zawierał uchybienia wpływające na jego
ważność, treść lub możliwość egzekwowania wynikającego z niego zobowiązania.
Zarzut powoda odnoszący się do nieprawidłowości aktu notarialnego nie mógł zostać
uznany za skuteczny, skoro ewentualne omyłki lub nieścisłości zawarte w akcie
zostały następnie usunięte w drodze jego sprostowania, które w świetle przepisów
Prawa o notariacie pozostaje dopuszczalnym instrumentem korekty błędów
formalnych niemających wpływu na materialną treść złożonego oświadczenia woli.
W konsekwencji nie sposób przyjąć, aby tytuł wykonawczy został oparty na wadliwym
akcie stanowiącym podstawę jego wystawienia albo by zachodziły tego rodzaju
uchybienia formalne, które mogłyby podważać jego treść lub wykonalność.
Postępowanie przeciwegzekucyjne przewidziane w art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. służy
kwestionowaniu istnienia lub zakresu obowiązku stwierdzonego tytułem
wykonawczym jedynie wtedy, gdy sam tytuł dotknięty jest wadą odnoszącą się do
podstaw jego wystawienia. Nie może ono natomiast prowadzić do eliminacji tytułu
z obrotu prawnego wyłącznie na podstawie zarzutów dotyczących usuwalnych
omyłek formalnych, które zostały skutecznie naprawione zgodnie z przewidzianą
prawem procedurą.
II CSKP 96/26
11
Nie zasługiwał w tej mierze również na uwzględnienie zarzut wygaśnięcia
wierzytelności wskutek zaspokojenia wierzyciela poprzez objęcie przez niego akcji
R. S.A. w ramach układu zatwierdzonego w postępowaniu upadłościowym. Jak
wynika bowiem z prawidłowej wykładni art. 294 ust. 3 Prawa upadłościowego,
prawomocne zatwierdzenie układu przewidującego konwersję wierzytelności na
akcje nie prowadzi automatycznie do definitywnego wygaśnięcia wierzytelności.
Postanowienie zatwierdzające układ zastępowało jedynie czynności korporacyjne
przewidziane w Kodeksie spółek handlowych konieczne do objęcia akcji, lecz nie
zastępowało konstytutywnego wpisu podwyższenia kapitału zakładowego do rejestru
przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Skoro zatem samo zatwierdzenie
układu nie oznaczało jeszcze skutecznego wykonania konwersji, nie można uznać,
że wierzyciel został już zaspokojony, a wierzytelność objęta tytułem wykonawczym
wygasła. Niewygaśnięcie zobowiązania głównego oznacza jednocześnie dalsze
istnienie odpowiedzialności akcesoryjnej powoda jako poręczyciela. Tym samym nie
zaistniała żadna z przesłanek z art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadniająca pozbawienie
tytułu wykonawczego wykonalności, ponieważ ani sam tytuł nie był wadliwy, ani
obowiązek nim stwierdzony nie przestał istnieć wskutek zaspokojenia wierzyciela.
Wobec powyższego orzeczenie Sądu ad quem okazało się prawidłowe,
a skarga kasacyjna – na podstawie art. 39814 k.p.c. – jako nieznajdująca
uzasadnionych podstaw – podlegała oddaleniu. O kosztach postępowania Sąd
Najwyższy orzekł zaś na zasadzie wynikającej z art. 98 k.p.c.
[a.ł]
Beata Janiszewska
Tomasz Szanciło
Mariusz Załucki
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.