Skazany za zabójstwo chciał wznowienia bez adwokata. SN odmówił przyjęcia wniosku

J. T. wyrokiem Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie zapadłym

w sprawie o sygn. akt V K 7/18, został uznany za winnego popełnienia czynu z art.

148 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 15 lat pozbawienia wolności.

Sąd Apelacyjny w Warszawie – po rozpoznaniu apelacji wniesionych od ww.

orzeczenia przez obrońcę, oskarżyciela posiłkowego oraz prokuratora (na niekorzyść)

II KO 79/26

2

– wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II AKa 354/19, zmienił zaskarżony wyrok

w ten sposób, że wymierzył J. T. karę 25 lat pozbawienia wolności.

Od wyroku sądu odwoławczego obrońca skazanego wywiódł kasację, którą

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 24 stycznia 2022 r. (sygn. akt II KK 270/20)

oddalił jako oczywiście bezzasadną.

Pismem datowanym na dzień 12 sierpnia 2025 r. skazany J. T. wniósł o

ustanowienie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie

postępowania na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., w związku z ujawieniem się po

wydaniu orzeczenia nowych dowodów, nieznanych przedtem sądowi (k. 3).

Wnioskodawca – po uprzednim wezwaniu do sprecyzowania podstaw

wznowienia (k. 13) – w piśmie datowanym na dzień 4 listopada 2025 r. poddał krytyce

prawidłowość przeprowadzanych w sprawie oględzin, oraz czynności

zabezpieczenia śladów i dowodów (k. 26-42). Podniósł, że w toku postępowania

dopuszczono się ukrywania dowodów i zacierania śladów przestępstwa, a także

nakłaniano do składnia fałszywych zeznań. Wnioskodawca jednoznacznie

zakwestionował podstawę dowodową skazania, wskazując na niezgodność opinii

biegłych ze stanem faktycznym oraz podważając prawdziwość zeznań niektórych

świadków. Zarzucił też nieprzeprowadzenie kluczowych dowodów, a nadto dokonał

fragmentarycznej analizy i oceny wybranych dowodów. Do rzeczonego pisma

skazany dołączył wniosek o „wyłączenie Prokuratury Rejonowej Warszawa-Praga

jako organu jednolitego” (k. 44). Natomiast w piśmie z dnia 8 grudnia 2025 r. rozwinął

przedstawione wyżej zarzuty, w szczególności skupiając się na kontestowaniu opinii

z zakresu rekonstrukcji zdarzenia (k. 51-62). Wskazał też, iż posiada „dowody na

płycie »CD«”, wskazujące na „fabrykowanie” materiałów dołączonych do akt.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Treść osobistego wniosku J. T. wskazuje na jego oczywistą bezzasadność,

co w świetle art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. skutkowało odmową jego przyjęcia.

Zgodnie z art. 545 § 3 k.p.k., sąd odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania nierespektującego obowiązującego w postępowaniu wznowieniowym

przymusu adwokacko-radcowskiego (bez wzywania do uzupełniania tego braku) w

sytuacji, gdy z treści wniosku wynika jego „oczywista bezzasadność”. Użyty przez

ustawodawcę zwrot „odmawia” oznacza, że sąd jest zobligowany do

przeprowadzenia takiej kontroli osobistego wniosku strony, który wbrew art. 545 § 2

II KO 79/26

3

k.p.k. nie został sporządzony i podpisany przez profesjonalnego przedstawiciela

procesowego, pod kątem okoliczności, na których go oparto. Kontrola ta ma

charakter quasi formalny co oznacza, że w jej toku nie dochodzi do merytorycznego

rozpoznania wniosku ani do badania jego zasadności z punktu widzenia

ewentualnych podstaw wznowienia, ale do wstępnego przeanalizowania treści

wniosku, w celu ustalenia możliwości jego skutecznego złożenia. W judykaturze

podkreśla się, że „oczywista bezzasadność” wniosku w rozumieniu art. 545 § 3 k.p.k.

to taka, która widoczna jest na pierwszy rzut oka, niewątpliwa, a sam wniosek

obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego wyroku (por.

postanowienie SN z dnia 25 września 2015 r., II KO 49/15, OSNKW 2016, nr 1, poz.

5; postanowienie SN z dnia 21 grudnia 2022 r., I KO 107/22).

Opisana powyżej sytuacja zachodzi w odniesieniu do analizowanego

wystąpienia J. T. , albowiem nie przedstawił on argumentacji, która wskazywałaby

na rzeczywiste wystąpienie okoliczności skutkujących wznowieniem postępowania.

Przywołany przez wnioskodawcę art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. w istocie łączy możliwość

wznowienia postępowania z ujawnieniem nowych faktów lub dowodów,

wskazujących m.in. na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił

przestępstwa lub nie podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit a k.p.k.), niemniej za nowe

fakty i dowody uznać można jedynie okoliczności nieznane wcześniej zarówno

sądowi orzekającemu w sprawie, jak i stronie (zob. m.in. postanowienie SN z dnia

24 maja 2016 r., V KO 29/16). Choć wnioskodawca formalnie zadeklarował, że

podstaw wznowienia przedmiotowego postępowania upatruje w ujawnieniu nowych

dowodów, to de facto na takie dowody – w wyżej przedstawionym rozumieniu – nie

wskazał. Lektura przedłożonych przez niego pism wskazuje, że na forum

postępowania wznowieniowego próbuje on przenieść zarzuty negujące

prawidłowość przeprowadzonych w sprawie czynności procesowych, począwszy od

sfery zabezpieczenia i gromadzenia dowodów aż po kwestię ich właściwej oceny.

Trzeba jednak wyjaśnić, że postępowanie wznowieniowe nie służy powtórzeniu

postępowania apelacyjnego i nie jest swego rodzaju trzecią instancją odwoławczą,

mającą służyć kolejnemu weryfikowaniu poprawności zapadłych orzeczeń w sądach

pierwszej i drugiej instancji. Należy przy tym zaznaczyć, że niektóre z

akcentowanych przez wnioskodawcę niedostatków postępowania

przygotowawczego zostały dostrzeżone już przez sąd a quo i były też przedmiotem

rozważań sądu odwoławczego (m.in. kwestia nieodnalezienia narzędzia zbrodni),

II KO 79/26

4

który odniósł się rzetelnie także do innych zarzutów (w tym dotyczących

zabezpieczenia i gromadzenia innych dowodów) wskazywanych w apelacji

wniesionej przez obrońcę skazanego (wówczas oskarżonego). Obecnie zgłaszane

w tym zakresie zarzuty nie wpisują się w żadną z podstaw wznowienia, które

określone zostały w rozdziale 56 k.p.k., dlatego Sąd Najwyższy w ramach

postępowania wznowieniowego nie jest władny do ich oceny. Potencjalne

nieprawidłowości w tym zakresie, o ile stanowią rażące naruszenie prawa, które

mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, zasadniczo podlegają kontroli

kasacyjnej. Ten zaś nadzwyczajny środek zaskarżenia został wywiedziony przez

obrońcę J. T. i dotyczył również kwestii dotyczących braków dowodowych oraz ich

oceny, niemniej wniesiona kasacja została przez Sąd Najwyższy – orzekający na

rozprawie – oddalona jako oczywiście bezzasadna.

Podstawą wniosku J. T. o wznowienie postępowania nie mogą być także

osobiste oceny wnioskodawcy, że w przedmiotowej sprawie dopuszczono się

ukrywania dowodów i zacierania śladów przestępstwa lub tworzono fałszywe dowody,

czy też nakłaniano do składnia fałszywych zeznań, bądź podstawę faktyczną

skazania oparto na fałszywych zeznaniach. Wprawdzie argumenty te sugerują, że w

związku ze wskazanym we wniosku postępowaniem dopuszczono się określonych

przestępstw (stypizowanych choćby w art. 239 k.k., art. 246 k.k., art. 236 k.k. czy też

art. 233 k.k.) – co zasadniczo koresponduje z określoną w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.

przesłanką wznowieniową – to jednak skuteczne powołanie się na tę podstawę

wznowienia wymaga spełnienia kumulatywnie dwóch warunków. Pierwszym z nich

jest ustalenie faktu popełnienia przestępstwa w sposób określony w art. 541 § 1 k.p.k.

Z kolei drugim jest wykazanie możliwości wpływu przestępstwa na treść wydanego

orzeczenia. Wyjaśnić więc należy, że zgodnie z art. 541 § 1 k.p.k. czyn, o którym

mowa w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., musi być ustalony prawomocnym wyrokiem

skazującym, chyba że orzeczenie nie może zapaść z przyczyn wymienionych w art.

17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Stąd też wniosek oparty o przesłankę z art. 540 §

1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać na wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w

postępowaniu karnym, które stwierdza niemożność wydania takiego orzeczenia.

Dopiero wskazanie wyroku lub orzeczenia, o których mowa w art. 541 § 1 k.p.k.,

wykazujących popełnienie przestępstwa w związku z postępowaniem albo

niemożność wydania wyroku skazującego za przestępstwo jakiego dopuszczono się

w związku z postępowaniem karnym będącym przedmiotem sprawy o wznowienie,

II KO 79/26

5

pozwala zbadać, czy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć

wpływ na treść orzeczenia. Wnioskodawca tymczasem nie wskazał ani wyroku

skazującego, ani orzeczenia zapadłego w postępowaniu karnym, którym stwierdzono

niemożność wydania orzeczenia, w sprawie której wznowienia się domaga. Same

zaś sugestie skarżącego, iż w związku z postępowaniem dopuszczono się

przestępstwa, nie mogą stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania

(zob. postanowienie SN z dnia 22 kwietnia 2021 r., I KZ 11/21; postanowienie SN z

dnia 28 grudnia 2021 r., IV KZ 52/21,; postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2008 r.,

V KO 88/07, OSNwSK 2008, Nr 1, poz. 126), a na takich supozycjach skazany w

istocie poprzestał.

Z powyższych względów wniosek J. T. został oceniony jako oczywiście

bezzasadny, co w świetle art. 545 § 3 zd. pierwsze k.p.k. implikowało odmowę jego

przyjęcia, o czym orzeczono w sentencji postanowienia. Rozstrzygnięcie to

dezaktualizowało potrzebę rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu,

albowiem celem art. 545 § 3 k.p.k. jest zredukowanie zbędnych przebiegów

procesowych w postępowaniu wznowieniowym w sytuacji, gdy obiektywnie brak jest

podstaw do wznowienia postępowania.

[J.J.]

[a.ł]