Sąd Najwyższy oddalił wniosek sędziego o wyłączenie się z rozpoznania sprawy

W dniu 21 lipca 2026 r. Sędzia Sądu Najwyższego Grzegorz Żmij na

podstawie art. 51 k.p.c. w zw. z art. 49 k.p.c. złożył żądanie (błędnie zatytułowane

przez niego jako wniosek) o wyłączenie go od rozpoznawania w sprawie II PUB

45/26.

W uzasadnieniu żądania Sędzia podniósł, że istnieje okoliczność tego rodzaju,

że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Na istnienie okoliczności tego rodzaju wskazał stanowisko Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23

oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24, C-112/24. Podniósł, że Trybunał

wyjaśnił, iż okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej bezstronności, lecz związane są

z postrzeganiem sędziów. Chodzi o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego,

które dotyczą wszystkich sędziów w podobnej sytuacji.

II PUB 45/26

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Weryfikacja okoliczności wskazanych we wniosku SSN Grzegorza Żmija

prowadzi do wniosku, iż nie pozwalają one na stwierdzenie zaistnienia przesłanek

uzasadniających wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie prowadzonej pod

sygn. akt II PUB 45/26. Sędzia nie przedstawił bowiem jakichkolwiek realnych

okoliczności mogących skutkować obawą co do jego bezstronności.

Zgodnie z art. 49 k.p.c. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd

wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność

tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności

sędziego w danej sprawie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że żądanie przez sędziego

wyłączenia od rozpoznania sprawy (art. 49 § 1 k.p.c.), zawarte w zawiadomieniu o

przyczynie wyłączenia (art. 51 k.p.c.), nie jest wiążące dla sądu. Podnosi się także,

iż autorytet i znaczenie stanowiska sędziego co do podstaw jego wyłączenia, które

powodują, że dostrzeżenie przez sędziego składającego zawiadomienie możności

powstania uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności należy traktować jako

argument przemawiający na rzecz wyłączenia - z zastrzeżeniem sytuacji, w których

okoliczności wskazywałyby, że zawiadomienie może wynikać z niechęci do

orzekania w konkretnej sprawie lub podane fakty jasno wybiegałyby poza krąg

okoliczności mogących usprawiedliwiać obiektywną obawę braku bezstronności

(postanowienie Sądu Najwyższego z 1 lutego 2024 r., I CSK 286/23).

Wymóg bezstronności sędziego należy rozumieć zarówno w aspekcie „braku

przejawów subiektywnej stronniczości sędziego lub jego osobistych uprzedzeń”, jak

i „konieczności obiektywnej bezstronności sądu, który winien dawać wystarczające

gwarancje, by wykluczyć wszelkie uprawnione wątpliwości w tej mierze” (zob.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r., III KK 244/17, LEX nr

2433068). Koniecznym jest przy tym zróżnicowanie obiektywnej bezstronności

sędziego i jego bezstronności w odbiorze zewnętrznym, przy czym „co do odbioru

zewnętrznego z reguły odwołać się można do oceny sytuacji dokonanej przez

hipotetycznego, przeciętnie wykształconego, poprawnie logicznie myślącego

II PUB 45/26

3

członka społeczeństwa, który nie jest osobiście zainteresowany wynikiem procesu”,

wykluczając „wszystkie te sytuacje, w których wątpliwości wobec bezstronności

byłyby pochopne lub nieprawdziwe i łatwo można byłoby tego dowieść” (zob. wyrok

Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08, LEX nr 532400).

W ocenie Sądu Najwyższego okoliczności przedstawione w oświadczeniu

SSN Grzegorza Żmija nie zawierają w swej treści przywołania takich faktów, które

uzasadniałyby jego wyłączenie od rozpoznania sprawy II PUB 45/26.

Dla możliwości udziału w rozstrzyganiu sprawy II PUB 45/26 przez SSN

Grzegorza Żmija, nie ma znaczenia treść orzeczeń TSUE z 16 lipca 2026 r. w sprawie

C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24, C-112/24. .

Powołane orzeczenia nie są źródłem prawa powszechnego i dlatego nie

zastępują ustawy, w tym szczególnej regulacji dotyczącej wyłączenia sędziego z

mocy prawa (art. 8, art. 87 Konstytucji RP, art. 48 k.p.c.).

Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb, dnia 3 grudnia 2025 r. (I NZP 7/25,

LEX nr 3980023), podjął uchwałę: 1. Żaden sąd lub inny organ władzy publicznej nie

jest uprawniony do uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe i pominięcia

jego skutków, nawet jeśli miałoby to nastąpić z odwołaniem się do prawa Unii

Europejskiej. 2. Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub

jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm

regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani

do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te

przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie

podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji

nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji

RP.

Z tych motywów orzeczono jak w sentencji.

[it]

[r.g.]