Odwołanie Rzecznika od decyzji ZUS odrzucone przez sądy. SN uchylił postanowienia

Pismem oznaczonym datą 12 maja 2025 r. Rzecznik Małych i Średnich

Przedsiębiorców (dalej jako: „RMiŚP” lub „Rzecznik”), z uwagi na konieczność

zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, wywiódł skargę

nadzwyczajną od prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach

z 3 września 2024 r., sygn. III AUz 125/24 zaskarżając przedmiotowe orzeczenie

w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu – na podstawie art. 89 § 1 in principio ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 622;

dalej jako: „ustawa o SN”), a także na podstawie art. 89 § 1 pkt 1 i 2 ustawy o SN –

Rzecznik zarzucił, że:

A. występujące w zaskarżonym orzeczeniu rażące naruszenia prawa oraz

naruszenie zasad, wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji

RP prowadzą do naruszenia idei sprawiedliwości społecznej, określonej w art. 2

Konstytucji RP, jak i szczegółowych zasad pochodnych idei sprawiedliwości

społecznej, tj.: zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez

nie prawa (która ściśle wiąże się z bezpieczeństwem prawnym jednostki), a które to

naruszenia prowadzą do ograniczenia praw jednostki na rzecz imperium państwa,

w konsekwencji wzruszenie zaskarżonego orzeczenia jest konieczne dla

zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawa

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej;

B. w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię, tj. art. 9 ust.

1 pkt 6a i 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich

Przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1668, dalej jako: „ustawa o Rzeczniku”) w

zw. z art. 182-184 i art. 188 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks

postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: „k.p.a.”)

a także w zw. z art. 7 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania

cywilnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm., dalej jako: „k.p.c.”), prowadzącą

do przyjęcia, że Rzecznik ma prawo jedynie przystępować do toczącego się

postępowania sądowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a nie

II NSNc 93/25

3

samodzielnie wnosić odwołania od decyzji organu rentowego,

podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do uznania,

że RMiŚP biorąc udział w postępowaniu na prawach przysługujących prokuratorowi,

na podstawie art. 188 k.p.a. nabył i na podstawie art. 7 k.p.c. utrzymał (analogicznie,

jak ma to miejsce w przypadku prokuratora) prawa strony, także do wniesienia

odwołania od decyzji i co za tym idzie, Rzecznik będąc uczestnikiem na prawach

strony w tym postępowaniu jest uprawniony do wszelkich czynności procesowych,

w tym samodzielnego wnoszenia odwołania od decyzji ZUS oraz dalszego udziału

w postępowaniu sądowym zainicjowanym wniesionym odwołaniem;

C. w sposób rażący narusza prawo przez błędną wykładnię, tj. art. 47711

§ 1 k.p.c. polegającą na przyjęciu, iż stronami postępowania w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych, które mogą zainicjować postępowanie sądowe, tj. wnieść

odwołanie od decyzji organu rentowego, mogą być jedynie podmioty wskazane w

tym przepisie, podczas gdy przepis ten nie wyklucza z katalogu podmiotów

uprawnionych do występowania w charakterze strony podmiotów uprawnionych

na podstawie innych przepisów prawa;

D. w sposób rażący narusza prawo przez niewłaściwe zastosowanie,

tj. art. 199 § 1 pkt 1, 3 k.p.c. w zw. z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.,

polegające na oddaleniu zażalenia Rzecznika na postanowienie Sądu Okręgowego

w Katowicach z 10 czerwca 2024 r., XI U 715/24, o odrzuceniu odwołania

Rzecznika z uwagi na wadliwe uznanie, że RMiŚP nie posiada zdolności

postulacyjnej, tj. zdolności do samodzielnego działania w postępowaniu sądowym,

podczas gdy: a) Rzecznik posiada zdolność postulacyjną oraz zdolność sądową

expressis verbis określoną w art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku w związku z

art. 7 k.p.c.; b) brak podstaw do odrzucenia odwołania w oparciu o art. 199 § 1 pkt

3 k.p.c.; c) brak podstaw do odrzucenia odwołania w oparciu o art. 199 § 1

pkt 1 k.p.c.;

E. naruszenie zasad oraz wolności i praw człowieka i obywatela określonych

w Konstytucji RP, tj.: a) prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP,

b) zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, c) zasady

demokratycznego państwa prawa wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP, jak i

szczegółowych zasad pochodnych idei sprawiedliwości społecznej określonej w art.

II NSNc 93/25

4

2 Konstytucji RP, poprzez rażące naruszenie prawa przez błędną jego wykładnię, tj.:

art. 9 ust. 1 pkt 6a i 8 ustawy o Rzeczniku w zw. z art. 182-184 i art. 188 k.p.a., a

także w związku z art. 7 k.p.c. oraz art. 47711 § 1 k.p.c., a także niewłaściwe

zastosowanie art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 385 w zw. z art. 397 § 3 k.p.c.,

polegające na znaczącym ograniczeniu uprawnień samodzielnego organu ochrony

prawa stojącego na straży praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i średnich

przedsiębiorców, czyli Rzecznika, a także naruszające zasadę równości poprzez

bezpodstawne ograniczenie uprawnień podmiotom (przedsiębiorcom), na których

rzecz Rzecznik działa, prowadzące do ograniczenia/wykluczenia kontroli sądowej

działań organu władzy publicznej w postaci decyzji administracyjnej ZUS.

W ocenie RMiŚP, powyższe naruszenia w zaskarżonym postanowieniu Sądu

Apelacyjnego prowadzą do ograniczenia praw jednostki na rzecz imperium państwa,

co pozostaje w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawnego

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

W oparciu o powyższe zarzuty – rozwinięte następnie w bardzo obszernym

uzasadnieniu skargi nadzwyczajnej – Rzecznik, na podstawie art. 91 § 1 ustawy o

SN, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego w

Katowicach w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości

postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 10 czerwca 2024 r. XI U 715/24,

o odrzuceniu odwołania Rzecznika, ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia Sądu Apelacyjnego w Katowicach w całości i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Katowicach.

W skardze nadzwyczajnej przytoczono stan faktyczny i prawny sprawy. Jak

wskazano, pomiędzy Rzecznikiem, przedsiębiorcą a Zakładem Ubezpieczeń

Społecznych (dalej także jako: „ZUS” lub „Zakład”) od stycznia 2024 r. trwa spór,

którego przedmiotem jest interpretacja przepisów dotyczących tzw. Małego

ZUS Plus, tj. art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie

ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350; dalej jako: „u.s.u.s.”,

„ustawa systemowa”), ale i art. 18c ust. 3 u.s.u.s. w zw. z art. 36 ust. 14a pkt 2

tej ustawy. Bezspornie z tej preferencji składkowej przedsiębiorcy mogą korzystać

przez 36 miesięcy. Pojawiły się natomiast rozbieżne interpretacje co do tego, jak

II NSNc 93/25

5

powinien być ustalany okres „ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności

gospodarczej”.

W związku z zaistniałym sporem, Zakład wydawał decyzje administracyjne,

w których esencjonalnie przedstawiał swoje stanowisko. Zdaniem ZUS,

zastosowanie wykładni gramatycznej przy rekonstrukcji normy prawnej wyrażonej w

art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej prowadzi do stwierdzenia,

iż przedsiębiorcy nie mogą skorzystać z Małego ZUS Plus od stycznia 2024 r.,

albowiem korzystali z tej preferencji przez 36 miesięcy (od stycznia 2019 r.

do grudnia 2021 r.) w ciągu ostatnich 60 miesięcy, tj. w okresie od stycznia 2019 r.

do grudnia 2023 r.

Wśród przedsiębiorców, którzy zgłosili się do Rzecznika z wnioskiem

o podjęcie interwencji w sprawie Małego ZUS Plus była M.G. (dalej jako:

„ubezpieczona” lub „przedsiębiorca”).

Pismem z 22 lutego 2024 r. Rzecznik wniósł o wszczęcie postępowania i

wydanie decyzji o podleganie przez ubezpieczoną ubezpieczeniom społecznym z

tytułu wykonywanej działalności gospodarczej z podstawą wymiaru składek

zadeklarowaną przez przedsiębiorcę od 1 stycznia 2024 r. określoną w art. 18c

ust. 1-4 u.s.u.s.

Decyzją z 11 kwietnia 2024 r., ZUS Oddział w C. stwierdził, że podstawa

wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (ubezpieczenia emerytalne, rentowe

oraz wypadkowe) dla ubezpieczonej podlegającej ubezpieczeniom, jako osoba

prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, za okres styczeń, luty 2024 r.

wynosi 4 694,40 zł. Decyzja została również doręczona RMiŚP i odebrana 17

kwietnia 2024 r.

Przedsiębiorca nie wniósł odwołania od powyższej decyzji. Odwołanie wniósł

Rzecznik, dołączając do niego pisemną zgodę przedsiębiorcy na jego udział

w postępowaniu sądowym dotyczącym ww. decyzji.

Postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. Sąd Okręgowy w Katowicach odrzucił

odwołanie Rzecznika. Od powyższego postanowienia Sądu Okręgowego Rzecznik

wniósł zażalenie.

Sąd Apelacyjny w Katowicach postanowieniem z 3 września 2024 r.

III AUz 125/24, oddalił zażalenie Rzecznika. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia

II NSNc 93/25

6

Sąd wskazał, iż Rzecznik nie ma zdolności postulacyjnej, od której zależy

dopuszczalność drogi sądowej w odniesieniu do określonego podmiotu, pomimo iż

to Rzecznik złożył wniosek do organu rentowego o wszczęcie postępowania

w przedmiocie ustalenia preferencyjnej podstawy wymiaru składek

dla ubezpieczonego.

Sąd Apelacyjny podniósł, iż z brzmienia art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy

o Rzeczniku wynika jedynie prawo Rzecznika do przystępowania do toczącego się

postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a stwierdzenie, że

Rzecznik działa na prawach przysługujących prokuratorowi, nie oznacza zdolności

do wnoszenia odwołań, lecz odnosi się do zakresu uprawnień procesowych

określonych w art. 60 k.p.c. Sąd Apelacyjny w celu wzmocnienia swojej

argumentacji przytoczył brzmienie art. 7 k.p.c. oraz art. 462 k.p.c., a ponadto

wskazał, iż brzmienie art. 47711 § 1 k.p.c. dodatkowo potwierdza zasadność

postanowienia o odrzuceniu odwołania Rzecznika.

Na s. 8-15 skargi nadzwyczajnej Rzecznik przedstawił listę 66 orzeczeń

sądów powszechnych i stwierdził, że na terenie całej Polski (z wyjątkiem apelacji

katowickiej) odwołania od decyzji Zakładu wnoszone przez Rzecznika były i są

procedowane. Składy orzekające w powołanych orzeczeniach sądowych w sposób

absolutnie różnorodny uzasadniały swoje rozstrzygnięcia, lecz wszystkie

jednakowo uznawały dopuszczalności wnoszenia odwołania przez Rzecznika

od decyzji organu rentowego.

Pismem oznaczonym datą 9 czerwca 2025 r. organ rentowy – ZUS Oddział

w C. w zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył odpowiedź na

skargę nadzwyczajną, wnosząc o oddalenie skargi nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nadzwyczajna zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone

orzeczenie, tj. prawomocne postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach

z 3 września 2024 r. III AUz 125/24 oraz poprzedzające je postanowienie Sądu

Okręgowego w Katowicach z 10 czerwca 2024 r., XI U 715/25 – nie odpowiadają

prawu.

II NSNc 93/25

7

Zgodnie z art. 89 § 1 ustawy o SN, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia

zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego

zasady sprawiedliwości społecznej, od prawomocnego orzeczenia sądu

powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie może

być wniesiona skarga nadzwyczajna, o ile: 1) orzeczenie narusza zasady lub

wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji

lub 2) orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub

niewłaściwe zastosowanie, lub 3) zachodzi oczywista sprzeczność istotnych

ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego – a orzeczenie

nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków

zaskarżenia.

Skarga nadzwyczajna jest instrumentem szeroko rozumianego wymiaru

sprawiedliwości w znaczeniu określonym w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Jej celem

jest wyeliminowanie z obrotu wadliwych, a jednocześnie naruszających zasady

sprawiedliwości społecznej, orzeczeń sądowych, które dotyczą konkretnych,

zindywidualizowanych podmiotów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3

kwietnia 2019 r., I NSNk 2/19; wyrok Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2020 r., I

NSNu 1/20). Rolą kontroli nadzwyczajnej nie jest jednak eliminowanie wszystkich

wadliwych orzeczeń. Wyjątkowość orzekania w ramach tej instytucji powinna

dotyczyć tylko tych z nich, które nie dają się pogodzić z podstawowymi zasadami

demokratycznego państwa prawnego, będąc prima facie orzeczeniami w sposób

elementarny niesprawiedliwymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2021 r.,

I NSNc 146/21).

W piśmiennictwie zauważa się, że z formalnego punktu widzenia skarga

nadzwyczajna należy do nadzwyczajnych środków zaskarżenia o złożonym

charakterze (T. Ereciński, K. Weitz, Skarga nadzwyczajna w sprawach cywilnych,

Przegląd Sądowy 2019 r., Nr 2, s. 8). Formalnoprawna analiza skargi

nadzwyczajnej wniesionej w niniejszej sprawie prowadzi do wniosku, że skarga

jest dopuszczalna, co otwiera możliwość jej merytorycznego rozpoznania.

Przechodząc do zasadniczych rozważań Sąd Najwyższy wskazuje, że istota

sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy RMiŚP przysługuje

legitymacja procesowa do wywiedzenia, na rzecz przedsiębiorcy (ubezpieczonego),

II NSNc 93/25

8

odwołania od decyzji organu rentowego. W myśl art. 83 ust. 2 u.s.u.s., od decyzji

Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad

określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Sądy powszechne

i ZUS stoją na stanowisku rygorystycznym, w myśl którego odwołanie mogą wnieść

tylko strony postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych, przy czym ich

katalog określa w sposób ścisły art. 47711 k.p.c. Skarżący Rzecznik wyraża pogląd

liberalny, który nakazuje uznać legitymację RMiŚP do wnoszenia odwołań na rzecz

przedsiębiorców.

W tak zakreślonym sporze Sąd Najwyższy w składzie orzekającym przyznaje

rację Rzecznikowi, który posiada legitymację procesową do wnoszenia odwołań od

decyzji organów rentowych. Zasadność takiego zapatrywania opiera się co najmniej

na czterech podstawach (argumentach).

Po pierwsze, w myśl art. 47711 § 1 k.p.c., stronami w sprawach z zakresu

ubezpieczeń społecznych są ubezpieczony, osoba odwołująca się od orzeczenia

wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzji

wydanej przez ten zespół, inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy

zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki zespół do spraw orzekania o

niepełnosprawności i zainteresowany. Przepis ten ma niewątpliwie charakter ogólny

i zasadniczo nie ma przeszkód by ustawodawca rozszerzał krąg podmiotów

legitymowanych poprzez wprowadzanie regulacji szczególnych. Takim przepisem

szczególnym jest – powoływany w niniejszej sprawie – art. 9 ust. 1 pkt 6a ustawy o

Rzeczniku, w myśl którego w zakresie ochrony praw przedsiębiorców RMiŚP może

brać udział w postępowaniu w sprawach cywilnych z zakresu prawa pracy

i ubezpieczeń społecznych, o których mowa w części pierwszej w księdze pierwszej

w tytule VII w dziale III ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, jeżeli stroną jest

przedsiębiorca, który wyraził zgodę na piśmie na udział Rzecznika, oraz jeżeli

Rzecznik brał udział w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym

to postępowanie sądowe – na prawach przysługujących prokuratorowi.

Z kolei w myśl art. 7 zd. 1 k.p.c., prokurator może żądać wszczęcia

postępowania w każdej sprawie, jak również wziąć udział w każdym toczącym się

już postępowaniu, jeżeli według jego oceny wymaga tego ochrona praworządności,

praw obywateli lub interesu społecznego. Te uprawnienia prokuratora należy –

II NSNc 93/25

9

z mocy art. 9 ust. 1 pkt 6a in fine ustawy o Rzeczniku – odnieść do RMiŚP, który

„może żądać wszczęcia postępowania”, a więc złożyć odwołanie od decyzji organu

rentowego, działając na rzecz konkretnego przedsiębiorcy. Trafnie wskazuje

przy tym Rzecznik, że „art. 47711 k.p.c. w ograniczonym kręgu stron postępowania

sądowego nie wymienia również prokuratora ani Rzecznika Praw Obywatelskich.

Nie oznacza to, iż prokurator nie może być stroną w postępowaniach z zakresu

ubezpieczeń społecznych. Nie oznacza to również, iż stroną nie może być

Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie art. 14 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o

Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1058)” – s. 24

skargi nadzwyczajnej.

Po drugie, za poglądem liberalnym, przewidującym legitymację RMiŚP,

przemawia jednoznacznie prokonstytucyjna wykładnia omawianych przepisów

procesowych. Zgodnie z art. 77 ust. 2 ustawy zasadniczej, ustawa nie może nikomu

zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw.

Trybunał Konstytucyjny w swym orzeczeniu z 7 stycznia 1992 r., K 8/91, stwierdził

expressis verbis: „jednym z fundamentalnych założeń demokratycznego państwa

prawnego jest zasada dostępu obywateli do sądu w celu umożliwienia im obrony

ich interesów przed niezawisłym organem kierującym się wyłącznie obowiązującym

w państwie prawem”.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym podkreśla, że w sytuacjach spornych

należy zawsze przyznawać pierwszeństwo konstytucyjnej zasadzie (klauzuli) prawa

do sądu. Odmowa (zamknięcie) drogi sądowej musi posiadać jednoznaczną

podstawę prawną, której interpretacja powinna być ścisła. Całkowicie przychylić

należy się do poglądu, wyrażonego przez NSA w postanowieniu z 15.05.2019 r., I

OSK 719/19, w myśl którego „nawet rodzące się w praktyce wątpliwości

co do dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej (sądowej) winny być zawsze

interpretowane na rzecz ochrony praw obywatelskich, a tym samym na rzecz prawa

do sądu”.

Po trzecie, rozważanego problemu nie można analizować w oderwaniu od

pozycji ustrojowej i ustawowych zadań RMiŚP. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy

o Rzeczniku, organ ten stoi na straży praw mikroprzedsiębiorców oraz małych i

średnich przedsiębiorców, w szczególności poszanowania zasady wolności

II NSNc 93/25

10

działalności gospodarczej, pogłębiania zaufania przedsiębiorców do władzy

publicznej, bezstronności i równego traktowania, zrównoważonego rozwoju oraz

zasady uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych

interesów przedsiębiorców. RMiŚP jest więc samodzielnym organem ochrony

prawa i z założenia musi być wyposażony w takie instrumenty, które pozwolą mu

na efektywne wykonywanie powierzonych zadań.

W powyższe rozumowanie wpisuje się niewątpliwie, przytoczony wyżej, art.

9 ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku, pozwalający brać temu organowi udział w

postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przy czym formułę

„brać udział” należy – wbrew stanowisku sądów orzekających w niniejszej sprawie

oraz ZUS – interpretować szeroko, tj. z uwzględnieniem jej najważniejszego

komponentu, a więc uprawnienia do wszczęcia postępowania sądowego

(złożenia odwołania).

Po czwarte wreszcie, utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia (i

postanowienia go poprzedzającego) – poprzez przyjęcie stanowiska

rygorystycznego – naruszałoby w sposób oczywisty konstytucyjną zasadę równości

(art. 32 Konstytucji RP). Z przedstawionego przez RMiŚP wykazu 66 orzeczeń

sądów powszechnych wynika, że na terenie całej Polski odwołania od decyzji ZUS,

wnoszone przez Rzecznika, są uznawane za dopuszczalne. Jedynie w apelacji

katowickiej wydano serię orzeczeń odrzucających odwołania złożone przez RMiŚP.

Powyższe stawia obywatela (w tym wypadku – M.G.) w sytuacji swoistej

dyskryminacji. Przedsiębiorca, który zwraca się do Rzecznika z wnioskiem o

interwencję (wniesienie na jego rzecz odwołania) zostaje, w wyniku błędnej

wykładni przepisów procesowych, pozbawiony ochrony prawnej. Jak wskazał

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 listopada 1997 r., U 11/97,

ochronie konstytucyjnej podlegać musi zaufanie obywateli nie tylko do litery prawa,

ale przede wszystkim do sposobu jego interpretacji przyjmowanej w praktyce

stosowania prawa przez organy państwa, zwłaszcza, gdy praktyka jest jednolita

i trwała w określonym okresie czasu, zaś przepisy, na gruncie których owa praktyka

została ukształtowana, nie pozwalają na przyjęcie jej oczywistej bezzasadności.

Określając treść konstytucyjnej zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i

stanowionego przezeń prawa nie można ignorować podstawowego faktu, że w

II NSNc 93/25

11

świadomości społecznej treść prawa rozpoznawana jest przede wszystkim

ze sposobu jego interpretacji w praktyce stosowania przez organy państwowe.

Konkludując, skoro w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 9

ust. 1 pkt 6a ustawy o Rzeczniku, to prawomocne odrzucenie odwołania RMiŚP od

decyzji organu rentowego stanowiło działanie sprzeczne z ustawą. Sądy

powszechne naruszyły zasadę lex specialis derogat legi generali oraz pominęły

ustrojową i procesową rolę Rzecznika, a przede wszystkim – nie zapewniły

konstytucyjnej ochrony przedsiębiorcy, naruszając dyrektywy (zasady)

demokratycznego państwa prawnego, prawa do sądu oraz równości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1

ustawy o SN, uchylił w całości postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach

z 3 września 2024 r. III AUz 125/24 oraz poprzedzające je postanowienie Sądu

Okręgowego w Katowicach z 10 czerwca 2024 r., XI U 715/24 i sprawę przekazał

Sądowi Okręgowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. O wzajemnym

zniesieniu kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą nadzwyczajną

Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39818 k.p.c. per analogiam w zw. z art. 95

pkt 1 ustawy o SN.

[r.g.]