Sąd Najwyższy uchylił wyrok w sprawie ojca skazanego za uprowadzenie dzieci i przekazał ją do ponownego rozpoznania

K.K. został oskarżony o to, że w dniu 9.09.2020 roku w W. uprowadził M.K. w

wieku 6 lat oraz Ł.K. w wieku 3,5 lat wbrew woli E.M., matki małoletnich powołanej

do opieki nad nimi, w ten sposób, że zabrał ww. dzieci przebywające wraz z

opiekunką na terenie osiedla przy ul. [...] w W., wsiadł z nimi do samochodu oraz

odjechał w nieznanym kierunku, następnie w okresie od 09.09.2020 r. do 29.03.2022

r. zatrzymywał w nieustalonych miejscach między innymi na terytorium Polski i

Francji ww. dzieci wbrew woli matki małoletnich E.M., przy czym od dnia 24.11.2020

r., nadto wbrew postanowieniu Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy VI Wydział

Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt VI Nsm 1987/20, zobowiązującemu go do wydania

małoletnich dzieci matce, przy czym postanowieniem z dnia 11.09.2020 r., sygn. akt

VI Nsm 1987/20, Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie VI Wydział

Rodzinny i Nieletnich, zawiesił przysługującą mu nad wymienionymi małoletnimi

władzę rodzicielską, tj. za czyn opisany w art. 211 k.k.

Wyrokiem z dnia 23 marca 2025 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, sygn.

akt V K 1299/23, skazał oskarżonego na karę 5 lat pozbawienia wolności, zaliczając

na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 28 lutego do dnia

15 marca 2023 roku.

Od tego wyroku wniesiono cztery apelacje, tj. wnieśli je oskarżony oraz trzej

jego obrońcy.

K.K. na podstawie art. 427 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 438 pkt 1 k.p.k. wyrokowi

zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 211 k.k. poprzez błędne przyjęcie, że

ponosi odpowiedzialność za zarzucany mu czyn, ponieważ w przyjętym okresie

oskarżenia, K.K. nie był prawomocnie i ostatecznie (prawomocność materialna)

pozbawiony władzy rodzicielskiej względem małoletnich Ł.K. i M.K., jak również

władza ta nie została mu zawieszona postanowieniem o walorze prawomocności

materialnej - z uwagi na fakt, że dopiero w dniu 26 sierpnia 2022 r. - po rozpoznaniu

apelacji przez Sąd II instancji w sprawie opiekuńczej - nastąpiła ingerencja w jego

II KK 172/26

3

władzę rodzicielską, dlatego dopiero od tej daty, oskarżony mógł wyczerpać

znamiona art. 211 k.k. Tym samym, Sąd I instancji dokonał wykładni rozszerzającej,

czym naruszył gwarancje procesowe oskarżonego, a ponadto całkowicie pominął

znaczenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, błędnie wskazując art. 360

k.p.c., zamiast art. 578 k.p.c. w zw. z art. 579 k.p.c., co miało istotny wpływ na ww.

wyrok, na jego byt prawny.

Ponadto oskarżony zarzucił:

1. „naruszenie prawa procesowego poprzez jego niewłaściwe

zastosowanie, tj.

1. art. 2 § 1 pkt. 1 k.p.k. przez wadliwe ukształtowanie postępowania karnego, co

doprowadziło do tego, że osoba niewinna została nieprawomocnie skazana,

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku,

mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu, że oskarżony swoim

zachowaniem wyczerpał znamiona czynu zabronionego zarzucanego mu w a/o, tj.

art. 211 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonego materiału

dowodowego prowadzi do wniosku, iż oskarżonemu nie można przypisać winy za

popełnienie tego przestępstwa, ponieważ nie wystąpiły elementy dyspozycji z art.

211 k.k., tj. np. pokrzywdzona nigdy nie wyraziła swojej woli, aby oskarżony

przekazał jej dzieci, a wręcz unikała z nim kontaktu,

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na

przyjęciu, że oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu (pomimo poważnych

wątpliwości prawnych samego Sądu I instancji w tym względzie) poprzez

zastosowanie wykładni rozszerzającej przyjętej za podstawę orzeczenia, mającej

wpływ na jego treść, poprzez niezasadne przyjęcie, iż w realiach niniejszej sprawy

mamy do czynienia z uprowadzeniem, w sytuacji, kiedy postanowienie Sądu

opiekuńczego - kończące postępowanie przed Sądem II instancji - wydane było

poza okresem oskarżenia, tj. w dniu 26 sierpnia 2022 r. (vide art. 579 k.p.c.),

4. w świetle zbiegu przepisów prawnych (koincydencja wartości i przepisów

prawnych z KK i KPC), poprzez ich pominięte przez Sąd I instancji, co miało istotny

II KK 172/26

4

wpływ na przesłankę odpowiedzialności, która w istocie w tej sprawie nie wystąpiła

(art. 578 k.p.c. w zw. z art. 579 k.p.c. i art. 211 k.k.),

1. co miało wpływ na treść wyroku”.

Z tzw. ostrożności procesowej oskarżony wskazał na rażącą

niewspółmierność (art. 438 pkt 4 k.p.k.) orzeczonej względem niego kary

pozbawienia wolności w maksymalnym jej wymiarze. Tak radykalnie wysoki wymiar

kary prowadzi do błędnej, jego zdaniem, wykładni art. 53 k.k. - nawet gdyby przyjąć,

że doszło do popełnienia tego przestępstwa.

Jak wskazano apelacje wnieśli także obrońcy oskarżonego.

1. Adw. U.F. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła;

1. na zasadzie 427 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 1 k.p.k. naruszenie prawa

materialnego to jest art. 211 k.k. poprzez błędne przyjęcie, że oskarżony ponosi

odpowiedzialność za zarzucany mu czyn, pomimo, że w dacie jego popełnienia

przysługiwała mu pełna władza rodzicielska względem małoletnich Ł.K. i M.K.,

1. na zasadzie 427 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 3 k.p.k. błąd w ustaleniach

faktycznych polegający na nieprawidłowej ocenie stopnia społecznej szkodliwości

czynu zarzucanego oskarżonemu, to jest wybiórczemu, niezgodnemu z prawdą

lub wyolbrzymieniu rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności

popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, jak również zamiaru i

motywacji oskarżonego,

2. na zasadzie 427 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 3 k.p.k. błąd w ustaleniach

faktycznych polegający na nieprawidłowym ustaleniu prognozy kryminologicznej

wobec oskarżonego, o której mowa w art. 69 § 2 k.k. i orzeczenie bezwzględnej

kary pozbawienia wolności w wymiarze maksymalnym, bez warunkowego jej

zawieszenia, w sytuacji, gdy oskarżony nie był dotychczas karany, postawa

oskarżonego, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia

oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa dawały podstawę do

warunkowego zawieszenia orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności,

II KK 172/26

5

3. na zasadzie art. 427 § 1 i § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 4 k.p.k. rażącą niewspółmierność

orzeczonej względem K.K. kary pozbawienia wolności w maksymalnym jej

wymiarze, w sytuacji gdy po stronie oskarżonego występował szereg okoliczności

łagodzących, które nie zostały przez Sąd meriti uwzględnione lub uwzględnione

jedynie w niewielkim stopniu, co doprowadziło do orzeczenia kary rażąco surowej,

nieuwzględniającej dyrektyw wymiaru kary określonych w art. 53 k.k.

Obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego

od zarzucanego mu czynu, bądź z tzw. ostrożności procesowej zmianę

zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie kary łagodniejszej z warunkowym

zawieszeniem jej wykonania.

4. Adw. A.C. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła obrazę:

- art. 211 k.k. poprzez przyjęcie, iż sprawcą przestępstwa może być

rodzic posiadający pełną władzę rodzicielską - w sytuacji, gdy treść przepisu

nie pozwala na taki wniosek, a orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym

zakresie jest jednolite;

- art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 111 § 1 k.k. poprzez skazanie

oskarżonego - w sytuacji, gdy działał on na terenie Francji, gdzie czyn oskarżonego

nie stanowi przestępstwa czemu wyraz dały wprost organy Francji w uzasadnieniu

orzeczenia odmawiającego wykonania europejskiego nakazu aresztowania;

- art. 26 § 1 i 2 k.k. poprzez skazanie oskarżonego w sytuacji, gdy działał

on w stanie wyższej konieczności - w celu ochrony małoletnich przed negatywnymi

postawami matki - oskarżycielki posiłkowej;

- art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosków dowodowych

oskarżonego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dotyczącego ustalenia

cech osobowości oskarżycielki posiłkowej oraz wniosków dowodowych

wskazanych w pkt 1 do 5 protokołu rozprawy z dnia 9 stycznia 2025 r. jako bez

znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - w sytuacji, gdy oskarżony działał w celu

ochrony małoletnich przed negatywnym i sprzecznym z dobrem małoletnich

II KK 172/26

6

działaniem matki - oskarżycielki posiłkowej, co stanowiło działanie w stanie wyższej

konieczności.

Obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie

oskarżonego w całości od popełnienia zarzucanego mu czynu.

1. Adw. A.R. zarzucił wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 211 k.k. i przyjęcie,

iż czyn opisany w tym artykule może zostać popełniony przez osobę posiadającą

pełnię władzy rodzicielskiej, co w konsekwencji doprowadziło do uznania

oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, zaś prawidłowa

wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku przeciwnego;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 211 k.k. w

zestawieniu z błędną wykładnią art. 360 k.p.c., z jednoczesnym wadliwym

nieuwzględnieniem art. 579 in fine k.p.c. i przyjęcie, iż czyn opisany w art. 211 k.k.

może zostać popełniony przez osobę wobec której wydano nieprawomocne

postanowienie o zawieszeniu władzy rodzicielskiej, co w konsekwencji

doprowadziło do uznania oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu

czynu, a przy prawidłowej wykładni Sąd nie powinien doprowadzić do błędnego

rozstrzygnięcia;

3. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 93 § 1 k.r.o. i art. 97

§ 1 k.r.o. w zestawieniu z art. 211 k.k., przez wadliwe, zawężające przyjęcie, iż

„nie jest zatem wykonywaniem władzy rodzicielskiej takie postępowanie, które

pozbawia drugiego z rodziców tego uprawnienia ” (z uzasadnienia wyroku), która

to chybiona (bo nie można - bez prawomocnego orzeczenia sądowego - pozbawić

takiego uprawnienia jednego rodzica przez drugiego), a ponadto zawężająca

wykładnia i interpretacja pomija sytuacje, kiedy faktyczne korzystanie z władzy

rodzicielskiej jest przeniesione, z uzasadnionych powodów, z jednego rodzica na

drugiego, zwłaszcza w sytuacji stanu wyższej konieczności;

4. błędne, bo niepełne oraz wadliwe (wewnętrznie sprzeczne) ustalenie stanu

faktycznego odnośnie istotnych okoliczności czynu zarzucanemu oskarżonego,

które miały wpływ na uznanie, że oskarżony dopuścił się czynu bezprawnego (co

mogło mieć wpływ na treść orzeczenia), a dotyczące:

II KK 172/26

7

a) wadliwego opisu przebiegu zdarzenia, jakie miało miejsce w dniu 9 września 2020

r. w W. przy ul. [...], polegającego na przejęciu przez oskarżonego pieczy nad dwójką

własnych dzieci - poprzez oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków ze strony

oskarżycielki posiłkowej z pominięciem materiału dowodowego złożonego przez

oskarżonego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

b) nieuwzględnienia uzasadnionych obaw oskarżonego, że małoletnie dzieci M. i Ł.K.

są wadliwie zaopiekowane przez ich matkę ze względu na agresję słowno-fizyczną

ze strony matki wobec dzieci oraz jej zły stan psychofizyczny mogący doprowadzić

do zagrożenia zdrowia i życia dzieci, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego

wyroku;

c) wadliwego przyjęcia, ze względu na wewnętrzną sprzeczność ustalenia, że z

jednej strony w dacie czynu osobą powołaną do opieki nad dziećmi oskarżonego była

ich matka i oskarżony „Nie ma wątpliwości, że w dacie czynu osobą powołaną do

opieki nad dziećmi oskarżonego (oprócz niego samego - w owym czasie) była ich

matka E.M.” (z uzasadnienia wyroku), a następnie wyciągnięcie z tego prawidłowego

ustalenia, błędnego wniosku, iż zabranie dzieci z placu zabaw „modelowo wręcz

wyczerpuje znamiona uprowadzenia osoby małoletniej wbrew woli osoby powołanej

do opieki'’, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

d) wadliwego ustalenia, że oskarżony po przejęciu pieczy nad dziećmi w dniu 9

września 2020 r. przewrotnie złożył do sądu rodzinnego wniosek w którym skarży się

i apeluje o ustalenie miejsca pobytu w swoim miejscu pobytu, gdy w rzeczywistości

wniosek ten dotyczył sytuacji sprzed dnia 9 września 2020 r., co sprawia, że wniosek

nie był przewrotnie złożony, ale rzeczowo złożony, co w konsekwencji doprowadziło

do wadliwego wyroku;

e) wadliwego ustalenia, że oskarżony uniemożliwiał dzieciom i matce swobodny

kontakt, gdyż dostrzeżony przez Sąd kontakt internetowy (Skype), jak i propozycja

spotkania się matki z dziećmi we Francji, pozwoliłyby matce dzieci na swobodną

rozmowę i spotkanie z dziećmi bez osób trzecich, a oskarżony w sytuacji braku osób

trzecich nie brałby udziału w tych rozmowach, które to wadliwe ustalenie Sądu „dziwi”

tym bardziej, że odrzucenie przez matkę tych form kontaktów z dziećmi, nawet jeśli

były dla niej niedoskonałe, przeczy jej tezie, że tęskniła za dziećmi i była ich

pierwszoplanową opiekunką, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

II KK 172/26

8

f) wadliwego ustalenia, że oskarżony „odcinał” matkę dzieci od wiadomości o

podstawowych sprawach związanych z życiem dzieci, w sytuacji, kiedy oskarżony

faktycznie proponował i nakłaniał matkę dzieci do utrzymywania kontaktów i wymiany

informacji poprzez Skype, lecz to matka dzieci tę propozycję odrzuciła, podobnie jak

odrzuciła możliwość spotkania się z dziećmi w miejscu ich zamieszkania we Francji,

co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

5. błędne przyjęcie, że oskarżony dopuścił się krzywdy wobec małoletnich dzieci

poprzez „sam fakt uprowadzenia, odebrania możliwości swobodnego kontaktu

z matką i bezpiecznego rozwoju oraz w praktyce całkowitego wykorzenienia z

dotychczasowego środowiska w tym i kulturowego”, gdy w rzeczywistości

oskarżony nie uprowadził dzieci, tylko przejął pieczę rodzicielską, nie odebrał

matce dzieci możliwości swobodnego kontaktu z dziećmi, bo dał jej możliwości

kontaktu z dziećmi poprzez Skype i kontakt bezpośredni we Francji, z czego

matka dzieci nie skorzystała, nie odebrał też im możliwości bezpiecznego

rozwoju, jak i nie wykorzenił z dotychczasowego środowiska w tym i

kulturowego, bo oskarżony dbał o rozwój dzieci i kontakt z językiem polskim i

kulturą, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

6. obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść wyroku, to jest art.

170 § 1 pkt 2 k.p.k. a contrario, w zestawieniu z art. 169 § 1 k.p.k., poprzez

bezpodstawne nieuwzględnienie przez Sąd wniosków dowodowych

złożonych przez oskarżonego:

1. w czasie postępowania sądowego pismem „Pismo procesowe - wnioski

dowodowe” z dnia 28.06.2023 r. o „przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych

psychiatrów i psychologów na okoliczność występowania bądź nie, u Pani E.M.

cech osobowości determinujących zachowanie oskarżonego, w tym zaburzeń

osobowości, skłonności do konfabulacji, zachowań dyssocjalnych, nagłej

utraty przytomności oraz innych mających wpływ na przebieg zdarzenia”,

2. w czasie rozprawy w dniu 09.01.2025 r., to jest:

1. obdukcji K.K. z dnia 21.04.2018 r. na okoliczność zachowań

dyssocjalnych oskarżycielki posiłkowej włącznie z nagraniami zachowań

oskarżycielki posiłkowej;

II KK 172/26

9

2. korespondencji SMS oskarżycielki posiłkowej na okoliczność

eliminowania ojca z życia dzieci;

3. raportu detektywa z dnia 20.09.2020 r. na okoliczność ukrywania dzieci

przed ojcem;

4. płyty CV i stenogramy na okoliczność niszczenia środowiskowego

dzieci przez oskarżycielkę posiłkową, a także wypowiedzi matki w

obecności dzieci o charakterze wulgarnym i powszechnie uznawanym za

obelżywy,

5. przesłuchania małoletnich dzieci stron na okoliczności objęte aktem

oskarżenia oraz na okoliczności, które dadzą odpowiedzi na załączone do

wniosku dowodowego pytania,

co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wyroku;

6. z tzw. ostrożności podniósł także zarzut błędnego nierozważenia uznania

działania oskarżonego za działanie w ramach kontratypu stanu wyższej

konieczności - w sytuacji, gdy matka dzieci poprzez swoje dyssocjacyjne

zachowanie wobec dzieci (przemoc psychofizyczna, agresja słowna,

wulgaryzmy) oraz problemy psychofizyczne związane z chwilowymi utratami

przytomności, przekazanie dzieci pod nadzór obcych, niewykwalifikowanych

osób na całe dni, nie dawała rękojmi należytego zadbania o małoletnie dzieci

i zabezpieczenia szeroko rozumianego dobra dzieci, co zmusiło oskarżonego

do przejęcia pieczy rodzicielskiej nad dziećmi w dniu 9 września 2020 r.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uniewinnienie

oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2025 roku Sąd Okręgowy w Warszawie, sygn.

akt IX Ka 898/25, po rozpoznaniu apelacji oskarżonego i jego obrońców zmienił

wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że:

1. z opisu czynu wyeliminował znamię uprowadzenia małoletnich, a okres ich

zatrzymania ustalił od dnia 11 września 2020 roku do dnia 29 marca 2022 roku;

2. orzeczoną w pkt I karę pozbawienia wolności złagodził do 1 roku i 6 miesięcy;

II KK 172/26

10

3. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności dodatkowo zaliczył okres

tymczasowego aresztowania oskarżonego do sprawy we Francji od dnia 31

marca 2022 roku do dnia 20 kwietnia 2022 roku oraz w postępowaniu

międzyinstancyjnym od dnia 27 marca 2025 roku godz. 12:25 do dnia 25

kwietnia 2025 roku godz. 15:15.

W pozostałej części wyrok został utrzymany w mocy i rozstrzygnięto o

kosztach sądowych postępowania odwoławczego.

Kasacje od tego orzeczenia złożyli obrońcy skazanego.

Obrońca adw. A.C. zaskarżyła wyrok w całości - zarzucając:

1. rażące naruszenie prawa procesowego, a to art. 433 § 1 k.p.k. poprzez

kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia jedynie w granicach

podniesionych zarzutów oraz w zakresie przesłanek z art. 439 § 1 k.p.k. i art.

440 k.p.k., w sytuacji gdy Sąd odwoławczy winien przeprowadzić kontrolę

instancyjną orzeczenia na skutek osobistej apelacji skazanego w granicach

zaskarżenia, co miało istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia oraz

doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych, a to pominięcie przez Sąd

odwoławczy ustalenia czy skazany posiadał, a jeżeli tak to kiedy powziął

wiedzę o ingerencji Sądu w jego władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi

(jej zawieszenie lub pozbawienie);

2. rażące naruszenie prawa materialnego, a to art. 211 k.k. w związku z art. 9 §

1 k.k. w związku z art. 1 § 3 k.k. oraz art. 30 k.k. poprzez przypisanie

skazanemu popełnienia przestępstwa z art. 211 k.k. w sytuacji gdy w dacie

czynu (co najmniej w początkowym okresie wskazanym w treści wyroku)

skazany nie posiadał wiedzy o zapadłym przed Sądem Rejonowym dla m.st.

Warszawy w dniu 11 września 2020 r. postanowieniu o zabezpieczeniu

poprzez zawieszenie jego władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi

(sygn. akt III Nsm 1978/20), a w konsekwencji nie sposób przypisać mu winy

i bezprawności zachowania.

II KK 172/26

11

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

odwoławczemu - Sądowi Okręgowemu w Warszawie.

Obrońca adw. J.W. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

„I. rażące naruszenie przepisów postępowania - art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 §

3 k.p.k. - polegające na nienależytym, jedynie pozornym rozpoznaniu zarzutów

obrazy przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj.:

1. zarzutu naruszenia art. 211 k.k. zawartego w apelacji skazanego K.K.,

skutkującego przyjęciem, że postanowienie Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy

w Warszawie o dokonaniu zabezpieczenia z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt VI

Nsm 1987/20 dotyczące zawieszenia skazanemu K.K. władzy rodzicielskiej stało się

wykonalne w dniu jego wydania, tj. w dniu 11 września 2020 r., a zatem od tego dnia

skazany K.K. mógł się dopuścić czynu z art. 211 k.k. - pomimo tego, że:

a. wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie,

sygn. akt IX Ka 898/25 wynika, że Sąd ten nie rozpoznał zarzutu podniesionego w

apelacji, lecz jedynie „przestawił” jego akcenty, poprzestając na kategorycznym,

niepopartym analizą normatywną stwierdzeniu: „Sąd Okręgowy zmienił opis

przypisanego oskarżonemu czynu eliminując znamię uprowadzenia małoletnich, a

okres ich zatrzymania ustalił od dnia 11 września 2020 roku, to jest od chwili kiedy

zapadło wykonalne postanowienie sądu rodzinnego o zawieszeniu oskarżonemu

władzy rodzicielskiej” – podczas, gdy istota zarzutu apelacyjnego dotyczyła nie

„wykonalności” rozstrzygnięcia zabezpieczającego, lecz tego, że dopiero orzeczenie

kończące postępowanie dotyczące władzy rodzicielskiej po rozpoznaniu

wywiedzionych apelacji, tj. postanowienie z dnia 26 sierpnia 2022 r. stanowiło

prawomocną ingerencję we władzę rodzicielską skazanego K.K., a zatem dopiero od

tej daty można w ogóle rozważać możliwość realizacji znamion art. 211 k.k.;

b. Sąd II instancji w ogóle nie odniósł się do kluczowej tezy apelacji, iż w okresie

zarzutu oskarżenia skazany „NIE był prawomocnie i ostatecznie (prawomocność

materialna) (...) pozbawiony władzy rodzicielskiej (...) jak również władza ta nie

została mu zawieszona postanowieniem o walorze prawomocności materialnej”, jak

II KK 172/26

12

również do argumentu o niedopuszczalności wykładni rozszerzającej art. 211 k.k. w

relacji do instrumentów prawa rodzinnego i procesowego cywilnego; w konsekwencji

rozważania Sądu odwoławczego ograniczają się do ogólnej prezentacji poglądów

doktryny i orzecznictwa co do tego, że sprawcą art. 211 k.k. może być rodzic

pozbawiony/ograniczony/zawieszony we władzy, lecz bez odpowiedzi na pytanie

„kiedy” i „na jakiej podstawie” w realiach niniejszej sprawy doszło do skutecznej

materialnoprawnie relewantnej ingerencji we władzę rodzicielską skazanego K.K.;

c. Sąd II instancji w miejsce analizy podniesionych zarzutów przeprowadził jedynie

deklaratywną konstatację, że „zapadło wykonalne postanowienie”, nie wyjaśniając,

dlaczego, pomimo treści zarzutów zawartych w wiedzionej apelacji, uznaje rzekomą

„wykonalność” zabezpieczenia za przesłankę wystarczającą dla spełnienia

przesłanek przestępstwa z art. 211 k.k., tj. nie wykazał, w oparciu, o które przepisy

Kodeksu postępowania cywilnego przyjmuje, że postanowienie z dniem jego

wydania stało się wykonalne, a tym samym możliwe jest przypisanie K.K. czynu w

dacie 11 września 2020 r., w sytuacji, gdy dopiero orzeczenie kończące

postępowanie dot. władzy rodzicielskiej wydane w dniu 26 sierpnia 2022 r. po

rozpoznaniu apelacji stanowiło ingerencję o walorze prawomocności materialnej, a

zatem dopiero od tej daty w ogóle można by rozważać możliwość realizacji znamion

czynu zabronionego z art. 211 k.k.; dostrzec również należy, że uzasadnienie w tym

zakresie nie odpowiada wymogom art. 457 § 3 k.p.k. i czyni kontrolę instancyjną

wyłącznie iluzoryczną;

d. Sąd Okręgowy uznając zarzut zawarty w treści apelacji za częściowo zasadny w

rzeczywistości nie przeprowadził rzetelnego rozpoznania zarzutu co do błędnego

określenia momentu początkowego odpowiedzialności, lecz poprzestał na zabiegu

redakcyjnym polegającym na „eliminacji uprowadzenia” i „ustaleniu okresu

zatrzymania” od dnia 11 września 2020 r., tymczasem taki sposób procedowania nie

usuwa wady wskazanej w apelacji, bo pozostawia nierozstrzygnięte zasadnicze

zagadnienie, tj. czy w dniu 11 września 2020 r. skazany w ogóle mógł być podmiotem

czynu z art. 211 k.k., jeżeli, jak podniesiono w treści apelacji, ingerencja we władzę

rodzicielską skazanego K.K. o walorze prawomocności materialnej nastąpiła dopiero

w dniu 26 sierpnia 2022 r. na mocy prawomocnego postanowienia Sądu

II KK 172/26

13

Okręgowego w Warszawie, sygn. akt VI Ca 347/22, co czyni kontrolę instancyjną

wyłącznie iluzoryczną –

w konsekwencji Sąd II instancji nie zrealizował standardu kontroli odwoławczej

wynikającego z art. 433 § 2 k.p.k., gdyż nie rozważył merytorycznie zarzutu w jego

istocie, a zamiast tego przyjął własną, nieuzasadnioną tezę o wystarczalności

rzekomej wykonalności postanowienia zabezpieczającego; uchybienie to miało

istotny wpływ na treść orzeczenia, ponieważ przesądziło o utrzymaniu

odpowiedzialności skazanego K.K. za zachowanie przypisane w okresie, w którym,

według zarzutów zawartych w wywiedzionej apelacji pozostawionych bez

rzeczywistego rozpoznania, nie istniała po jego stronie sytuacja prawna warunkująca

realizację znamion art. 211 k.k.;

2. zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. zawartego w pkt 1 ppkt a) apelacji

skazanego K.K., skutkującego przyjęciem, że postępowanie pierwszoinstancyjne

było prowadzone prawidłowo, a skazanie skazanego K.K. nie rodziło ryzyka skazania

osoby niewinnej, podczas gdy zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego nie zawiera

choćby próby odniesienia się do stawianego zarzutu, iż wadliwe ukształtowanie

procesu doprowadziło do skazania mimo nierozstrzygniętych, zasadniczych

wątpliwości prawnych i gwarancyjnych, w szczególności w zakresie:

1. momentu, od którego skazany K.K. mógł wypełnić znamiona czynu zabronionego z

art. 211 k.k., a więc przesłanki fundamentalnej dla odpowiedzialności karnej, co

samo w sobie czyni skazanie wątpliwym i wymagało pełnej, merytorycznej kontroli

instancyjnej; tymczasem Sąd II instancji poprzestał na deklaracji, iż „postępowanie

pierwszoinstancyjne było prowadzone prawidłowo” oraz, że doszło jedynie do

„częściowo błędnej oceny prawnej", nie wykazując dlaczego zarzut z art. 2 § 1 pkt 1

k.p.k. nie zasługuje na uwzględnienie;

b. pozornego utożsamienia przez Sąd II instancji zarzutu naruszenia art. 2 § 1 pkt 1

k.p.k. zarzutem dotyczącym oceny dowodów oraz błędnych ustaleń faktycznych, co

wprost zostało wyrażone w stwierdzeniu: „Zupełnie chybione są natomiast zarzuty

obrazy przepisów postępowania i błędu w ustaleniach faktycznych. (...) Oskarżony w

wywiedzionej apelacji w dużej mierze utożsamia ocenę prawną z ustaleniami

faktycznymi", podczas gdy zarzut naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. dotyczył standardu

rzetelnego procesu i eliminacji ryzyka skazania osoby niewinnej, a więc obowiązku

II KK 172/26

14

takiego ukształtowania postępowania, aby rozstrzygnięcie opierało się na jasnej,

niesprzecznej i kompletnej podstawie prawnej, w tym co do normatywnych

przesłanek odpowiedzialności z art. 211 k.k., a nie na lakonicznej konstatacji o

„prawidłowości” procesu, co prowadzi do wniosku, że Sąd ad quem nie podjął nawet

próby faktycznego odniesienia się do stawianego przez skazanego K.K. zarzutu;

c. braku wykazania przez Sąd II instancji, że przeprowadził rzeczywistą, a nie zaś

pozorną kontrolę odwoławczą w sposób odpowiadający standardowi art. 433 § 2

k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. w zakresie, w jakim apelujący wskazywał, iż wadliwe

ukształtowanie postępowania doprowadziło do skazania pomimo poważnych,

nierozstrzygniętych wątpliwości co do przesłanek odpowiedzialności; w

uzasadnieniu brak bowiem analizy, dlaczego pomimo sporu o prawomocność

materialną ingerencji we władzę rodzicielską i moment jej skuteczności można było

uznać, że proces spełniał gwarancyjny cel wyrażony w art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k.-

co w rezultacie oznacza, iż Sąd II instancji nie rozpoznał merytorycznie zarzutu

naruszenia art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. zawartego w pkt 1 ppkt a) apelacji skazanego K.K.,

lecz ograniczył się do ogólnych ocen i stwierdzeń, nieprzystających do jego treści,

przez co naruszył obowiązek rzetelnej kontroli instancyjnej, a uchybienie to miało

wpływ na treść orzeczenia, gdyż prowadziło do utrzymania skazania mimo realnego

ryzyka, że doszło do skazania osoby niewinnej w rozumieniu art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. -

pomimo, że zarzut obrazy art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k. nie może być podstawą kasacji, gdyż

formułuje on jedynie ogólną zasadę postępowania, nie nakazuje zaś, to jednak w

realiach niniejszej sprawy podniesienie tego zarzutu służyło wykazaniu, że

uchybienia procesowe popełnione przez Sąd II instancji miały charakter gwarancyjny

i prowadziły do naruszenia podstawowego celu postępowania karnego, jakim jest

niedopuszczenie do skazania osoby, co do której nie zostały w sposób jednoznaczny

i wolny od istotnych wątpliwości ustalone przesłanki odpowiedzialności karnej;

3. zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego

wyroku, mającego wpływ na jego treść, zawartego w pkt 1 ppkt b) apelacji skazanego

K.K., polegającego na przyjęciu, że K.K. swoim zachowaniem wyczerpał znamiona

czynu zabronionego z art. 211 k.k. - pomimo tego, że:

II KK 172/26

15

1. zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, iż doszło do

działania wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, stanowiącego znamię

czynu zabronionego art. 211 k.k., albowiem z ustaleń faktycznych wynika, iż

pokrzywdzona nie tylko nie wyraziła jednoznacznej woli przekazania jej dzieci, lecz

wręcz unikała kontaktu ze skazanym, co czyni niemożliwym przypisanie mu działania

polegającego na „zatrzymaniu” małoletnich wbrew takiej woli;

2. Sąd Okręgowy zastąpił analizę dowodową domniemaniami i uproszczonym

wnioskowaniem, pomijając fakt, że brak aktywnego żądania wydania dzieci oraz brak

realnej możliwości wykonania takiego żądania po stronie pokrzywdzonej podważa

istnienie jednego z podstawowych znamion czynu z art. 211 k.k., co powinno

prowadzić do wniosku o braku winy skazanego;

4. zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku,

mającego wpływ na jego treść, zawartego w pkt 1 ppkt c) apelacji skazanego K.K.,

polegającego na przyjęciu, że K.K. dopuścił się przypisanego mu czynu, pomimo

tego, że:

a) nawet Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku sygnalizował istnienie poważnych

wątpliwości prawnych co do kwalifikacji prawnej zachowania skazanego, które

zamiast zostać rozstrzygnięte zgodnie z zasadą in dubio pro reo, zostały przez Sąd

II instancji pominięte poprzez przyjęcie wykładni rozszerzającej art. 211 k.k.,

niedopuszczalnej na gruncie prawa karnego materialnego;

b) przyjęcie, że w realiach sprawy doszło do „uprowadzenia” lub „zatrzymania”

małoletnich, pozostaje w sprzeczności z ramami czasowymi zarzutu, bowiem

prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie o pozbawieniu K.K.

władzy rodzicielskiej zapadło dopiero w dniu 26 sierpnia 2022 r., a więc już poza

okresem objętym zarzutem aktu oskarżenia;

c) Sąd II instancji, utrzymując ustalenia faktyczne co do sprawstwa skazanego K.K.,

pominął znaczenie momentu normatywnego powstania obowiązku wydania dzieci,

co doprowadziło do wadliwego przyjęcia, że skazany mógł realizować znamiona

czynu zabronionego w czasie, gdy taki obowiązek, w sensie materialnoprawnym,

jeszcze nie istniał, bowiem treść art. 579 k.p.c. nie pozostawia wątpliwości, że

orzeczenia dotyczące władzy rodzicielskiej stają się skuteczne i wykonalne dopiero

II KK 172/26

16

po uprawomocnieniu się, co w realiach niniejszej sprawy nastąpiło w dniu 26 sierpnia

2022 r.;

5. zarzutu naruszenia prawa materialnego i procesowego poprzez pominięcie i brak

skoordynowanego zastosowania przepisów Kodeksu karnego oraz Kodeksu

postępowania cywilnego, zawartego w pkt 1 ppkt d) apelacji skazanego K.K.,

mającego istotny wpływ na przesłankę odpowiedzialności karnej, pomimo tego, że:

a. w realiach niniejszej sprawy zachodziła ścisła zależność normatywna pomiędzy

dyspozycją art. 211 k.k. a art. 578 k.p.c. oraz art. 579 k.p.c., regulującymi moment

oraz zakres skutecznej ingerencji we władzę rodzicielską, która to ingerencja stanowi

konieczną przesłankę odpowiedzialności karnej za czyn zabroniony określony w art.

211 k.k., co do czego wątpliwości nie miały Sądy obu instancji;

b. Sąd I instancji, a następnie Sąd odwoławczy, pominęły normatywne znaczenie art.

579 k.p.c., który nie pozostawia wątpliwości, że orzeczenia dotyczące władzy

rodzicielskiej stają się skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu się, co w

realiach niniejszej sprawy nastąpiło w dniu 26 sierpnia 2022 r., co w konsekwencji

doprowadziło do błędnego przyjęcia istnienia przesłanki odpowiedzialności karnej

skazanego K.K. za czyn z art. 211 k.k. w okresie, w którym nie mogła ona

występować;

6. zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 211 k.k., podniesionego w pkt 1

apelacji obrońcy skazanego K.K. (adw. U. F.) polegającego na błędnym przyjęciu, że

skazany ponosi odpowiedzialność karną za czyn z art. 211 k.k., pomimo tego, że:

a. w dacie przypisanego mu czynu przysługiwała mu pełna władza rodzicielska

względem małoletnich Ł.K. oraz M.K., co zgodnie z jednolitym stanowiskiem doktryny

i utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego wyklucza możliwość bycia

podmiotem przestępstwa z art. 211 k.k.;

b. Sąd II instancji, co prawda, przytoczył ogólne poglądy judykatury wskazujące, że

sprawcą czynu z art. 211 k.k. może być jedynie rodzic pozbawiony, ograniczony lub

zawieszony we władzy rodzicielskiej, jednak nie odniósł tych poglądów do

rzeczywistej sytuacji prawnej skazanego w dacie czynu, ograniczając się do

stwierdzenia o „wykonalności” postanowienia zabezpieczającego z dnia 11 września

2020 r., pomimo, że treść art. 579 k.p.c. nie pozostawia wątpliwości, że orzeczenia

dotyczące władzy rodzicielskiej stają się skuteczne i wykonalne dopiero po

II KK 172/26

17

uprawomocnieniu się, co w realiach niniejszej sprawy nastąpiło w dniu 26 sierpnia

2022 r.;

c. Sąd odwoławczy nie rozpoznał merytorycznie zarzutu apelacyjnego naruszenia

prawa materialnego, tj. art. 211 k.k., podniesionego w pkt 1 apelacji, czy i od kiedy

doszło do skutecznej ingerencji we władzę rodzicielską skazanego K.K., co

doprowadziło do utrzymania wadliwej subsumcji art. 211 k.k. i naruszenia zakazu

wykładni rozszerzającej prawa karnego materialnego;

7. zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, o którym mowa w art. 438 pkt 3 k.p.k.,

podniesionego w pkt 2 apelacji w/w obrońcy skazanego, polegającego na

nieprawidłowej ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego

skazanemu, co wynikało z tego, że:

a. Sąd I instancji, a następnie Sąd II instancji dokonały wybiórczej i wyolbrzymiającej

oceny okoliczności obciążających, w szczególności co do rzekomego rozmiaru

wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych

obowiązków oraz zamiaru i motywacji skazanego, zaś Sąd Okręgowy w Warszawie

w treści zaskarżonego wyroku w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów obrońcy

K.K. podniesionych w tym zakresie w wywiedzionej przez niego apelacji, czyniąc

kontrolę instancyjną wyłącznie iluzoryczną;

b. pominięto lub zminimalizowano znaczenie okoliczności obiektywnie łagodzących,

w tym charakter relacji rodzinnych, kontekst sporu opiekuńczego oraz brak

jednoznacznych ustaleń co do rzeczywistej krzywdy małoletnich;

c. Sąd II instancji, uznając zarzut za częściowo zasadny, w rzeczywistości nie

przeprowadził rzeczywistej kontroli instancyjnej ustaleń faktycznych, w tym zakresie,

poprzestając na korekcie opisu czynu, bez weryfikacji, czy ustalony stopień

społecznej szkodliwości w ogóle odpowiada realiom sprawy;

8. zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie prognozy kryminologicznej, o

którym mowa w art. 438 pkt 3 k.p.k., podniesionego w pkt 3 apelacji wskazanego

obrońcy, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu negatywnej prognozy

kryminologicznej wobec skazanego, skutkującej orzeczeniem bezwzględnej kary

pozbawienia wolności, pomimo tego, że:

II KK 172/26

18

a. skazany nie był dotychczas karany, prowadził ustabilizowany tryb życia, a jego

postawa, właściwości i warunki osobiste oraz zachowanie po zdarzeniu dawały

podstawy do przyjęcia pozytywnej prognozy kryminologicznej, o której mowa w art.

69 § 2 k.k.;

b. Sąd II instancji zaakceptował ocenę Sądu I instancji opartą na subiektywnych i

pozaprawnych kryteriach, takich jak przypisywane skazanemu „poczucie

bezkarności”, bez odniesienia ich do ustawowych przesłanek prognozy

kryminologicznej;

c. w konsekwencji nie wykazano, dlaczego w realiach sprawy całkowicie wyłączona

miała być możliwość zastosowania probacji, co czyni kontrolę instancyjną w tym

zakresie jedynie iluzoryczną;

9. zarzutu rażącej niewspółmierności kary, o którym mowa w art. 438 pkt 4 k.p.k.,

podniesionego w pkt 4 opisanej apelacji obrońcy skazanego (adw. U. F.), a

wyrażającym się w orzeczeniu wobec K.K. kary pozbawienia wolności w

maksymalnym wymiarze - pomimo tego, że:

a. Sąd I instancji, a następnie Sąd II instancji, wbrew treści art. 53 § 1 i 2 k.k., nie

dokonały wszechstronnego i zrównoważonego rozważenia okoliczności łagodzących,

przyjmując apriorycznie, iż po stronie skazanego nie występują żadne okoliczności

przemawiające na jego korzyść, a uprzednią niekaralność uznając za irrelewantną,

co pozostaje w sprzeczności z utrwalonym stanowiskiem judykatury, zgodnie z

którym brak karalności stanowi istotną dyrektywę indywidualizacji kary;

b. skazany już na wczesnym etapie postępowania podjął realne działania

zmierzające do załagodzenia konfliktu, w tym zainicjował postępowanie mediacyjne,

a następnie na warunkach postawionych przez pokrzywdzoną, podjął i kontynuuje

leczenie psychologiczno-psychiatryczne, co świadczy o krytycznym stosunku do

własnych zachowań oraz gotowości do naprawienia ich skutków, a okoliczności te

nie zostały należycie uwzględnione przy wymiarze kary;

c. Sąd I instancji, a za nim Sąd II instancji, bez przeprowadzenia jakiegokolwiek

dowodu przyjęły, że gwarantem bezpieczeństwa emocjonalnego małoletnich była

II KK 172/26

19

wyłącznie pokrzywdzona, pomijając ustalone i niesporne okoliczności, iż to skazany

sprawował bezpośrednią, codzienną opiekę nad dziećmi przez znaczną część ich

życia, co doprowadziło do błędnej oceny jego roli rodzinnej i w konsekwencji do

nadmiernie represyjnego wymiaru kary;

d. Sąd odwoławczy, choć dostrzegł rażącą surowość kary i dokonał jej częściowej

korekty to nie usunął niewspółmierności w pełnym zakresie, utrzymując represję

karną na poziomie nieadekwatnym do stopnia społecznej szkodliwości czynu,

właściwości i warunków osobistych skazanego oraz celów zapobiegawczych i

wychowawczych kary. Sąd II instancji nie odniósł się w pełnym zakresie do zarzutów

podnoszonych przez obrońcę skazanego K.K. w tym przedmiocie, czyniąc tym

samym kontrolę instancyjną wyłącznie iluzoryczną;

10. zarzutu naruszenia art. 211 k.k., podniesionego w apelacji obrońcy skazanego

K.K. (adw. A. C.), polegającego na przyjęciu, że sprawcą przestępstwa z art. 211 k.k.

może być rodzic posiadający pełną władzę rodzicielską - pomimo tego, że:

1. treść art. 211 k.k. nie pozwala na objęcie zakresem kryminalizacji rodzica

wykonującego pełnię władzy rodzicielskiej, a jednolite i ugruntowane

orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wyklucza taką możliwość;

2. Sąd II instancji, deklaratywnie aprobując wskazaną linię orzeczniczą, nie

zastosował jej w realiach niniejszej sprawy, utrzymując odpowiedzialność

skazanego za zachowanie z okresu, w którym przysługiwała mu pełna władza

rodzicielska albo ingerencja w tę władzę nie miała jeszcze waloru

prawomocności materialnej;

3. prowadziło to do zaakceptowania wykładni rozszerzającej prawa karnego

materialnego, sprzecznej z zasadą nullum crimen sine lege stricta, co miało

bezpośredni wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia;

4. w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego nie sposób

doszukać się merytorycznego odniesienia do stawianego przez obrońcę

skazanego K.K. zarzutu, co czyni kontrolę instancyjną wyłącznie iluzoryczną;

II KK 172/26

20

11. zarzutu naruszenia art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 111 § 1 k.k., podniesionego

w powołanej wyżej apelacji obrońcy, polegającego na skazaniu skazanego pomimo

braku karalności czynu według prawa miejsca jego popełnienia - pomimo tego, że:

a. skazany działał na terytorium Francji, gdzie czyn przypisany skazanemu nie

stanowi przestępstwa, czemu jednoznacznie dały wyraz organy francuskie w

uzasadnieniu orzeczenia odmawiającego wykonania europejskiego nakazu

aresztowania;

b. Sąd II instancji nie odniósł się merytorycznie do znaczenia tej okoliczności w

kontekście art. 111 § 1 k.k., ograniczając się do ogólnikowej aprobaty stanowiska

Sądu I instancji przez co kontrola instancyjna przeprowadzona przez Sąd II instancji

okazała się iluzoryczna;

c. brak spełnienia przesłanki podwójnej karalności powinien prowadzić do umorzenia

postępowania, a nie do utrzymania skazania w mocy;

12. zarzutu naruszenia art. 26 § 1 i 2 k.k., podniesionego w apelacji obrońcy,

polegającego na skazaniu K.K. pomimo działania w stanie wyższej konieczności,

pomimo tego, że:

a. skazany K.K. działał w celu ochrony małoletnich dzieci przed negatywnymi,

sprzecznymi z ich dobrem postawami matki - oskarżycielki posiłkowej;

b. realia sprawy wskazywały na istnienie bezpośredniego zagrożenia dobra prawnie

chronionego, a podjęte prz