Sędzia SN powołana przez KRS w nowym składzie wyłączona z rozpoznania kasacji

Obrońca M. R. w piśmie z dnia 30 grudnia 2025 r. (k. 202 i n.), złożył

wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawkę od

rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 275/24, sygnalizując, że w stosunku do tego

sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości

co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania przez

Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z

dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). W tym kontekście odwołano się

II KK 275/24

2

do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-

4110-1/20) i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Sądu

Najwyższego.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w

procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było

przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym

czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia

ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1

k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie

mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki

skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22,

LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia

2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle

powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia

wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Anny Dziergawki od rozpoznania kasacji.

Wyłączenie sędziego jest tym bardziej uzasadnione, jeśli zważy się dodatkowo na

fakt, że w kasacji obrońcy drugiego skazanego podniesiono zarzut dotyczący takiej

samej wadliwości powołania troje sędziów Sądu odwoławczego, co SSN Anny

Dziergawki, która – w konsekwencji przydzielenia jej niniejszej sprawy – orzekałaby

z naruszeniem zasady nemo iudex idoneus in propria causa.

II KK 275/24

3

Na marginesie należy wskazać, że udział w rozpoznawaniu spraw sędziów

Sądu Najwyższego, powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie ukształtowanym w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może rodzić

odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC

(zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G. przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr

41097/20, 42668/21 i 19 innych).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]