Sąd Najwyższy przekazał zażalenie R. L. do sądu spoza apelacji lubelskiej

Prokurator Prokuratury Rejonowej Lublin-Północ w Lublinie po zapoznaniu się z

materiałami sprawy prowadzonej z zawiadomienia R. L. postanowieniem z dnia 5

marca 2026 r., sygn. akt […], na podstawie art. 305 § 1 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie „zaistniałego w dniu 9 lutego 2026 r. w L.

niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień przez ustaloną Wiceprezes

Sądu Okręgowego w Lublinie w ten sposób, że po rozpoznaniu skargi R. L. z dn.

4.12.2025 r. skierowanej do Ministra Sprawiedliwości odpowiedziała skarżącemu

pismem Wiz. […], że nadal nie znajduje podstaw do podjęcia w zakresie wskazanym

II KO 97/26

2

w skardze czynności nadzorczych, działając na szkodę interesu prywatnego R. L., tj.

o czyn z art. 231 § 1 k.k. – wobec braku znamion czynu zabronionego”.

Postanowienie to zaskarżył R.L. Wniesione przez niego zażalenie zostało przez

prokuratora przyjęte i przekazane do rozpoznania właściwemu miejscowo Sądowi

Rejonowemu Lublin-Zachód w Lublinie, z wnioskiem o jego nieuwzględnianie. W

Sądzie sprawa została zarejestrowania pod sygn. IV Kp 203/26, następnie IX Kp

309/26.

Postanowieniami z dnia 4 maja 2026 r. (IV Kp 203/26), 27 maja 2026 r. (IX Kp

309/26), 15 czerwca 2026 r. (IV Ko 880/26), 24 czerwca 2026 r. (III Ko 1237/26) oraz

3 lipca 2026 r. (III Ko 1237/26) Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie na podstawie

art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. wyłączył od rozpoznania sprawy łącznie 18

sędziów tego Sądu. Następnie Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie

postanowieniem z dnia 15 lipca 2026 r., sygn. akt I Co 109/26, wskazując w jego

treści, że czyni to „po rozpoznaniu (…) sprawy z wniosku M. P., M. 1. J., M. 2. O., D.

S., B. D., R. K. o wyłączenie sędziego”, na podstawie art. 37 k.p.k. (powinno być: art.

37 § 1 k.p.k.) zwrócił się do Sądu Najwyższego o „przekazanie sprawy sygn. akt IX

Kp 309/26 w przedmiocie rozpoznania zażalenia R. L. na postanowienie z dnia 5

marca 2026 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie […] innemu sądowi

równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości”. W uzasadnieniu

stwierdził, że:

- wielu sędziów Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, którzy powoływali

się na wieloletnią znajomość z Wiceprezes Sądu Okręgowego w Lublinie (jej

dotyczyło zawiadomienie R. L.), zostało wyłączonych od udziału w sprawie, wobec

czego „w sądzie właściwym miejscowo do rozpoznania zażalenia R. L. pozostali

sędziowie VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i VIII Wydziału Cywilnego”,

- „biorąc pod uwagę, że Sąd Okręgowy w Lublinie, w którym X. Y. pełni funkcję

Wiceprezesa, jest instancją odwoławczą od orzeczeń wydawanych przez Sąd

Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie oraz dobro wymiaru sprawiedliwości zasadne

jest przekazanie niniejszej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu”,

- „w orzecznictwie przyjmuje się, że do okoliczności przemawiających za

przekazaniem sprawy należą okoliczności, które mogą wpływać na swobodę

orzekania sądu miejscowo właściwego, czy też takie, które mogą powodować w

odbiorze społecznym – nawet mylne – przekonanie o niezdolności tego sądu do

II KO 97/26

3

obiektywnego i rzetelnego jej osądzenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 14

lipca 2010 r., sygn. akt V KO 66/10)”,

- „pozostawienie sprawy w sądzie występującym z wnioskiem w trybie art. 37 k.p.k.

mogłoby wywołać w opinii publicznej pogląd co do braku obiektywizmu po stronie

składu orzekającego”.

W konkluzji Sąd wskazał, że zasadne byłoby przekazanie przedmiotowej sprawy

poza obszar apelacji lubelskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Sposób procedowania przyjęty w niniejszej sprawie w Sądzie Rejonowym Lublin-

Zachód w Lublinie nasuwa zastrzeżenia. Jeżeli bowiem dostrzeżono istnienie

okoliczności przemawiających za wystąpieniem do Sądu Najwyższego w trybie art.

37 § 1 k.p.k., to zbędne było wcześniejsze wydawanie postanowień o wyłączeniu

sędziów od udziału w sprawie (w większości tych, którzy nie zostali wylosowani do

jej rozpoznania), co skutkowało zarówno przewlekłością postępowania, jak i

przekazaniem sprawy do Wydziału Cywilnego. Nadto w części wstępnej

postanowienia z dnia 15 lipca 2026 r. nie należało zapisywać, że Sąd meriti

występuje do Sądu Najwyższego „po rozpoznaniu” sprawy „z wniosku” (raczej

wniosków) wskazanych imiennie sędziów o ich wyłączenie, bowiem w takim

przypadku należałoby oczekiwać rozstrzygnięcia w przedmiocie wyłączenia, a

przedmiotem posiedzenia w istocie nie była kwestia wyłączenia sędziów, ale

rozważenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające wystąpienie do Sądu

Najwyższego o przekazanie na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. sprawy z zażalenia R. L.

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Te uwagi nie zmieniają poglądu, że wystąpienie Sądu Rejonowego Lublin-Zachód

w Lublinie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie dlatego, że po wyłączeniu wielu

sędziów w sprawie mieliby orzekać sędziowie z innych wydziałów niż Wydział Karny.

Sąd ten jednak przytoczył również inne okoliczności, które powodują, że wzgląd na

dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu. R. L. twierdził, że Wiceprezes Sądu Okręgowego w

Lublinie popełniła przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. i zaskarżył postanowienie

prokuratora odmawiające wszczęcia śledztwa. Zachodzi zatem wypadek, gdy

sposobem rozpoznania zażalenia jest zainteresowana osoba będąca sędzią sądu

wyższego rzędu w odniesieniu do sądu mającego rozpoznać zażalenie, nadto z racji

pełnionej funkcji wykonująca wobec tego sądu czynności nadzorcze. To powoduje,

II KO 97/26

4

że jest wysoce prawdopodobne, iż w odbiorze społecznym, w pierwszej kolejności u

autora zażalenia, pojawią się – ze szkodą dla dobra wymiaru sprawiedliwości – nie

pozbawione podstaw wątpliwości co do istnienia warunków do obiektywnego

rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy, nasilone w razie ewentualnego

nieuwzględnienia zażalenia. Celowe będzie wspomnieć, że Sąd Najwyższy

niejednokrotnie uznawał za słuszne postąpić po myśli art. 37 k.p.k. (wcześniej

niepodzielonego na jednostki redakcyjne) w przypadku, gdy rozstrzygnięciem jest

zainteresowany sędzia sądu nadrzędnego nad sądem właściwym do rozpoznania

sprawy (zob. postanowienia: z dnia 4 sierpnia 2005 r., II KO 42/05; z dnia 14 lipca

2006 r., III KO 32/06; z dnia 25 stycznia 2007 r., IV KO 3/07; z dnia 27 maja 2025 r.,

IV KO 62/25 i in.).

Mając powyższe na uwadze oraz podzielając pogląd Sądu występującego z

inicjatywą, że sprawa z zażalenia R. L. powinna zostać rozpoznana przez sąd spoza

obszaru właściwości Sądu Apelacyjnego w Lublinie, Sąd Najwyższy przekazał ją

Sądowi Rejonowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim, położonemu w okręgu Sądu

Apelacyjnego w Krakowie.

[J.J.]

[r.g.]