Sąd Najwyższy nie wyznaczył skazanemu obrońcy ani tłumacza w kasacji

Wnioski skazanego o wyznaczenie obrońcy z urzędu i tłumacza w

postępowaniu kasacyjnym nie zasługiwały na uwzględnienie.

Odnosząc się do pierwszego z nich wskazać należy, że zgodnie z

brzmieniem art. 536 k.p.k. sąd kasacyjny rozpoznaje kasację wyłącznie w

granicach zaskarżenia i wyartykułowanych (na piśmie w terminie przewidzianym dla

wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia) zarzutów, w zakresie szerszym

tylko wówczas, gdy ustawa tak stanowi.

Wprawdzie oskarżony może na każdym etapie postępowania żądać

wyznaczenia mu obrońcy z urzędu (w tym również na etapie postępowania

II KK 131/26

2

kasacyjnego), jednak szczególny układ procesowy niniejszej sprawy daje asumpt

do przyjęcia, że brak jest potrzeby wyznaczania skazanemu obrońcy z urzędu.

Kasacja w sprawie została wszak wniesiona przez dotychczasowego obrońcę z

wyboru (adw. D. J. ), zaś jej wektor ⎯ w odniesieniu do zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Warszawie z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. X Ka 692/24 ⎯ został

określony przez jej autora w sposób korespondujący z rolą przedstawiciela

procesowego I. I. : jest to kasacja na korzyść skazanego (zresztą ustawą nie

pozwala na określenie innego kierunku nadzwyczajnego środka zaskarżenia

wnoszonego przez obrońcę ⎯ por. art. 86 § 1 k.p.k.). Postępowanie zainicjowane

wniesieniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia w żadnym wypadku nie może

zatem doprowadzić do pogorszenia położenia prawnego skazanego (nie został

wniesiony środek zaskarżenia na niekorzyść skazanego, co blokuje możliwość

orzekania na niekorzyść oskarżonego/skazanego zarówno na poziomie kasacyjnym,

jak i apelacyjnym). Wyznaczanie w takiej sytuacji skazanemu I. I. obrońcy z urzędu

należy ocenić jako bezprzedmiotowe (także w sytuacji skierowania kasacji do

rozpoznania na forum posiedzenia) i ⎯ w istocie ⎯ nie nakierowane na

rzeczywistą realizację prawa do obrony na etapie postępowania kasacyjnego. Tym

samym zbędne było również wdrażanie czynności mających na celu weryfikację

twierdzeń skazanego o jego stanie majątkowym.

Podobnie należy ocenić drugi ze zgłoszonych wniosków. Wprawdzie zgodnie

z art. 72 § 1 k.p.k. oskarżony ma prawo do korzystania z bezpłatnej pomocy

tłumacza, jeżeli nie włada w wystarczającym stopniu językiem polskim, jednak taka

sytuacja nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Analiza akt sprawy jednoznacznie

wskazuje na to, że I. I. , posiadający obywatelstwo polskie i egipskie oraz

wykształcenie wyższe (z zawodu skazany jest nauczycielem języka angielskiego i

tłumaczem), włada w wystarczającym stopniu językiem polskim. Już na etapie

postępowania jurysdykcyjnego przed sądem pierwszej instancji oświadczył, że cyt.:

„[n]ie potrzebuje tłumacza, rozumie język polski doskonale w mowie i piśmie” (zob.

protokół rozprawy głównej z dnia 16 sierpnia 2021 r. k. 1270-1271 t. VIII).

Oświadczenie to potwierdził na kolejnym terminie rozprawy głównej w dniu 2 lutego

2022 r., gdzie wskazał, że cyt.: „nie potrzebuje żadnego tłumacza”, „jest

obywatelem Polskim, wszystkie wnioski do Sądu złożył w języku polskim, arabskim

II KK 131/26

3

i angielskim. Zdaje sobie sprawę z konsekwencji swojego oświadczenia, z tego, że

nie będzie korzystał z tłumaczenia i że nie będzie mógł skutecznie się na to

powołać. Nie chce tłumacza w toku całego postępowania” (zob. protokół rozprawy

głównej z dnia 2 lutego 2022 r. k. 1627 t. VIII). Deklaracje oskarżonego skutkowały

zwolnieniem tłumacza przez sąd pierwszej instancji i prowadzeniem procesu bez

jego pomocy, również przed sądem odwoławczym z powołaniem na powyższe

oświadczenie (zob. protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 9 lipca 2025 r. k. 4206 t.

XXI). W tej sytuacji domaganie się tłumacza na etapie postępowania kasacyjnego

uznać należy za nieuzasadnione, zaś wniosek w tym zakresie za bezprzedmiotowy

i podobnie jak wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu w istocie nie nakierowany

na rzeczywistą realizację prawa do obrony na etapie postępowania kasacyjnego, a

jedynie zmierzający do jego przedłużenia

[J.J.]

[a.ł]