Sąd Najwyższy uchylił tymczasowe aresztowanie K.S., który już odbywał karę

Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2026 r., II KK 275/24, wydanym

po rozpoznaniu kasacji obrońców M.G. i M.R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt VIII AKa 8/23, zmieniającego wyrok

Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt XVIII K 128/18,

na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok wobec wyżej

wymienionych oskarżonych, a z mocy art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k., także w

II KZ 50/26

2

odniesieniu m.in. do K.S. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu.

Po wydaniu tegoż wyroku kasacyjnego, Sąd Najwyższy postanowieniem z

dnia 5 sierpnia 2026 r., II KK 275/24, na podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249

§ 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k., zastosował m.in. wobec K.S. środek zapobiegawczy w

postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 3 listopada 2026

r.

W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia wskazano, że wydanie przez

Sąd Najwyższy wyroku uwzględniającego kasacje skutkuje ustaniem wykonywania

orzeczonej wobec oskarżonego K.S. kary 5 lat pozbawienia wolności.

Prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił zarzucane mu przestępstwa jest zaś

duże. Ponadto - mając na uwadze karę wymierzoną przez Sąd Okręgowy w

Warszawie (częściowo obniżoną w wyniku rozpoznania apelacji w Sądzie

Apelacyjnym w Warszawie) - realne jest orzeczenie wobec oskarżonego surowej

kary izolacyjnej. Powyższe okoliczności nakazywały zastosowanie wobec tego

oskarżonego tymczasowego aresztowania dla zabezpieczenia prawidłowego toku

postępowania, celem wyeliminowania możliwości podejmowania przez niego

bezprawnych działań związanych z grożącą mu surową karą i tym samym

wyeliminowanie ryzyka utrudniania przez oskarżonego ponowionego postępowania

odwoławczego.

Sąd Najwyższy zwrócił także uwagę, że z informacji z systemu NOE-SAD

wynika, iż ww. oskarżony pozostaje w izolacji od dnia 8 kwietnia 2024 r.

W konkluzji Sąd Najwyższy stwierdził, że podstawy tymczasowego

aresztowania określone w art. 258 § 2 k.p.k., przy spełnieniu przesłanek z art. 249 §

1 k.p.k. oraz przy braku negatywnych okoliczności z art. 257 § 1 k.p.k. i z art. 259 §

1 k.p.k., stanowią samodzielne przesłanki szczególne stosowania tego środka

zapobiegawczego.

Powyższe postanowienie zaskarżył osobiście oskarżony K.S. Skarżący

wskazał, że w postępowaniu zakończonym uchylonym przez Sąd Najwyższy

wyrokiem od dnia 8 kwietnia 2024 r. odbywa orzeczoną karę pozbawienia wolności.

W sprawie było wobec niego zastosowane tymczasowe aresztowanie od września

2017 r. do grudnia 2018 r., a następnie ten środek zapobiegawczy został zamieniony

na poręczenie majątkowe w wysokości 20.000,00 zł. W momencie ogłaszania

wyroków zarówno przez Sąd Okręgowy, jak i Sąd Apelacyjny oskarżony pozostawał

II KZ 50/26

3

na wolności. W żaden sposób nie utrudniał prowadzonego postępowania karnego

oraz nie złamał warunków poręczenia majątkowego, które zostało mu zwrócone. Po

zapadnięciu prawomocnego wyroku, na wezwanie Sądu Okręgowego dobrowolnie

w dniu 8 kwietnia 2024 r. stawił się do zakładu karnego celem odbycia orzeczonej

wobec niego kary pozbawienia wolności. Oskarżony zaznaczył, że jest to kara za

przestępstwa popełnione 21 oraz 10 lat temu. W międzyczasie, w 2021 roku założył

rodzinę, ma żonę i córkę. Chciał odbyć karę pozbawienia wolności i wrócić do

normalnego życia. Nie składał żadnych wniosków, a o przeprowadzeniu rozprawy

kasacyjnej dowiedział się w momencie informacji o tymczasowym aresztowaniu,

które przekazał mu wychowawca oddziału penitencjarnego w Zakładzie Karnym w C.

w dniu 5 sierpnia 2026 r. Od sierpnia roku poprzedzającego odbywał karę w

zakładzie typu półotwartego, co umożliwiało mu codzienny kontakt z żoną i córką.

Tymczasowe aresztowanie było równoważne z cofnięciem go do zakładu typu

zamkniętego, co ma negatywny wpływ na te kontakty. Ma dobre opinie w zakładzie

karnym, cały czas pracował, nie był karany dyscyplinarnie. Podał, że chce tylko

odbyć karę i zamknąć ten zły rozdział swojego życia. W jego ocenie nie jest

konieczne stosowanie najsurowszego środka zapobiegawczego w postaci

tymczasowego aresztowania, bowiem w żaden sposób nie unikał odpowiedzialności

karnej, nie utrudniał postępowania karnego w pierwszej i drugiej instancji, ani nie

przedłużał tego postępowania, a po zapadnięciu prawomocnego wyroku

niezwłocznie stawił się do odbycia kary. Zdaniem skarżącego wolnościowe środki

zapobiegawcze byłyby w jego ocenie wystarczające, bowiem były już wobec niego

stosowane i w żaden sposób nie złamał ich warunków.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie okazało się uzasadnione.

Zgodnie z art. 258 § 2 k.p.k. jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie

zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica

wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę

pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego

aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być

uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą.

W razie zapadnięcia chociażby nieprawomocnego wyroku rozstrzygające

znaczenie ma więc kara orzeczona, nie zaś prognozowana (zob. post. SN z

II KZ 50/26

4

29.09.2021 r., V KZ 47/21; post. SA w Rzeszowie z 10.11.1998 r., II AKz 126/98,

Prok. i Pr.- wkł. 1999/6, poz. 23; R. A. Stefański [w:] R. A. Stefański, S. Zabłocki,

Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz do art. 167-296, Warszawa 2019,

s. 1009; P. Hofmański [red.], E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego.

Tom I, Warszawa 2007, s. 1169; D. Dudek, Konstytucyjna wolność człowieka a

tymczasowe aresztowanie, Lublin 1999, s. 290). Nawet jednak wówczas decyzja o

tymczasowym aresztowaniu na tej podstawie nie może być podejmowana

automatycznie, ale trzeba rozważyć, czy nie zachodzą w sprawie takie okoliczności,

które wskazują, że w rzeczywistości pomimo grożącej oskarżonemu surowej kary w

danym wypadku nie występuje uzasadniona obawa uchylania się przez niego od

wymiaru sprawiedliwości (zob. A. Murzynowski, Węzłowe problemy tymczasowego

aresztowania w świetle przepisów nowego kodeksu postępowania karnego [w:]

Nowy kodeks postępowania karnego. Zagadnienia węzłowe, Kraków 1998, s. 14; J.

Grajewski, Sądowa ingerencja w postępowanie przygotowawcze [w:] Nowa

kodyfikacja karna. Kodeks postępowania karnego, z. 8, Warszawa 1998, s. 33–34;

J. Izydorczyk, Stosowanie tymczasowego aresztowania w polskim postępowaniu

karnym, Kraków 2002, s. 130). Kara, o której mowa w końcowej części przepisu

wciąż ma bowiem nosić miano „grożącej”, co – także w kontekście kary

nieprawomocnie orzeczonej – nakazuje badać i brać pod uwagę realnie grożącą

oskarżonemu dolegliwość, będącą konsekwencją przyszłego prawomocnego

skazania (realny wymiar kary, która podlegać może wykonaniu). W szczególności

następuje to z uwzględnieniem długości kary pozostałej do obycia po zaliczeniu na

jej poczet okresu tymczasowego aresztowania (zob. R. A. Stefański, S. Zabłocki [w:]

R. A. Stefański, S. Zabłocki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz do

art. 167-296, Warszawa 2019, s. 1010). Analogiczny pogląd prezentowany jest w

orzecznictwie sądów powszechnych (zob. postanowienia: SA w Krakowie z

22.04.2009 r., II AKz 155/09, KZS 2009, z. 4, poz. 38; SA w Krakowie z 22.03.2010

r., II AKz 106/10, Prok. i Pr.-wkł. 2010, z. 12, poz. 21).

Przesłanka szczególna, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k. nie zaktualizuje

się więc wówczas, gdy w momencie podejmowania decyzji w przedmiocie

zastosowania tymczasowego aresztowania, na skutek wcześniejszego odbycia

części kary pozbawienia wolności lub zaliczenia na jej poczet okresu rzeczywistego

pozbawienia wolności w sprawie, przy uwzględnieniu specyfiki danego układu

II KZ 50/26

5

procesowego, realnie grożąca oskarżonemu przyszła kara będzie niższa niż trzy lata

pozbawienia wolności.

Taki właśnie układ procesowy zaistniał na kanwie sprawy niniejszej. Na skutek

apelacji obrony Sąd Apelacyjny złagodził wymierzoną K.S. karę łączną pozbawienia

wolności z 6 do 5 lat Oskarżony rozpoczął odbywanie tej kary w dniu 8 kwietnia 2024

r. i odbywał ją nieprzerwanie do 5 sierpnia 2026 r., kiedy to Sąd Najwyższy,

korzystając z instytucji gravamen comunae (art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k.)

uchylił wyrok Sądu odwoławczego także w stosunku do jego osoby zastrzegając

wyraźnie w uzasadnieniu wyroku, że – pomimo niewniesienia przez wymienionego

kasacji – także i jego sytuacja prawna nie może ulec pogorszeniu w jakimkolwiek

zakresie w wyniku ponownego orzekania w Sądzie II instancji. Oznacza to, że w

postępowaniu ponownym K.S., o ile zostanie prawomocnie skazany, nie tylko nie

grozi surowsza kara łączna pozbawienia wolności, ale również, że nie zostanie ona

wykonana w pełnym wymiarze 5 lat, albowiem na jej poczet zaliczeniu z mocy art.

63 § 1 k.k. będzie podlegał okres rzeczywistego pozbawienia wolności – w toku

postępowania oraz począwszy od 8 kwietnia 2024 r., kiedy to skazany rozpoczął

odbywanie kary w następstwie wydania przez Sąd Apelacyjny prawomocnego

wyroku. Istniejąca obecnie prognoza wskazuje więc, że in concreto wobec

oskarżonego, o ile oczywiście zakładać jego prawomocne skazanie, pozostanie do

odbycia kara nie w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności lecz w wymiarze niższym

aniżeli 3 lata pozbawienia wolności.

Z tego względu nie można przyjąć, by wobec K.S. spełniona została

przesłanka „grożącej oskarżonemu surowej kary” (art. 258 § 2 k.p.k.).

Nie są przy tym bez znaczenia także pozostałe okoliczności wskazywane

przez skarżącego. Bezspornie już w toku postępowania przed Sądem I instancji

zastosowany wobec oskarżonego izolacyjny środek zapobiegawczy został

zamieniony na poręczenie majątkowe (zob. postanowienie Sądu Okręgowego w

Warszawie z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt XVIII K 128/18). Pomimo tego

oskarżony w żaden bezprawny sposób nie utrudniał prowadzonego postępowania,

jak również stawił się do odbycia prawomocnie orzeczonej kary pozbawienia

wolności. Także materiał dowodowy został skompletowany, a sama postawa

oskarżonego, który – pomimo trwającego postępowania – zdołał ustabilizować swoje

życie, a w warunkach izolacji penitencjarnej funkcjonuje poprawnie, nie wskazują na

istnienie z jego strony zagrożenia dla prawidłowego przebiegu postępowania. Na

II KZ 50/26

6

zupełnym marginesie trudno odmówić racjonalności argumentacji skarżącego

sprowadzającej się do tego, że pomimo, iż K.S. nie zdecydował się na wniesienie

kasacji w swojej sprawie, to w następstwie wniesienia tego środka przez

współoskarżonych oraz rozstrzygnięcia kasacyjnego po myśli art. 435 k.p.k. miałby

obecnie ponosić negatywne dla jego i rodziny następstwa wynikające z

tymczasowego aresztowania, wiążącego się przecież z większymi dolegliwościami

w porównaniu z wykonywaniem kary pozbawienia wolności.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[a.ł]