Skład SN z sędziami wybranymi przez nową KRS. Kasacje T. R. i W. S. wracają do SN

Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2024 r. (sygn. akt II KK 26/23) Sąd

Najwyższy w Izbie Karnej, orzekając w składzie pięcioosobowym: SSN Igor

Zgoliński (przewodniczący), SSN Małgorzata Bednarek, SSN Paweł Kołodziejski,

SSN Adam Roch oraz SSN Ryszard Witkowski (sprawozdawca), oddalił jako

oczywiście bezzasadne kasacje obrońców W. S. i T. R. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2022 r. (sygn. akt II AKa 104/21).

Skazany T. R. , działając przez obrońcę, złożył pismo procesowe stanowiące

sygnalizację o wystąpieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k., wskazując na nienależytą obsadę Sądu Najwyższego przy wydawaniu

powyższego postanowienia i wnosząc o wznowienie postępowania z urzędu na

podstawie art. 542 § 3 k.p.k.

Sąd Najwyższy w obecnym składzie uznał, że sygnalizacja ta jest w pełni

uzasadniona i obliguje do podjęcia działań o charakterze kasatoryjnym.

Fundamentem rozstrzygnięcia jest uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego z

dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), posiadająca moc zasady prawnej, która

jednoznacznie określa, że udział w składzie Sądu Najwyższego osoby powołanej

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej nowelą z 2017 r. stanowi

uchybienie o charakterze bezwzględnym. W przypadku orzekania przez Sąd

Najwyższy jako sąd ostatniej instancji, wada ta ma charakter nieusuwalny i

instytucjonalny, co wyklucza potrzebę przeprowadzania indywidualnego testu

bezstronności, albowiem sama procedura nominacyjna przed organem

pozbawionym niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej narusza

istotę prawa do sądu ustanowionego ustawą.

Analiza obsady personalnej składu orzekającego w sprawie II KK 26/23

wskazuje na kumulację uchybień o bezprecedensowej skali. Należy podkreślić, że

Sąd Najwyższy już wielokrotnie w swoim orzecznictwie kwestionował legitymację

II KO 41/25

3

do orzekania osób wchodzących w skład tego konkretnego plenum. W odniesieniu

do SSN Małgorzaty Bednarek, brak spełnienia standardu bezstronności

potwierdzono m.in. w postanowieniu wznowieniowym o sygn. IV KO 48/24, a

wątpliwości te artykułowano już wcześniej w sprawie II KK 44/21. Podobnie

sytuacja przedstawia się w przypadku SSN Adama Rocha, wobec którego Sąd

Najwyższy orzekał o konieczności wznowienia postępowania w sprawie III KO

170/25 oraz kwestionował jego bezstronność pod sygn. V KK 485/21. Status SSN

Ryszarda Witkowskiego jako sędziego nienależycie obsadzonego sądu był

przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie V KO 15/24, a wcześniej pod sygn. II KK

564/23. Wskazani sędziowie zostali pierwotnie powołani do Izby Dyscyplinarnej,

która w świetle uchwały połączonych Izb (BSA I-4110-1/20) oraz wyroku ETPCz w

sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19) nie posiadała atrybutu

sądu. Ich przeniesienie do Izby Karnej na mocy ustawy z 9 czerwca 2022 r. nie

konwalidowało wady ich powołania, albowiem Konstytucja RP w art. 179 nie

przewiduje kreowania sędziów Sądu Najwyższego w drodze decyzji

administracyjnej Pierwszego Prezesa SN czy też samej ustawy.

Również udział w składzie SSN Pawła Kołodziejskiego oraz SSN Igora

Zgolińskiego, powołanych w wadliwej procedurze przed neo-KRS, stanowi o

nienależytej obsadzie sądu. Brak legitymacji SSN Pawła Kołodziejskiego został

wprost stwierdzony w postanowieniu wznowieniowym IV KO 76/24, gdzie Sąd

Najwyższy odwołał się do szeregu orzeczeń potwierdzających tę wadliwość (m.in. II

KO 73/22, III KO 43/23, V KO 30/22, II KO 75/23, I KO 33/23 oraz I KO 56/23). W

przypadku SSN Igora Zgolińskiego, Sąd Najwyższy podjął tożsamą decyzję o

uchyleniu orzeczenia z jego udziałem we wspomnianej już sprawie III KO 170/25,

wskazując na nierespektowanie przez te osoby wykładni zawartej w uchwale z 23

stycznia 2020 r. oraz orzecznictwie trybunałów międzynarodowych (np. w sprawach

Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce czy Advance Pharma Sp. z o.o.

przeciwko Polsce).

Z tych względów, uznając istnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej

określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., Sąd Najwyższy na podstawie art. 542 § 3

II KO 41/25

4

k.p.k. wznowił postępowanie z urzędu, uchylając wadliwe postanowienie i

przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym

przed sądem należycie obsadzonym.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]

Jacek Błaszczyk

Włodzimierz Wróbel

Jerzy Grubba