Sąd Najwyższy podjął zawieszone postępowanie w sprawie spółki przeciwko osobie prywatnej

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku pilotażowym z 23 listopada

2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21, zobowiązał Państwo Polskie

do przeprowadzenia stosownych zmiany legislacyjnych w terminie 12 miesięcy,

usuwających wady procesowe, które skutkują naruszeniem przez Polskę art. 6

ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Na te same uchybienia systemowe

wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 21 grudnia 2023 r.,

C 718/21.

W Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom

(art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Sąd Najwyższy nie ma możliwości usunięcia wad

procesowych, które prowadzą do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw

II NSNc 379/23

2

Człowieka i europejskiego prawa traktatowego (art. 267 TFUE), bowiem mają one

charakter systemowy i wiążą się z procedurą nominowania sędziów.

To rolą ustawodawcy jest przeprowadzenie takich zmian legislacyjnych,

by do naruszenia prawa nie dochodziło. Państwo ponosi odpowiedzialność za to,

czy a jeśli tak to w jaki sposób zmienić prawo i doprowadzić do jego zgodności

z traktatami i konwencją.

Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie zawiesił postępowanie,

dając tym samym czas Państwu (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej)

na podjęcie decyzji w tym zakresie i ewentualne wprowadzenie zmian.

Mimo upływu długiego czasu, znacznie wykraczającego poza granice wyznaczone

w wyroku pilotażowym, zmiany legislacyjne w tym obszarze nie nastąpiły.

Z powszechnie dostępnych informacji wynika, że brak jest zgody politycznej

na dokonanie jakichkolwiek zmian normatywnych w zakresie wyznaczonym

w/w wyrokiem, mimo istniejących obowiązków międzynarodowych.

Dnia 15 maja 2026 r. Sejm RP działając na podstawie art. 187 ust. 1 pkt 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 9a ust. 1 i art. 11d ust. 5 ustawy z dnia

12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1186)

oraz art. 29a ust. 1 Regulaminu Sejmu RP, dokonał wyboru członków Krajowej

Rady Sądownictwa kwalifikowaną większością głosów (3/5). Wcześniej

wprowadzono mechanizm samoograniczenia się Sejmu, polegający na przyjęciu

uchwały wyrażającej zapewnienie, że w przypadku kształtowania składu Krajowej

Rady Sądownictwa na podstawie ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa, Sejm uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów dokonanych

przez sędziów w wyborach powszechnych i transparentnych, wymogi konstytucyjne

co do składu Krajowej Rady Sądownictwa i ograniczenia wynikające z ustawy

z

dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 lutego 2026 r. w sprawie

przywrócenia konstytucyjnych standardów wyboru członków Krajowej Rady

Sądownictwa wybieranych spośród sędziów, MP 2026, poz. 259).

W konsekwencji należy uznać, że ustały przesłanki dalszego zawieszenia

postępowania, bowiem Rzeczpospolita Polska nie dokonując żadnych zmian

normatywnych, ale korygując sam faktyczny sposób wykonywania ustawy,

II NSNc 379/23

3

wyraziła wolę odnośnie do sposobu reakcji na zobowiązania wynikające z wyroku

pilotażowego. Odpowiedzialność za skutki ewentualnego stwierdzenia,

że ten sposób realizacji wyroku jest nieprawidłowy czy niewystraczający,

ponosić będzie władza wykonawcza i ustawodawcza. Dalsze oczekiwanie

na

usunięcie przez ustawodawcę stwierdzonych w wyrokach organów

międzynarodowych wad polskiej procedury nominacji sędziów nie jest możliwe

ze względu na obowiązek sądu rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

[a.ł]