Sąd Najwyższy wyłączył sędziego T.A. od kasacji obrońcy skazanego P.W.

W dniu 13 kwietnia 2026 r. (data wpływu) do Sądu Najwyższego wpłynęła

kasacja obrońcy skazanego P.W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z

dnia 21 października 2025 r., sygn. akt IX Ka 900/25.

Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt II K 170/26, a do jej rozpoznania

został wyznaczony sędzia Sądu Najwyższego T.A.

W dniu 3 czerwca 2026 roku (data wpływu) obrońca skazanego P.W. złożył

wniosek o wyłączenie od rozpoznania przedmiotowej sprawy sędziego Sądu

Najwyższego T.A., wskazując, że wymieniony sędzia „przyjął określoną pozycję

polityczną w tzw. sporze o praworządność i tzw. neoSędziów, gdzie sprawa dotyczy

takiej osoby, a sędzia kwestionował zarówno KRS powołaną po 2017 r., jak i status

II KK 170/26

2

sędziów powołanych w tym trybie, mimo że obecny wybór członków KRS nastąpił

na takich samych podstawach prawnych, czego przejawem są publiczne deklaracje

nieorzekania z tak powołanymi sędziami”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek obrońcy skazanego należało uznać za zasadny.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Podstawą wyłączenia sędziego jako iudex

suspectus, może być każda okoliczność, jeśli tylko uzasadnia wątpliwość co do

bezstronności sędziego, którą należy rozumieć zarówno jako subiektywne odczucie

sędziego, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym opartą na

zobiektywizowanych przesłankach i analizowaną przez odwołanie się do oceny

sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora

procesu (zob. uchwała SN z dnia 26 kwietnia

2007 r., I KZP 9/07; wyrok SN z dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08; wyrok SN z

dnia 18 marca 2009 r., IV KK 380/08; postanowienie SN z dnia 18 listopada 2025 r.,

V KK 395/25). Wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna być więc

należycie, a zatem wystarczająco "uzasadniona".

Przy dokonywaniu oceny bezstronności sędziego nie bez znaczenia jest

stosunek sędziego do wprowadzanych zmian w sądownictwie, publicznie wyrażany

przez tegoż sędziego, zwłaszcza w zakresie akceptacji niekonstytucyjnych działań

organów władzy wykonawczej wobec sądów czy kwestionowania statusu sędziów

lub konstytucyjności Krajowej Rady Sądownictwa. Przy spolaryzowaniu nastrojów

społecznych, a w szczególności w środowisku sędziowskim, brak jest w tej sytuacji

możliwości obiektywnego przekonania przeciętnie rozsądnej osoby, że zaistniałe

okoliczności nie będą rzutowały na bezstronne osądzenie sprawy. Przy czym z całą

stanowczością podkreślić trzeba, że strona postępowania ma prawo do

II KK 170/26

3

rozpatrzenia jej sprawy przez sędziego, który działa zgodnie z prawem i nie

prezentuje publicznie stanowiska contra lege, co podważa jego bezstronność.

Tym samym należy zagwarantować stronie prawo do rzetelnego i

sprawiedliwego procesu, przeprowadzonego zgodnie z przepisami

obowiązującego prawa.

Działania sędziów polegające na uchylaniu wyroków wydanych przez

sędziów powołanych na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, z

uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jak

i odmowa orzekania z takimi sędziami w składzie, są niezgodne z obowiązującym w

Rzeczypospolitej Polskiej prawem, albowiem okoliczności towarzyszące powołaniu

sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia

wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i

bezstronności (zob. art. 55 § 5 Prawa o ustroju sądów powszechnych i art. 29 § 3

ustawy o Sądzie Najwyższym). Publiczne prezentowanie powyższego stanowiska

podważa konstytucyjny ustrój demokratycznego państwa prawa, uderza w

bezpieczeństwo prawne i stabilność orzeczeń oraz powoduje chaos i anarchię (zob.

postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2025 r., IV KZ 35/25).

Powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie

stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść bowiem trzeba,

że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,

czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

Dodatkowo należy zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP

orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są

ostateczne. Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia

postępowania zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego,

II KK 170/26

4

jak też samodzielnego podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału (zob.

postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2024 r., I KK 107/23).

Także z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować, że udział

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może sam w

sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów wyłonionych

w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob. np. wyrok TSUE z 21 grudnia

2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sadownictwa, C -718/21, wyrok TSUE z

dnia 24 marca 2026 r., C-521/21).

Jak słusznie wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7

października 2021 r., w sprawie o sygn. akt K 3/21, orzecznictwo jakiegokolwiek

sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z

obowiązku stosowania Konstytucji RP ani upoważnić sędziów do odmowy

stosowania przepisu Konstytucji RP, którego, zdaniem sądu, nie można pogodzić z

jakąkolwiek interpretacją innego przepisu prawa, w szczególności przepisu prawa

Unii Europejskiej. Art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wymaga, aby sędziowie kierowali

się tylko Konstytucją oraz ustawami i zasada ta, na podstawie art. 8 ust. 2

Konstytucji RP, podlega bezpośredniemu stosowaniu, z pierwszeństwem wobec

innych przepisów prawa.

Reasumując, sędzia Sądu Najwyższego T.A., wyrażając publicznie

stanowisko niezgodne z obowiązującym prawem, nie jest w stanie bezstronnie

rozpoznać przedmiotowej sprawy, na co słusznie wskazuje we wniosku o jego

wyłączenie obrońca skazanego.

Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Najwyższy orzekł jak w

sentencji postanowienia.

[WB]

[a.ł]

II KK 170/26

5