Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego, bo udział sędziego z nominacji KRS nie wadzi

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie z 18 listopada 2025 r. sygn.

akt VI Ka 1124/25 na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę i pełnomocnika

II KK 233/26

2

oskarżyciela prywatnego utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku

z 30 maja 2025 r. sygn. akt II K 28/23, którym oskarżony P. G. został uznany za

winnego przestępstwa z art. 217 § 1 k.k., przy czym sąd orzekł jednocześnie o

odstąpieniu od wymierzenia kary (pkt 1 wyroku).

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił zaistnienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia

przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w nienależycie obsadzonym

składzie, albowiem zasiadał w nim sędzia X. Y., który na stanowisko sędziego Sądu

Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie został nominowany przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład

został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a z uwagi na

procedurę powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga

w Warszawie, nie daje on gwarancji niezawisłości i bezstronności.

Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz

skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł o odmowę

przyjęcia kasacji do rozpoznania ze względu na powołanie fikcyjnych przyczyn

odwoławczych, zaś w razie przyjęcia kasacji do rozpoznania o jej oddalenie

ze względu na niezasadność. Ponadto pełnomocnik oskarżyciela prywatnego

wniósł o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego zwrotu

kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Podniesiony przez obrońcę zarzut okazał się oczywiście bezzasadny,

co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy w trybie

wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k.

II KK 233/26

3

Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. ten

nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiony wyłącznie z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,

jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Regułą przy tym jest, że

strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania

oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia

wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Celem

tego uregulowania jest ograniczenie wpływu do Sądu Najwyższego spraw, które nie

są na tyle poważne, aby uruchamiać w ich przypadku kontrolę o charakterze

nadzwyczajnym. Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie to nie będzie

dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej

przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.).

Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje bowiem, że

wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego, jaka kara została orzeczona. Tak

więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k. skutkuje

koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy uchybienie

takie miało wpływ na jego treść.

Pomimo iż wobec skazanego P. G. nie orzeczono kary pozbawienia wolności,

to z uwagi na rodzaj i wagę podniesionego przez obrońcę skazanego zarzutu z art.

439 § 1 k.p.k., należało go rozpoznać i ocenić jego zasadność.

Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że przepis art. 439 k.p.k.

ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie

wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami

zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na

treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k.

narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący

uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sąd II instancji sędziego

powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa.

Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana

przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Warszawa-Praga

w Warszawie stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439

II KK 233/26

4

§ 1 pkt 2 k.p.k. Obrońca skazanego rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny

odwoławczej połączył z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego

sędziego Sądu Okręgowego X. Y., czyli sędziego powołanego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

w procedurze ukształtowanej według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3

ze zm.). Niespełniającego zatem – w opinii skarżącego, kryteriów niezawisłości ze

względu na strukturalną wadę w procesie powołania na stanowisko sędziowskie.

Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji,

zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącego uchwały Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U

2/20 (M.P.2020.376)., co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej

sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W

świetle przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.

Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania

zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też

samodzielnego podważania obowiązywania jego wyroków. Abstrahując od tego,

podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2 czerwca 2022 r. sygn.

akt I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia nienależytej

obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z czego zdaje

sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia nie

gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a

przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W

konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez

niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w

kategoriach innego rażącego naruszenia prawa [względna przyczyna odwoławcza;

postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK

468/22]. Innymi słowy, w myśl przedstawionej w uchwale wykładni, może to

zaistnieć, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

II KK 233/26

5

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności. Sam zaś udział w tej procedurze wyklucza

przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a co za tym idzie zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.

Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście

postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. Powoduje

to, iż okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność sędziego w danej sprawie,

muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut postawiony w kasacji nie mógł

zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności

uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionego sędziego Sądu

Okręgowego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego

standardu niezawisłości i bezstronności sądu.

Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie,

bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością

uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych

zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona

zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby

bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego

stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce

ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań

organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po

uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone,

przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane

z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego

rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem

niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie

zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich

nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie

SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując

własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię

spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony

II KK 233/26

6

postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do

wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności

bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez

ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać

należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie

bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego

z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok TK z 13 października

2015 r. sygn. akt SK 63/12). Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w

kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste,

łatwo dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie.

Skarżący nie podniósł także żadnych zarzutów osobistych pod adresem

sędziego X. Y. jako członka składu orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego

Warszawa-Praga w Warszawie, wskazujących, iż podczas rozpoznania

przedmiotowej sprawy był poddany jakimkolwiek naciskom, czy choćby sugestiom

ze strony czynników zewnętrznych, albo nie zachował wymaganej bezstronności,

czy obiektywizmu.

Odnosząc powyższe do sformułowanej przez skarżącego argumentacji,

Sąd Najwyższy w realiach tej sprawy nie dopatrzył się żadnego związku między

okolicznościami powołania ww. sędziego na urząd a samym rozstrzygnięciem

sprawy, w szczególności by wywarły one jakikolwiek negatywny wpływ na sposób

rozpoznania zwyczajnego środka odwoławczego przez Sąd Okręgowy Warszawa-

Praga w Warszawie. W rozważanym kontekście nie ma zatem mowy nie tylko o

uchybieniach wymienionym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale także o żadnym innym

rażącym naruszeniu prawa, mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu,

rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Wysokość należności od skazanego na

rzecz oskarżyciela prywatnego za ustanowienie zastępstwa adwokackiego do

sporządzenia odpowiedzi na kasację ustalono w oparciu o przepis § 11 ust. 4 pkt 2

i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w

sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 tekst jednolity).

II KK 233/26

7

[J.J.]

[r.g.]