Spór o 22 grosze miesięcznie w emeryturze. Skarga kasacyjna odrzucona, zażalenie oddalone

Wyrokiem wydanym 19 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację

W.M. wniesioną od wyroku z dnia 11 kwietnia 2022 r. Sądu Okręgowego w Łodzi ,

który zmienił decyzję organu rentowego w ten sposób , że ustalił wysokość kapitału

początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 27.834 zł przy wskaźniku

wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącym 16,08% a

wysokość emerytury od 31 stycznia 2022 r. na kwotę 909,30 zł i oddalił apelację w

pozostałym zakresie .

W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał wartość przedmiotu

kasacyjnego zaskarżenia na kwotę 10.912 zł wyjaśniając, że podana wartość

zaskarżenia odzwierciedla wysokość rocznej sumy świadczeń emerytalnych

ubezpieczonej ( 909,30 x 12 = 10911,60 ), która to suma nie uwzględnia okresów

II UZ 32/26

2

składkowych ubezpieczonej to jest od 30.04.1981r. do 09.06.1981r. oraz od

26.04.1982 r. do 28.05.1982 r. Podnosząc także dodatkowo, że wartość przedmiotu

zaskarżenia należało wyliczyć przy uwzględnieniu treści przepisów art. 22 i art.19

§1 k.p.c.

Organ rentowy wykonując wezwanie sądu, wskazał że kwota kapitału

początkowego z hipotetycznym uwzględnieniem wskazanych jako pomięte okresów

składkowych wzrosła na dzień 1 stycznia 1999 r. do kwoty 27.845,07 zł co skutkuje

wzrostem emerytury od 31 stycznia 2022 r. do kwoty 909,52 zł.

Pełnomocnik skarżącej nie zakwestionował wskazanych wyliczeń

podtrzymując wcześniejszą subsumpcję stanu faktycznego sprawy pod normy art..22 i art. 19 § 1 k.p.c. (pismo z dnia 2 lipca 2025 r.).

Postanowieniem z dnia 9 lipca 2025 r., III WSC U 17/25 (III AUa 883/23) Sąd

Apelacyjny w Łodzi ustalił wartość przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia na kwotę 3

zł (pkt 1.); odrzucił skargę kasacyjną (pkt 2.); przyznał adwokatowi M.M. tytułem

wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu kasacyjnym

kwotę 270 zł powiększoną o wartość podatku VAT, którą nakazał wypłacić ze

Skarbu Państwa kasy Sądu Apelacyjnego w Łodzi.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że zaskarżeniem apelacją objęty został

skonkretyzowany zakres nieuwzględnienia do stażu okresów ubezpieczenia i ten

też zakres objęty został zaskarżeniem w skardze kasacyjnej stanowiąc podstawę

wyliczenia wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia.

Autor skargi kasacyjnej, powtórzył za apelacją, że pominięte zostały okresy

składkowe (ubezpieczenia) od 30 kwietnia 1981 r. do 9 czerwca 1981 r. oraz od 26

kwietnia 1982 r. do 28 maja 1982 r., co skutkowało zaniżeniem wysokości kapitału

początkowego i w konsekwencji zaniżeniem przyznanej i wyliczonej emerytury.

W ocenie Sądu drugiej instancji przy tak ustalonym zakresie zaskarżenia

oczywistym jest, że przedmiotowa sprawa jest sprawą majątkową i dopuszczalność

skargi kasacyjnej determinuje stosownie do treści art. 3982 § 1 k.p.c. osiągnięcie

progu kasacyjności wynoszącego 10.000 złotych.

II UZ 32/26

3

Autor skargi kasacyjnej, wnosząc skargę wskazał wartość przedmiotu

zaskarżenia za wskazaną w apelacji w kwocie 10.912 zł.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego wyliczenia poprawności arytmetycznej,

przedstawione przez organ rentowy, których skarżąca nie zakwestionowała,

wykazują jednoznacznie iż próg kasacyjności nie został w sprawie osiągnięty.

Podnoszone przez pełnomocnika argumenty i zarzuty merytoryczne w kierunku

wykładni i stosowania art. 22 i art. 19 § 1 k.p.c. także nie są skuteczne .

Sąd odwoławczy przyznał rację skarżącemu, że w przedmiotowym

przypadku wartość przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia powinna być ustalona z

zastosowaniem art. 22 k.p.c., tyle tylko, że oznacza to konieczność ustalenia

wysokości emerytury pobieranej (909,30 zł) oraz emerytury oczekiwanej przy

uwzględnieniu na staż do kapitału spornych okresów (909,52 zł) i następnie

ustalenia różnicy pomiędzy tymi świadczeniami za okres roczny ( 909,52 - 909,30 =

0,22 x 12 = 2,64 ). Wartością w tym przypadku będzie różnica pomiędzy emeryturą

pobieraną a oczekiwaną a nie różnica w kapitale, skoro ustalenie kapitału

początkowego jest w tym przypadku, jedynie działaniem pomocniczym, koniecznym

dla potrzeb ustalenia wysokości emerytury.

Wbrew argumentacji pełnomocnika skarżącej w sprawie nie ma podstaw do

łącznego stosowania do określenia wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia

przepisu art. 22 k.p.c. i przepisu art.19 § 1 k.p.c. Nie negując samej zasady do

której nawiązuje pełnomocnik skarżącej w sprawie nie występują kwestia

świadczeń zaległych.

W postępowaniu z odwołania od decyzji organu rentowego, przyznającej i

ustalającej wysokość emerytury, mamy do czynienia z ustaleniem świadczeń na

przyszłość. Kontroli podana jest decyzja według stanu z daty wniosku. Skarżąca nie

dochodziła świadczeń sprzed daty od której przyznano jej emeryturę, a ewentualne

świadczenia, które w przypadku pozytywnego zakończenia sporu sądowego

mogłyby jej być wypłacone za okres od 31 stycznia 2022 r. nie są świadczeniami

zaległymi w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c. które mogłyby wpływać na wartość

przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia. W sprawach z odwołania od decyzji organu

II UZ 32/26

4

rentowego, z uwagi na zakres oraz tryb postępowania sądowego czas trwania

postępowania sądowego nie powoduje wzrostu wartości przedmiotu zaskrzenia.

W zażaleniu od powyższego postanowienia ubezpieczona zarzuciła

naruszenie: art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i finalne

odrzucenie skargi kasacyjnej, w sytuacji, w której w istocie poprawnie wyliczona

wartość przedmiotu sporu w rzeczonej sprawie uprawnia ubezpieczoną do

wystąpienia ze skargą kasacyjną.

W ocenie skarżącej przyjęta w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu

kasacyjnego zaskarżenia odzwierciedla wysokość rocznej sumy świadczeń

emerytalnych ubezpieczonej W.M. tj. 909,30 x 12 = 10.911,60 zł, która to suma nie

uwzględnia okresów składkowych ubezpieczonej tj. od 30.04.1981 r. do 09.06.1981

r. oraz od 26.04.1982 r. do 28.05.1982 r.

W ocenie ubezpieczonej nie ma podstaw do weryfikacji wartości przedmiotu

zaskarżenia, której dokonał Sąd Apelacyjny tj. poprzez obliczenie różnicy emerytury

pobieranej oraz emerytury oczekiwanej. Wartość tę wyznacza bowiem przedmiot

żądania, niezależnie od oceny, czy żądanie takie zdaniem sądu jest dopuszczalne.

Skarżąca uznaje jego zasadność, albowiem w istocie w niniejszym postępowaniu,

żądając uwzględnienia spornych okresów przy ustaleniu kapitału początkowego

oraz wysokości emerytury, w istocie domaga się ustalenia prawidłowej wysokości

kapitału początkowego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, których

przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość

przedmiotu zaskarżenia ustala się przecież na podstawie art. 22 k.p.c. w

odniesieniu do świadczeń przyszłych, natomiast w odniesieniu do świadczeń

zaległych następuje to na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. Pierwszy z wyżej

wymienionych przepisów był tym właściwym w kontekście wyliczenia wartości

przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że zasada

wyrażona w art. 22 obowiązuje niezależnie od tego, czy żądanie obejmuje

świadczenia powtarzające się na przyszłość, czy też za okres wsteczny. W związku

z tym przy określaniu wartości przedmiotu sporu nie sumuje się świadczeń,

poczynając od wskazanej w żądaniu daty, lecz oblicza się roczną wartość

świadczeń.

II UZ 32/26

5

Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego

postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego i zasądzenie na rzecz

adwokata M.M. kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w

postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym według norm prawem

przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w

części.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlega oddaleniu.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie kapitału

początkowego, a w konsekwencji wysokość emerytury.

Na podstawie art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w

sprawach o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w

których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych.

Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna

przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o

przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem

ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że rozpatrywana sprawa z

uwagi na jej przedmiot - o ustalenie kapitału początkowego - jest sprawą o prawa

majątkowe, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość

przedmiotu zaskarżenia. "Kapitał początkowy" jest bowiem prawem majątkowym, a

z jego ustaleniem związana jest wartość materialna – wysokość emerytury, która

będzie przysługiwać uprawnionemu podmiotowi. Sprawa o ustalenie kapitału

początkowego nie jest sprawą o przyznanie ani o wstrzymanie emerytury lub renty

ani też sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w których

skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

Wynika to z literalnego brzmienia przepisu art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. W

przepisie tym został bowiem wyraźnie określony zakres spraw, w których skarga

kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.

II UZ 32/26

6

W sporach sądowych o wysokość powtarzających się świadczeń z

ubezpieczenia społecznego wartość przedmiotu sporu stanowi obliczona za okres

jednego roku, stosownie do wskazań zawartych w art. 22 k.p.c., różnica pomiędzy

hipotetyczną kwotą emerytury, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie

ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a emeryturą w kwocie

faktycznie pobieranej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 października 2000

r., II UZ 123/00, OSNAPiUS 2002, nr 15, poz. 370; 21 lipca 2003 r., II UZ 45/03,

OSNP 2004, nr 11, poz. 200; 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009, nr 3-4,

poz. 54; 2 października 2009 r., II UZ 30/09, LEX nr 583822). Jak zaś wyjaśnił Sąd

Najwyższy w uchwale z 18 października 2012 r. (III UZP 3/12, OSNP 2013, nr 9-10,

poz. 112) w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest

zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość przedmiotu

zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie

art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń

zaległych - na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń

przyszłych i zaległych stosuje się art. 21 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z

13 grudnia 2023 r., III UZ 3/23, LEX nr 3651946).

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd Apelacyjny prawidłowo

ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia i odrzucił skargę kasacyjną.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, z mocy art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Nie orzeczono o kosztach postępowania z uwagi na to, że postępowanie nie

zostało zakończone (art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.).

[it]

[a.ł]