Sąd Najwyższy uchylił wyrok wobec M.B. z powodu udziału sędzi z wadliwą nominacją

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt

XVIII K 107/20, M.B. skazany został za przestępstwa: z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art.

148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zb. z art. 157 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. na karę 12 lat pozbawienia wolności (pkt I wyroku) i z art.

13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. na karę 14 lat pozbawienia wolności (pkt II wyroku), a jako karę łączną

wymierzono mu karę 15 lat pozbawienia wolności (pkt V wyroku).

Po rozpoznaniu wniesionej w tej sprawie apelacji obrońcy oskarżonego, Sąd

Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20,

zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Kasację obrońcy, w której zarzucono naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410

k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 22 lutego

2022 r., II KK 527/21, oddalił jako oczywiście bezzasadną.

W dniu 1 października 202025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek

obrońcy skazanego M.B. o wznowienie postępowania zakończonego powołanym

wyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie utrzymującym w mocy wyrok Sądu

pierwszej instancji.

Jako podstawy wniosku jego obrońca wskazała:

1. art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. polegający na ujawnieniu się nowych faktów oraz

dowodów w postaci uzyskania przez skazanego konsultacji lekarskiej, z której

wynika, że nawracająca choroba nowotworowa, na którą cierpi od wielu lat

mogła mieć wpływ na zdolność skazanego do rozpoznania znaczenia czynów

II KO 190/25

3

jak również na jego zdolność do kierowania swoim postępowaniem, tj. w jego

przypadku mogła zachodzić niepoczytalność w rozumieniu art. 31 § 1 k.k. lub

art. 31 § 2 k.k., która to okoliczność nie została zbadana w toku postępowania,

a miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie;

2. art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegający na nieważności postępowania - zaistnienia

bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależnej obsady sądu i

orzekania w sprawie przez sędziów powołanych w nieprawidłowy sposób, tj.

przez sędziów powołanych z naruszeniem prawa.

W oparciu o powyższe, obrońca wniosła „o uchylenie zaskarżonego

wyroku (I i II instancji) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku (I i II instancji)

w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania sądowi II instancji”.

We wniosku o wznowienie wniosła również „o przeprowadzenie dowodu z

opinii biegłego lekarza laryngologa oraz z opinii biegłego lekarza neurologa na

okoliczność jaki wpływ na postrzeganie przez skazanego znaczenia czynów oraz

na możliwość pokierowania swoim postępowaniem ma stale rosnący i

nawracający guz - nowotwór, czy w chwili popełnienia czynu jego poczytalność

była zniesiona lub ograniczona, czy zachodziły podstawy do kwestionowania

poczytalności sprawcy w związku z lokalizacją guza - nowotworu oraz w związku

z jego wielkością”.

W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o

uwzględnienie wniosku obrońcy skazanego M.B. złożonego na podstawie art.

542 § 1 k.k., art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. i wznowienie postępowania sądowego

zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia

13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20, który utrzymał w mocy wyrok Sądu

Okręgowego w Warszawie z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt XVIII K 107/20. Z

uzasadnienia tego pisma wynika, że prokurator nie podzielił twierdzenia autorki

wniosku o pojawieniu się w sprawie nowych faktów i dowodów, które

uzasadniałyby możliwość powstania jakiejkolwiek wątpliwości co do

poczytalności skazanego tempore criminis, co z kolei podważyłby poczynione w

II KO 190/25

4

tym przedmiocie przez sądy obu instancji ustalenia. Podzielił natomiast

twierdzenie obrońcy, że w sprawie ujawniła się bezwzględna przyczyna

odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu. Wystąpienie tego uchybienia

powiązał z udziałem w składzie Sądu Apelacyjnego w Warszawie sędzi X.Y.,

stwierdzając jednocześnie – z odwołaniem się do orzeczeń Sądy Najwyższego –

że nie dostrzega uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. związanego z braniem

udziału w tym samym składzie orzekającym sędziego X.Y.1

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Pomimo tego, że zarówno co do wniosku obrońcy, jak i do stanowiska

przedstawionego przez prokuratora Prokuratury Krajowej, można zgłosić szereg

zastrzeżeń, o czym w dalszej części uzasadnienia, to sama konkluzja o

konieczności wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest słuszna.

Przed przystąpieniem jednak do merytorycznych rozważań co do

powodów wydanego przez sąd wznowieniowy rozstrzygnięcia poczynić należy,

co zasygnalizowano wyżej, kilka krytycznych uwag pod adresem stron

postępowania.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że wniosek strony o wznowienie

postępowania może być oparty jedynie na przesłankach wskazanych w art. 540

§ 1, 2 i 3 k.p.k. oraz w art. 540a i art. 540b § 1 k.p.k. Natomiast co do podstawy

wznowienia postępowania w postaci bezwzględnego powodu odwoławczego (art.

542 § 3 k.p.k.), w wypadku stwierdzenia zaistnienia takiego uchybienia,

wznowienie postępowania następuje wyłącznie z urzędu. Tymczasem obrońca

skazanego obie te podstawy traktuje równorzędnie, chociaż w wypadku

uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie powinien być to wniosek, lecz co najwyżej

sygnalizacja, o jakiej mowa w art. 9 § 2 k.p.k. Wątpliwości wzbudza również

wniosek w zakresie orzeczenia następczego, a więc żądanie uchylenia – po

wznowieniu postępowania – wyroków sądów obu instancji, skoro zarówno w

wypadku potwierdzenia się podstawy wznowieniowej z art. 540 § 1 pkt 2 k.pk.

(nota bene bez wskazania, o którą sytuację określoną w art. 540 § 1 pkt 2 lit. a-c

chodzi), a tym bardzie w razie uchylenia wyroku z uwagi na wystąpienie

II KO 190/25

5

bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w wyroku sądu

ad quem, wystarczające jest ponowienie postępowania przez Sądem

Apelacyjnym w Warszawie.

Niekonsekwencję wykazał też prokurator Prokuratury Krajowej postulujący

wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 1 k.p.k. i art. 540 § 1 pkt 2

k.p.k. w sytuacji, gdy wniosek oparty o podstawę propter nove uznał za

niezasadny, a konieczność wznowienia postępowania upatruje w przepisie art.

542 § 3 k.p.k., a więc tej regulacji, która może być realizowana wyłącznie z

urzędu, zaś stronę postępowania uprawnia jedynie do zasygnalizowania

związanego z tą podstawą wznowieniową uchybienia (art. 9 § 2 k.p.k.).

Przechodząc do meritum podzielić należy stanowisko prokuratora, że w

niniejszej sprawie brak podstaw do stwierdzenia, aby wskazywana przez obrońcę

we wniosku o wznowienie konsultacja laryngologiczna stanowiła nowy dowód,

który podważałby ustalenia sądów co do poczytalności skazanego M.B. tempore

criminis.

Kwestia zdiagnozowanego u oskarżonego stanu zapalnego ucha

środkowego i nowotworu niezłośliwego w obrębie tego organu była znana

opiniującym w sprawie biegłym. Co więcej, problematyka powyższa była też

podstawą jednego z zarzutów apelacyjnych ówczesnego obrońcy.

Słusznie zauważa prokurator w swoim stanowisku, że skazany był

poddany w toku postępowania opiniowaniu sądowo – psychiatrycznemu, a

wnioski sformułowane wówczas przez biegłych nie pozostawiały żadnych

wątpliwości co do rozumienia przez M.B. znaczenia zarzucanych mu czynów oraz

jego zdolności do pokierowania swoim postępowaniem. Opisali oni w swojej opinii

metody badawcze jakimi posługiwali się podczas badania skazanego oraz

prześledzili, na podstawie dostępnej dokumentacji lekarskiej, wcześniejsze jego

schorzenia i związane z nimi hospitalizacje, w tym również te wynikające ze

zdiagnozowanego u niego guza w układzie słuchu. Wypowiedzieli się o

sprawności procesów intelektualnych M.B., które określili na poziomie

przeciętnym. Test Pamięci Wzrokowej Bentona wg biegłych skazany wykonał

II KO 190/25

6

bezbłędnie, w normie wypadł też test Słuchowo Werbalnego Uczenia się Rey’a

EAVLT. Jako prawidłowe określili próby na myślenie. Biegli nie stwierdzili u

skazanego podczas badania cech OUN ani deficytów poznawczych ani

charakterologicznych. Z omówienia opinii wynika również, że skazany nie miał

najmniejszych trudności w kontrolowaniu swoich emocji, a jego reakcje

emocjonalne były adekwatne do wypowiadanych treści i kontekstu sytuacyjnego.

Nie stwierdzono wreszcie u M.B. urojeń i omamów.

Trafna jest też uwaga prokuratora, że twierdzenie wniosku nie zostało

poparte żadnym dokumentem, świadectwem lekarskim, ze wskazaniem daty

badania ani konkretnej diagnozy, co pozwalałoby zakwestionować wcześniejsze

w tym przedmiocie ustalenia.

Wszystko to czyni postulat wznowienia postępowania w oparciu o

podstawę propter nova niezasadnym.

Jak już wspomniano na wstępie tego uzasadnienia, o ile wznowienie

postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. nie było możliwe, o tyle

wznowienie tego postępowania było konieczne z urzędu, a zgłoszony przez

obrońcę zarzut odnośnie do wystąpienia w sprawie na etapie postępowania

odwoławczego bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. potraktować należało jako sygnalizację konieczności wznowienia tego

postępowania ex officio.

Rację ma autor sygnalizacji wskazując na nienależytą obsadę Sądu

odwoławczego.

W składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Warszawie brało udział

dwoje sędziów powołanych na urząd sędziego sądu apelacyjnego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3 – dalej w tekście tego

uzasadnienia powoływanej jako ustawa o KRS z 2017 r.). Byli to sędziowie X.Y.1

oraz X.Y.

II KO 190/25

7

W odniesieniu do obu wymienionych wyżej sędziów sąd wznowieniowy

zobligowany był stosować się do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego:

Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020

r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2 poz. 7), która ma moc zasady prawnej [art.

87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2024

r., poz. 622 – dalej w tekście u.SN)], od której dotychczas – w trybie art. 88 § 2

u.SN – nie odstąpiono.

Zgodnie z pkt. 2 tej uchwały „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art.

439 § 1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział

osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (…), jeżeli wadliwość procesu

powołania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu

niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej

(KPP – skrót SN) oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności (EKPC – skrót SN)”.

Przeprowadzając taką kontrolę Sąd Najwyższy w tej sprawie, podobnie jak

w innych sprawach opartych o zarzut uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k., a związanego udziałem w składzie orzekającym osób powołanych na

urząd sędziego danego sądu w procedurze określonej przepisami ustawy o KRS

z 2017 r., stosuje się do wskazań składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), w oparciu o

kryteria wypracowane o orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

(ETPCz) – wyrok (Wielka Izba) z dnia 1 grudnia 2020 r., Guðmundur Andri

Ástráðsson przeciwko Islandii (skarga nr 26374/18).

W przywołanej uchwale w sprawie I KZP 2/22 Sąd Najwyższy trafnie

wskazał, że: „Najistotniejszym skutkiem dopuszczenia do funkcjonowania, w

przestrzeni obejmującej swoim zasięgiem proces nominacyjny sędziego, organu

powołanego w sposób sprzeczny z Konstytucją RP, jest obalenie

II KO 190/25

8

funkcjonującego dotąd in gremio i a priori domniemania niezawisłości tak

powołanego sędziego. Nie istnieje ono już w stosunku do kandydatów, którzy

przystąpili do konkursów sędziowskich po dniu 17 stycznia 2018 r. Nie oznacza

to samo w sobie stwierdzenia ich stronniczości, lecz nie ma, wobec opisanego

wyżej «skażenia» procesu nominacyjnego, możliwości prostego odwołania się do

tego domniemania”. Oznacza to, że brak bezstronności i niezawisłości sądu, w

składzie którego zasiadał sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację

w wadliwym procesie przed Krajową Radą Sądownictwa od dnia 17 stycznia 2018

r., należy ustalić in concreto.

Z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że

przeprowadzając test niezależności i bezstronności sądu w kontekście

ewentualnego zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k., należy mieć na względzie szereg okoliczności. Oprócz wadliwości

samego procesu nominacyjnego sędziego, istotną rolę w tej ocenie powinny

odgrywać m.in.: równoczesność (lub zbliżony czas) uruchomienia drogi

awansowej z objęciem ważnego stanowiska w administracji sądowej w drodze

arbitralnej decyzji Ministra Sprawiedliwości, utajnienie obrad KRS w zakresie

danej kandydatury, jednoznacznie negatywna opinia zgromadzenia ogólnego

sędziów, porównanie osiągnięć zawodowych kandydata z doświadczeniem

zawodowym i poparciem środowiska dla kontrkandydatów, fakt uzyskania

nominacji na stanowiska funkcyjne pozostające w dyskrecjonalnej kompetencji

władzy politycznej, udział w pracach gremiów powiązanych z władzą polityczną,

wykonywanie określonych zadań lub funkcji na podstawie arbitralnych decyzji

władzy politycznej, co obejmuje również tzw. delegacje ministerialne, dodatkowe

zatrudnienie w jednostkach bezpośrednio podporządkowanych władzy

politycznej, charakter sprawy, do której rozstrzygnięcia ukształtowano dany skład

sądu, a także działalność publiczna i wypowiedzi danego sędziego, wykraczające

poza gwarantowane przez Konstytucję RP ramy udziału w debacie publicznej, a

wskazujące na zaangażowanie w realizację określonych celów politycznych

władzy wykonawczej (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 19

października 2022 r., II KS 32/21; z dnia 30 maja 2023 r., II KK 23/22; z dnia 14

czerwca 2023 r., II KK 489/21; z dnia 12 grudnia 2023, II KK 74/22).

II KO 190/25

9

Powyższe poglądy nakreślają więc standard badania instytucjonalnego

aspektu niezawisłości sędziego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć

należy, że w przypadku dwojga sędziów biorących udział w składzie orzekającym

Sądu Apelacyjnego w Warszawie wydających w dniu 13 maja 2021 r. wyrok w

sprawie o sygn. akt II AKa 318/20, ich powołanie na urząd sędziego sądu

apelacyjnego w tym Sądzie nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o KRS z 2017 r.

Zarówno w przypadku sędziego X.Y.1, jak i sędzi X.Y., tzw. postępowania

testowe, przy uwzględnieniu kryteriów określonych w powołanych wyżej

uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz z dnia 2 czerwca

2022 r., były już przeprowadzane wielokrotnie.

Co do sędziego X.Y..1 w sprawach: II KK 72/22, II KK 531/22, II KO 154/23,

II KK 137/24, II KK 290/24, II KK 295/24, II KK 360/24, II KK 502/24, II KK 517/24,

II KK 40/25 i II KK 124/25, Sąd Najwyższy konsekwentnie wskazywał, że jego

udział w składach orzekających Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie prowadził

w konkretnych okolicznościach do naruszenia standardu niezawisłości i

bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6

ust. 1 EKPC, a poddanie się przez niego postępowaniu przed Krajową Radą

Sądownictwa ukształtowaną w trybie przepisów ustawy o KRS z 2917 r., można

ocenić negatywnie wyłącznie w aspekcie zasad etycznych i moralnych, nie daje

to jednak podstawy do zakwalifikowania tej okoliczności jako nienależytej osady

sądu – z jego udziałem – w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Powyższe stanowisko Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie podziela

nie znajdując argumentów natury faktycznej i prawnej (nie dostarcza ich też

sygnalizacja obrońcy) aby od dokonanej w tych orzeczeniach oceny składów

sądów z udziałem sędziów X.Y.1 odstępować.

Odmiennie ocenić należy jednak udział w składzie Sądu Apelacyjnego w

Warszawie sędzi X.Y. Sąd Najwyższy w szeregu spraw uchylał wyroki tego Sądu

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. stwierdzając, że nienależyta obsada sądu

II KO 190/25

10

związana jest z udziałem w jego składzie właśnie tej sędzi. Tego rodzaju

rozstrzygnięcia zapadły w wyrokach: z dnia 5 marca 2024 r., II KK 35/23, z dnia

13 marca 2024 r., II KO 151/23, z dnia 18 kwietnia 2024 r., II KK 434/23 i II KK

527/23, z dnia 10 maja 2024 r., II KK 262/23, z dnia 15 maja 2024 r., II KK 58/24,

z dnia 5 czerwca 2024 r., II 263/34, z dnia 25 lipca 2024 r., II KK 588/22, z dnia 7

sierpnia 2024 r., II KS 16/24, z dnia 2 października 2024 r., II KK 35924, z dnia

19 listopada 2024 r., II KO 154/23, z dnia 10 stycznia 2025 r., II KK 502/24, z dnia

5 marca 2025 r., II KK 360/24, z dnia 13 marca 2025 r., II KK 524/24, z dnia 15

maja 2025 r., II KK 152/24, z dnia 29 maja 2025 r., II KK 346/24 i II KK 64/25, z

dnia 4 marca 2026 r., II KK 30/26.

Sąd Najwyższy przyjmuje jako własne stanowisko wyrażone w tych

orzeczeniach, w których dokonano analizy wadliwej procedury powołania sędzi

X.Y. na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie, oraz wykazano

wystąpienie okoliczności jej dotyczących, a przesądzających o braku możliwości

uznania tej sędzi za sędziego bezstronnego i niezależnego od ówczesnej władzy

wykonawczej.

W konsekwencji należy odwołać się do zawartych tam szczegółowych

rozważań, wskazując syntetycznie jedynie najważniejsze ustalenia i okoliczności:

a) rozwój kariery sędziowskiej SSA X.Y. został uznany we wskazanych wyżej

wyrokach za standardowy, a jego znaczące przyspieszenie można natomiast

zaobserwować od 2018 r.; b) w/w sędzia podpisała listę poparcia dla sędziego

M.M., kandydata do Krajowej Rady Sądownictwa, a udzielając poparcia musiała

mieć świadomość niekonstytucyjnego charakteru skrócenia kadencji KRS i

nowych regulacji zmieniających skład tej Rady oraz tego, że wobec stanowczego

sprzeciwu sędziów wobec takiego działania podpisanie list zamknęło się w

bardzo wąskiej grupie sędziów, z których zdecydowana większość w kolejnych

latach w szybkim tempie awansowała i obejmowała stanowiska kierownicze; c)

zachodzi zbieżność dat poparcia przez sędzię X.Y. sędziego M.M. do Krajowej

Rady Sądownictwa oraz decyzji podsekretarza stanu w Ministerstwie

Sprawiedliwości Ł.P. (a później A.D.), o delegowaniu X.Y. do pełnienia

obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie; d) udzielanie

II KO 190/25

11

delegacji (od 1 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2019 r. oraz od 1 maja 2019 r.

do 31 października 2019 r.) przez podsekretarza stanu w Ministerstwie

Sprawiedliwości następowało pomimo negatywnych opinii Kolegium Sądu

Okręgowego w Warszawie (z dnia 2 października 2018 r. oraz 5 lutego 2019 r.)

wynikających z bardzo trudnej sytuacji kadrowej w Sądzie Okręgowym w

Warszawie, z czego sędzia w pełni zdawała sobie sprawę; e) sędzia X.Y.

zdecydowała się kandydować na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego w

Warszawie mimo braku opinii Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, które odroczyło opiniowanie kandydatów na wolne

stanowiska sędziowskie do czasu rozstrzygnięcia przez TSUE pytań

prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Najwyższy, Naczelny Sąd

Administracyjny i sądy powszechne w przedmiocie wątpliwości związanych z

procesem wyłaniania sędziowskich członków nowej KRS podtrzymując swoje

stanowisko wyrażone wcześniej w uchwałach z 12 grudnia 2018 r., 14 maja i 26

czerwca 2019 r.; f) sędzia X.Y. została powołana na stanowisko sędziego Sądu

Apelacyjnego w Warszawie postanowieniem Prezydenta RP z dnia […] 2020 r.,

a procedura powołania na sędziego toczyła się przed Krajową Radą

Sądownictwa ukształtowaną przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., co

powoduje uchylenie domniemania spełnienia przez tę sędzię standardu

niezawisłości i bezstronności; g) decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia […]

2018 r. powierzono sędzi X.Y. z dniem 1 lipca 2018 r. obowiązki sędziego sądu

dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, na okres sześciu lat; h)

w/w była również w latach 2016-2023 szesnastokrotnie przedstawicielem Ministra

Sprawiedliwości w komisjach egzaminacyjnych związanych z aplikacją

radcowską i adwokacką, w tym jako przewodnicząca komisji, a w latach 2021-

2023 uzyskiwała od Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgodę na

prowadzenie wykładów dla aplikantów Krajowej Szkoły Sądownictwa i

Prokuratury.

Z zestawiania powyższych okoliczności bezspornie wynika, że sędzia X.Y.

nie tylko świadomie wzięła udział w wadliwej procedurze nominacyjnej, ale też w

sposób aktywny wspierała przeprowadzane od 2017 r. niekonstytucyjne zmiany

w ustroju sądów powszechnych, których jedynym celem było ograniczenie

II KO 190/25

12

niezależności tych sądów i ich pełne podporządkowanie innym władzom, w tym

w szczególności władzy wykonawczej reprezentowanej przez ówczesnego

Ministra Sprawiedliwości pełniącego jednocześnie funkcję Prokuratora

Generalnego. Wyrazem przedstawionej wyżej oceny jest zaangażowanie

wymienionej w ukształtowanie składu Krajowej Rady Sądownictwa sprzyjającego

sprawującemu wówczas władzę obozowi rządzącemu, przez podpisanie listy

poparcia dla kandydatury sędziego M.M.

Gdyby nie postawa takich sędziów jak X.Y., którzy wbrew powszechnym

ocenom prawnym oraz bojkotowi przez zdecydowaną większość środowiska

sędziowskiego wyborów do organu nie stanowiącego Krajowej Rady

Sądownictwa w rozumieniu art. 187 ust. 1 Konstytucji RP, Polska nie znalazłaby

się w tak głębokim kryzysie systemu prawnego, który trwa do chwili obecnej.

Wszystko to nie pozostawia wątpliwości, że w niniejszej sprawie, podobnie

jak w sprawach wyżej wymienionych, Sąd odwoławczy, w którego składzie brała

udział sędzia X.Y., nie zapewniał skazanemu M.B. prawa do sądu niezawisłego i

niezależnego, ustanowionego ustawą w znaczeniu konstytucyjnym i

konwencyjnym, bowiem w ocenie niezależnego i obiektywnego obserwatora

powstać musi – uzasadnione okolicznościami wskazanymi w przeprowadzonych

przez Sąd Najwyższy testach – przekonanie, że sędzia ta, będąc związaną z

określonym środowiskiem politycznym, której awans na stanowisko sędziego

Sądu Apelacyjnego w Warszawie wynikał przede wszystkim z poparcia dla obozu

ówcześnie rządzącego, orzekając w przedmiotowej sprawie nie cechowała się

przymiotem bezstronności i niezawisłości.

Wznowieniu postępowania w niniejszej sprawie nie stoi przy tym na

przeszkodzie przepis art. 542 § 4 k.p.k. Wprawdzie od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie w sprawie o sygn. akt II AKa 318/20, była wniesiona

kasacja, nie podniesiono w niej jednak zarzutu opartego o przepis art. 439 § 1

k.p.k.

Konsekwencją wznowienia z urzędu postępowania w niniejszej sprawie

musiało być uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie i przekazanie

II KO 190/25

13

sprawy temu Sądowi celem ponownego rozpoznania wniesionej przez obrońcę

skazanego apelacji.

Procedując ponowienie Sąd odwoławczy rozpozna sprawę w składzie

należycie obsadzonym oraz będzie miał na uwadze kierunek wniesionego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Powyższe implikowało też zwrot skazanemu uiszczonej opłaty.

Tomasz Artymiuk

Piotr Mirek

Jarosław Matras

[WB]

[a.ł]