Sąd Najwyższy uchylił zakaz jazdy dla pijanego kierowcy, bo odbiegał od porozumienia

D. C. został oskarżony o to, że „w dniu 25 grudnia 2024 r., o godz. 3.45 w Z.,

woj. [...], prowadził w ruchu lądowym pojazd

II KK 13/26

2

mechaniczny m-ki N. o nr rej. […]. , znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,66 mg/l

alkoholu w wydychanym powietrzu”, tj. o czyn z art. 178a § 1 k.k.

W toku przesłuchania w charakterze podejrzanego w dniu 7 lutego 2025 r.

podejrzany wyraził zgodę na skazanie go bez rozprawy i wymierzenie mu za

zarzucony czyn kary grzywny w wysokości 250 stawek dziennych po 20 zł oraz

orzeczenie środków karnych w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 5.000 zł

na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej i 3-

letniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, z zaliczeniem na

poczet tego zakazu okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia 25 grudnia 2024 r. (k.

45).

Sąd Rejonowy w Zamościu wyrokiem z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt II K

166/25, wydanym na posiedzeniu, w obecności obrońcy D. C. i pod nieobecność

prawidłowo zawiadomionych o terminie: prokuratora i oskarżonego, uznał

oskarżonego D. C. za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu wyczerpującego

dyspozycję art. 178a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 37a

§ 1 k.k., skazał go na karę grzywny w wysokości 250 stawek dziennych, określając

wysokość jednej stawki na kwotę 20 zł. Jednocześnie na podstawie art. 42 § 2 k.k.

w zw. z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat, a na podstawie art. 43a

§ 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5.000 zł.

Ponadto na podstawie art. 63 § 4 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonego

środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 25 grudnia 2024 r. do dnia 31 marca 2025 r.

i zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów.

Orzeczenie nie zostało zaskarżone przez żadną z uprawnionych stron i

uprawomocniło się w dniu 8 kwietnia 2025 r.

Od powyższego wyroku kasację wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżył

powyższe orzeczenie Sądu Rejonowego w Zamościu w całości na niekorzyść

oskarżonego D. C. , podnosząc zarzut „rażącego i mające istotny wpływ na treść

wyroku naruszenia przepisów prawa procesowego - art. 343 § 6 i 7 k.p.k. w zw. z art.

II KK 13/26

3

335 § 2 k.p.k., polegającego na wydaniu wyroku niezgodnego z treścią porozumienia

zawartego pomiędzy prokuratorem i oskarżonym D. C. poprzez orzeczenie wobec

ww. oskarżonego, uznanego za winnego popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k.,

środka karnego w postaci 3-letniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych w ruchu lądowym, mimo uzgodnienia z nim i postulowania przez

prokuratora we wniosku o skazanie D. C. bez przeprowadzania rozprawy, orzeczenia

zakazu prowadzenia pojazdów obejmującego wszystkie strefy ruchu”.

W oparciu o ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zamościu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona w dniu 14 stycznia 2026 r. na

niekorzyść skazanego, a więc z zachowaniem terminu określonego w art. 524 § 4

k.p.k., okazała się oczywiście zasadna, gdyż za taki należy uznać podniesiony w niej

zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenia

wskazanych w nim przepisów prawa procesowego. Umożliwiło to jej uwzględnienie

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., chociaż nie podzielono wniosku o

uchylenie poddanego kontroli kasacyjnej orzeczenia w całości.

Procedowanie w warunkach konsensualizmu procesowego określonego w art.

335 k.p.k. jest równoznaczne z wydaniem orzeczenia zgodnego z treścią

porozumienia zawartego pomiędzy prokuratorem i oskarżonym, ponieważ Sąd

orzekając w trybie art. 335 k.p.k. i art. 343 k.p.k. jest związany treścią takiego

porozumienia w tym sensie, że potrzeba dokonania jego modyfikacji, niezależnie od

tego, czy na korzyść, czy na niekorzyść oskarżonego, jak również w sposób, który

nie ma bezpośredniego wpływu na sytuację oskarżonego, wymaga uzgodnienia ze

stronami, bądź - w przypadku wniosku złożonego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. -

skierowania sprawy do rozpoznania na zasadach ogólnych. Zmiana treści

porozumienia dokonana samodzielnie przez Sąd, bez uprzedniego zaakceptowania

ewentualnej modyfikacji przez oskarżonego i prokuratora, stanowi rażące naruszenie

przepisów art. 335 § 1 ew. § 2 k.p.k. i art. 343 § 7 k.p.k. (por. wyroki Sądu

Najwyższego z dnia: dnia 8 września 2009 r., IV KK 287/09 i z dnia 23 marca 2009

r., III KK 33/09).

II KK 13/26

4

Z analizy akt nie wynika, aby Sąd Rejonowy w Zamościu uznał za niezasadną

propozycję orzeczenia wobec D. C. środka karnego w postaci 3-letniego zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych bądź by zmierzał w kierunku

modyfikacji porozumienia zawartego w tym zakresie pomiędzy prokuratorem a

oskarżonym, poprzez ograniczenie zakazu do wszelkich pojazdów mechanicznych

wyłącznie w ruchu lądowym.

Rozstrzygnięcie o środku karnym Sąd wydał na podstawie art. 42 § 2 k.k.,

zgodnie z treścią którego Sąd orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz

prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca

w czasie popełnienia przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, był w

stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca

zdarzenia określonego w art. 173 k.k., art. 174 k.k. lub art. 177 k.k. lub po takim

zdarzeniu, a przed poddaniem go przez uprawniony organ badaniu w celu ustalenia

zawartości alkoholu lub środka odurzającego w organizmie, spożywał alkohol lub

zażywał środek odurzający.

Nie ulega wątpliwości – uwzględniając treść art. 42 § 2 k.k., że Sąd jest władny

orzec o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych albo zawęzić

zakres zakazu: do pojazdów określonej kategorii, bądź objąć nim pojazdy kilku

kategorii albo do określonych stref ruchu. Procedując wszelako w trybie

konsensualnym Sąd jest zobligowany do respektowania warunków porozumienia

zawartego pomiędzy oskarżonym a prokuratorem. W przypadku braku akceptacji dla

proponowanego w trybie art. 335 § 2 k.p.k. rozstrzygnięcia, może uzależnić

uwzględnienie wniosku od dokonania wskazanej w nim przez siebie zmiany bądź

skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych. Natomiast, orzekając na

posiedzeniu w sposób odmienny od treści porozumienia, tj. wymierzając

oskarżonemu 3-letni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w

ruchu lądowym, zamiast uzgodnionego z nim zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych obejmującego wszystkie strefy ruchu, tj. także wodny i

powietrzny, Sąd Rejonowy w Zamościu dopuścił się obrazy przepisów art. 343 § 6 i

7 k.p.k.

Opisana wcześniej nieprawidłowość ma charakter rażący i miała istotny wpływ

na treść wyroku.

II KK 13/26

5

Wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z porozumieniem zawartym pomiędzy

oskarżonym a prokuratorem, skutkowałoby bowiem orzeczeniem wobec D. C. (w

dacie czynu żołnierza zawodowego […] w Z.), zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych, bez ograniczania tego zakazu do strefy ruchu lądowego.

Mając na uwadze powyższe rozważania należało zatem uchylić zaskarżony

wyrok, lecz wbrew wnioskowi skarżącego, który nie jest dla Sądu Najwyższego

wiążący, wyłącznie w części dotyczącej środka karnego, o jakim mowa w art. 42 § 2

k.k. Wprawdzie kasacja została wniesiona na niekorzyść skazanego od orzeczenia,

które wydano w trybie konsensualnym, lecz na takie rozstrzygnięcie co do środka

karnego z art. 42 § 2 k.k. D. C. – co bezsporne – wyraził przecież zgodę.

Procedując w zakresie w jakim nastąpiło przekazanie sąd meriti orzeknie

zgodnie z zawartym pomiędzy oskarżycielem publicznym i oskarżonym

porozumieniem, chyba że strony dokonają określonej modyfikacji tego porozumienia,

na co Sąd wyrazi zgodę.

Z tych wszystkich względów, orzeczono jak w wyroku.

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk Piotr Mirek Jarosław Matras