Spółka U. kwestionowała decyzję o składkach zleceniobiorcy, SN oddalił zażalenie

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 maja 2025 r., VI U

2187/22 uchylił decyzję z dnia 25 kwietnia 2022 r., którą Zakład Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Bydgoszczy określił podstawy wymiaru składek oraz kwoty

składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla C.C. z tytułu

umowy zlecenia u płatnika składek spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pod

firmą U. i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Bydgoszczy.

Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023r. Sąd pierwszej instancji uzupełnił

wyrok o punkt 2 w ten sposób, że zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

II UZ 8/26

2

Oddziału w Bydgoszczy na rzecz Spółki kwotę 90 zł tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego

Sąd Okręgowy, odwołując się do treści art. 47714 § 21 k.p.c., przyjął, że

zakres rozpoznania sprawy jest objęty dyspozycją powołanego przepisu. Decyzja

ustala wymiar zobowiązań składkowych z tytułu umowy zawartej przez strony.

Bezsporne w sprawie jest, że ukraiński pracownik płatnika składek jest stroną

postępowania. Wszystkim stronom postępowania, czyli także ubezpieczonym,

powinien zostać zapewniony dostęp do akt sprawy i do postępowania, a potem - do

postępowania przed sądem. Sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych określa

więc sytuacja ubezpieczonego wyznaczona indywidulaną decyzją organu

rentowego. Uchybienie w tym zakresie przed organem administracyjnym (organem

rentowym) powoduje, że prowadzenie postępowania bez udziału strony pozbawiają

możliwości obrony swych praw na tym etapie postępowania.

W ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie w niniejszej sprawie to

toczyło się od początku bez udziału C.C. z przyczyn leżących po stronie organu

rentowego, który nie zawiadomił jej skutecznie o żadnej czynności. Doręczenie na

adres płatnika składek było nieprawidłowe.

Sąd pierwszej instancji uznał, że przesłanie odwołania jednej ze stron bez

doręczenia decyzji C.C. jest przedwczesne a prowadzenie całego postępowania

przed organem rentowym bez udziału strony jest rażącym naruszenie prawa w

rozumieniu art. 47714 § 21 k.p.c.

Wyrokiem z dnia 19 września 2024 r., III AUa 1182/23, III AUz 374/23, Sąd

Apelacyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, uchylił

zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi

Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o

kosztach procesu za drugą instancję.

Sąd Apelacyjny nie podzielił zasadności rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego o

uchyleniu zaskarżonej przez płatnika składek decyzji organu rentowego,

wynikającego z przyjęcia przez Sąd Okręgowy, że zleceniobiorca nie został

zawiadomiony o wszczęciu postępowania przed organem rentowym, nie pouczono

go o prawach oraz nie doręczono mu skutecznie decyzji, a to stanowi o rażącym

II UZ 8/26

3

naruszeniu prawa przez organ rentowy w rozumieniu art. 47714 § 21 k.p.c. Według

Sądu Apelacyjnego rozpoznawana sprawa nie mieści się w katalogu spraw, w

których Sąd pierwszej instancji - zamiast orzec co do istoty, co jest zasadą w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - uchyla zaskarżoną decyzję organu

rentowego i przekazuje mu sprawę do rozpoznania. Przepis art. 47714 § 21 k.p.c.

stanowi bowiem, że jeżeli decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie,

ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana

z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, sąd

uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi

rentowemu.

Stanowisko Sądu Apelacyjnego wynika z jednolitego orzecznictwa Sądu

Najwyższego, który uznaje, że art. 47714 § 21 k.p.c. w ujęciu przedmiotowym odnosi

się do nieznacznej ilości spraw rozpoznawanych przez sądy ubezpieczeń

społecznych i nie obejmuje spraw dotyczących określenia podstawy wymiaru

składek. Rzadko się bowiem zdarza, aby organ rentowy nakładał na

ubezpieczonego „zobowiązanie” (możliwe, że chodzi tu o zwrot nienależnego

świadczenia), a jeszcze rzadziej, aby „ustalał wymiar tego zobowiązania”. Staje się

to zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że ubezpieczony co do zasady

występuje w roli świadczeniobiorcy, a nie zobowiązanego. Także ostatnia z kategorii

spraw dotycząca „obniżenia świadczenia" jest problematyczna. Nie dość, że

sytuacja tego rodzaju występuje sporadycznie - wiąże się bowiem tylko z

przypadkiem, w którym ubezpieczony dostał już świadczenie i wtórnie jest ono

obniżane - to jeszcze, a może przede wszystkim, niejasne jest wyróżnienie w art.

47714 § 21 k.p.c. kategorii „obniżenia świadczenia” i pozostawienie poza jego

zakresem spraw dotyczących „przyznawania świadczeń" - czyli tych, które

dominują statystycznie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4

października 2022 r., II UZ 31/22, LEX nr 3491361; z dnia 23 listopada 2022 r., II

UZ 44/22, LEX nr 3556446; z dnia 6 czerwca 2023 r., II UZ 18/23, LEX nr 3567539;

z dnia 13 grudnia 2023 r., II UZ 14/23, LEX nr 3646727).

Sąd Apelacyjny podkreślił, że płatnik składek w prowadzonych przez organ

rentowy z urzędu sprawach o objęcie ubezpieczeniem społecznym i określenie

wysokości podstawy wymiaru składek nie ma statusu ubezpieczonego, a więc nie

II UZ 8/26

4

jest spełniona przesłanka podmiotowa stosowania art. 47714 § 21 k.p.c. Zgodnie z

art. 476 § 1 pkt 2 k.p.c. za ubezpieczonego uznaje osobę ubiegającą się o:

świadczenie z ubezpieczeń społecznych albo emeryturę lub rentę; ustalenie

istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru

składki z tego tytułu; świadczenia w sprawach należących do właściwości Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych; świadczenie odszkodowawcze przysługujące w razie

wypadku lub choroby pozostające w związku ze służbą wojskową albo służbą w

Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej,

Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa.

Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz

Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

20 września 2023 r., II UZ 20/23, LEX nr 3607019; z dnia 6 czerwca 2023 r., II UZ

17/23, LEX nr 3566105 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r., I

USKP 130/21, LEX nr 3433258). Wobec tego nawet w przypadku, gdy decyzja

dotycząca określenia podstawy wymiaru składek zapadnie z rażącym naruszeniem

prawa (także procesowego), nie jest możliwe jej uchylenie.

Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżona w sprawie decyzja, którą organ

rentowy określił podstawę wymiaru składek oraz kwotę składek na obowiązkowe

ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zleceniobiorcy z tytułu wykonywania pracy na

podstawie umów zlecenia u płatnika składek U. spółka z o.o., nie mieściły się w

katalogu decyzji, wobec których możliwe jest wydanie orzeczenia na podstawie art.

47714 § 21 k.p.c. Nadto brak doręczenia decyzji zleceniobiorcy nie ma znaczenia w

kwestii dopuszczalności stosowania art. 47714 § 21 k.p.c.

Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Okręgowy nie rozpoznał istoty sprawy,

gdyż jego orzeczenie nie odnosiło się do tego, co było przedmiotem spraw. Sąd ten

zaniechał zbadania materialnej podstawy roszczenia.

W warunkach uznania, że istnieje podstawa do wydania orzeczenia

kasatoryjnego, zbędnym jest odnoszenie się przez Sąd odwoławczy, w sposób

bardziej szczegółowy niż to uczynił dotąd, do pozostałych zarzutów, na których

pozwany oparł konstrukcję apelacji.

II UZ 8/26

5

Konsekwencją powyższego, było również uwzględnienie zażalenia

pozwanego od postanowienia z dnia 28 czerwca 2023 r. i jego uchylenie na

podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w związku z art. 397 § 3 k.p.c., jako wydanego

przedwcześnie.

W zażaleniu od powyższego wyroku pełnomocnik płatnika składek zarzucił

naruszenie (błędne zastosowanie) art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 47714a k.p.c. przez

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

przy zniesieniu wyłącznie postępowania sądowego, mimo iż nieważnością

dotknięte było postępowanie administracyjne, a zaskarżone decyzje nigdy nie

zostały doręczone zainteresowanym.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że organ rentowy nie dopełnił

obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego i wydał zaskarżone

decyzje wobec wskazanych wyżej ubezpieczonych przedwcześnie (bez

jakiegokolwiek oparcia w materiale sprawy co do poszczególnych ubezpieczonych).

Innymi słowy, organ rentowy nie dysponował wystarczającym materiałem

dowodowym pozwalającym na wydanie decyzji względem ubezpieczonych (...)..

Tymczasem dopiero zgromadzenie materiału dowodowego w stosunku do

konkretnych osób pozwalałoby na stwierdzenie przesłanek wskazanych w treści

zaskarżonych decyzji.

Zdaniem żalącego się zaskarżony wyrok wydany został nie tylko w braku

przesłanek objętych hipotezą art. 386 § 4 k.p.c. ale jego usankcjonowanie

oznaczałoby w praktyce także obrazę podstawowych zasad rządzących

postępowaniem przed organem rentowym i sądami powszechnymi. Za

niedopuszczalne w państwie prawa należy uznać taką wykładnię przepisów, która

doprowadziłaby do wydawania decyzji dotyczących ubezpieczonych bez

zapewnienia im udziału w postępowaniu, co sprowadziłoby postępowanie przed

organem rentowym do wydawania swoistych decyzji „wymiarowych” obciążających

płatnika, bez wiedzy ubezpieczonego, który przecież, w przypadku utrzymania

decyzji w mocy, będzie zobowiązany do zapłaty składek opłaconych przez płatnika

ale obciążających ubezpieczonego (wskutek regresu przysługującego płatnikowi).

II UZ 8/26

6

Mając na uwadze powyższe żalący się wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego

rozpoznania, a ewentualnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji

pozwanego, a ponadto o obciążenie pozwanego kosztami zastępstwa

procesowego poniesionymi przez odwołującego w niniejszym postępowaniu według

norm przepisanych.

W odpowiedzi na zażalenie organ rentowy wniósł o oddalenie zażalenia oraz

zasądzenie od odwołującej się na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie płatnika składek nie jest zasadne i dlatego zostało oddalone.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że kontrola zaskarżonego

orzeczenia w trybie zażalenia (art. 3941 § 11 k.p.c.) ma na celu weryfikację

przesłanek między innymi z art. 386 § 4 k.p.c. (ten przepis wskazał skarżący).

Zatem Sąd Najwyższy sprawdza, czy rzeczywiście doszło do nierozpoznania przez

Sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo że wydanie wyroku wymaga

przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

Nie ulega również wątpliwości, że postępowanie wywołane zażaleniem na

wyrok kasatoryjny Sądu drugiej instancji ma charakter incydentalny i jest

ukierunkowane na zagadnienia procesowe, a nie materialnoprawne. Poza

zakresem kontroli pozostaje prawidłowość stanowiska prawnego Sądu drugiej

instancji co do meritum. Zażalenie nie stanowi alternatywnego instrumentarium

prawnego do materialnoprawnej oceny poprawności rozstrzygnięcia Sądu drugiej

instancji, o czym zapomina wnoszący zażalenie, gdy formułuje alternatywny

wniosek, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia apelacji

pozwanego (taki wniosek w tym postępowaniu nie może przynieść spodziewanego

rezultatu).

II UZ 8/26

7

Co do zarzutu naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 386 § 4 k.p.c. w zw.

z art. 47714a k.p.c., przez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i

poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz nieprzekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu, to w utrwalonym

orzecznictwie Sądu Najwyższego ustalono, że w postępowaniu sądowym w

sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wady decyzji administracyjnych

spowodowane naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostają

w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Zainteresowanie sądu

ubezpieczeń społecznych ograniczone jest do wad formalnych decyzji

administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy

aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania. Ze względu na szczególny,

kasatoryjny charakter orzeczenia, należy uznać, że możliwość przekazania sprawy

organowi rentowemu w trybie art. 47714a k.p.c. powinna być ograniczona do sytuacji

wyjątkowych, gdy oprócz przesłanek z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., wystąpiły takie wady

decyzji organu rentowego, których naprawienie nie było możliwie w postępowaniu

sądowym. Generalnie chodzi o "przypadki skrajne" i "sytuacje wyjątkowe", ale

zarazem oczywiste, gdy organ rentowy minął się z sednem sporu, istnieją istotne i

obszerne braki w materiale dowodowym itp.

Wykładnia ta - w kontekście stosowania przez Sąd pierwszej instancji art.

47714 § 21 k.p.c. - została ostatnio potwierdzona w uchwale Sądu Najwyższego z

dnia 21 czerwca 2023 r., III UZP 5/23 (LEX nr 3571900), w której (teza 2)

stwierdzono, że uchylenie przez Sąd pierwszej instancji zaskarżonej decyzji organu

rentowego i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z

naruszeniem art. 47714 § 21 k.p.c. samodzielnie nie uzasadnia uchylenia

zaskarżonego apelacją wyroku Sądu pierwszej instancji i poprzedzającej go decyzji

organu rentowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania

bezpośrednio organowi rentowemu na podstawie art. 47714a k.p.c. Możliwość

zastosowania art. 47714a k.p.c. powinna być ograniczona do sytuacji wyjątkowych,

gdy oprócz przesłanek z art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. wystąpiły takie wady decyzji

organu rentowego, że nie było możliwe ich naprawienie w postępowaniu sądowym.

Z tego powodu odpowiada prawu rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego o uchyleniu

II UZ 8/26

8

zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

pierwszej instancji.

Należy ponadto zauważyć, że rozpoznawana sprawa nie należy do katalogu

spraw, w których możliwe jest uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Zgodnie bowiem z art. 47714 § 21 k.p.c. jeżeli decyzja nakładająca na

ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub

obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o

postępowaniu przed organem rentowym, sąd uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę

do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Przepis ten stanowi odstępstwo

od ogólnej zasady, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych

postępowanie sądowe powinno skupić się na wadach wynikających z naruszenia

prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych

naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego pozostaje w zasadzie

poza przedmiotem tego postępowania. Sąd ubezpieczeń społecznych jako sąd

powszechny, może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji

administracyjnej, które ją dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu

administracyjnego jako przedmiotu odwołania.

Stosownie do treści art. 47714 § 21 k.p.c. uchylenie decyzji organu rentowego

możliwe jest wówczas, gdy dotyczy ona "ubezpieczonego" (przesłanka

podmiotowa), a przy tym jest decyzją nakładającą na niego zobowiązanie,

względnie ustalającą wymiar tego zobowiązania lub obniżającą świadczenie

(przesłanka przedmiotowa). Wobec tego konieczne jest rozważenie, czy płatnik

składek objęty jest zakresem tego przepisu. Innymi słowy, czy można uznać go za

ubezpieczonego, a jeżeli nie, to jaki status posiada on w postępowaniu.

Należy w związku z tym przywołać regulację art. 47711 § 1 k.p.c., w którym

za strony postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych uznano

między innymi ubezpieczonego, osobę odwołującą się od orzeczenia

wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, inną osobę,

której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja, organ rentowy, wojewódzki

zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i zainteresowanego.

II UZ 8/26

9

Nadto, należy uwzględnić definicję ubezpieczonego określoną w art. 476 § 1

pkt 2 k.p.c. Przepis ten za ubezpieczonego uznaje osobę ubiegającą się o

świadczenie z ubezpieczeń społecznych albo o emeryturę lub rentę; ustalenie

istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru

składki z tego tytułu; świadczenia w sprawach należących do właściwości Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych; świadczenie odszkodowawcze przysługujące w razie

wypadku lub choroby pozostające w związku ze służbą wojskową albo służbą w

Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej,

Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa,

Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,

Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz

Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

Przytoczona regulacja art. 476 § 1 pkt 2 k.p.c. nie obejmuje zatem płatnika

składek w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, gdy organ rentowy

wydaje z urzędu decyzję ustalającą podleganie ubezpieczeniom społecznym i

obowiązek uiszczenia składek z tego tytułu (nietrafny jest pogląd przedstawiony w

wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2022 r., III AUa 1269/20,

LEX nr 3480530). Płatnik składek wówczas nie "ubiega się o ustalenie istnienia

bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia" (postępowanie toczy się z urzędu),

czyli nie składa wniosku w tym przedmiocie a jest to warunek uznania go w

postępowaniu cywilnym (w ramach swoistej fikcji prawnej) za "ubezpieczonego"

zgodnie z art. 476 § 5 pkt 2 lit. b k.p.c. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja

2022 r., I USKP 130/21, LEX nr 3433258). Płatnik składek będący adresatem

wydanej z urzędu decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym w

postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych ma status wymienionej w art.

47711 § 1 k.p.c. "innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja"

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2022 r., II UZ 31/22, LEX

nr 3491361). Chodzi tu, między innymi, o decyzje wydawane w sprawach o

ustalenie istnienia ubezpieczenia i obowiązku uiszczenia składek z tego tytułu

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2020 r., II UZ 12/20, LEX nr

3225191). W związku z powyższym w utrwalonym orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że płatnik składek w prowadzonych przez organ

II UZ 8/26

10

rentowy z urzędu sprawach o objęcie ubezpieczeniem społecznym i określenie

wysokości podstawy wymiaru składek nie ma statusu ubezpieczonego, a więc nie

jest spełniona przesłanka podmiotowa stosowania art. 47714 § 21 k.p.c. (wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r., I USKP 130/21, LEX nr 3433258 oraz

postanowienia z dnia 23 czerwca 2022 r., I USK 343/21, LEX nr 3455688 i 8

grudnia 2022 r., II UZ 34/22, LEX nr 3521796).

Innymi słowy brak prawidłowego doręczenia przedmiotowej decyzji

ubezpieczonemu lub zainteresowanemu nie może stanowić rażącego naruszenia

prawa w rozumieniu art. 47714 § 21 k.p.c., gdyż nie jest to przedmiotem tej regulacji.

Co do przesłanki przedmiotowej stosowania art. 47714 § 21 k.p.c. należy

stwierdzić, że określającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

i ustalającej kwoty składek na ubezpieczenia społeczne nie sposób utożsamiać z

"decyzją nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego

zobowiązania lub obniżającą świadczenie". W szczególności określenie podstawy

wymiaru składek nie jest tożsame z nałożeniem na ubezpieczonego zobowiązania

(powołany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2022 r., I USKP 130/21). Czym

innym jest bowiem "nałożyć zobowiązanie" - co sugeruje działanie konstytutywne, a

czym innym "ustalić podleganie ubezpieczeniom społecznym" - co wiąże się z

aspektem deklaratywnym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 października

2022 r., II UZ 31/22, LEX nr 3491361). Przepis art. 47714 § 21 k.p.c. uprawnia sąd

pierwszej instancji do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania organowi rentowemu tylko w razie, gdy została ona wydana z rażącym

naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym. Jednak

warunkiem takiego rozstrzygnięcia jest uprzednie ustalenie, że decyzja dotyczy

zobowiązania ubezpieczonego, wymiaru tego zobowiązania lub obniżenia

świadczenia. Zobowiązaniem takim może być na przykład nałożenie obowiązku

zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne własne lub pracowników (osób

współpracujących) lub zobowiązanie do zwrotu wadliwie wypłaconego świadczenia

ubezpieczeniowego albo zobowiązanie do zapłaty należności składkowych przez

podmiot, który nie zgłosił w wymaganym terminie wniosku o upadłość lub likwidację

spółki. Nie można natomiast art. 47714 § 21 k.p.c. interpretować jako obejmującego

również "zobowiązanie w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym", gdyż

II UZ 8/26

11

podleganie ubezpieczeniom społecznym przez pracownika ma charakter

obligatoryjny i organ rentowy nie może zobowiązać pracownika ani jego

pracodawcy do "podlegania ubezpieczeniom społecznym" (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8 grudnia 2022 r., II UZ 34/22, LEX nr 3521796). W związku z

tym nawet w przypadku, gdy decyzja zapadnie z rażącym naruszeniem prawa

(także procesowego) nie jest możliwe jej uchylenie w sytuacji, gdy jej przedmiotem

jest podleganie ubezpieczeniom społecznym (nietrafna jest więc występująca w

orzecznictwie wykładnia, że decyzja stwierdzająca podleganie jako pracownik u

płatnika składek obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym,

wypadkowemu, chorobowemu i ustalająca podstawę wymiaru składek jest objęta

dyspozycją art. 47714 § 21 k.p.c. jako ustalająca wymiar zobowiązań; wyroki Sądu

Okręgowego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2021 r., VIII U 1376/20, LEX nr

3226808 oraz z dnia 21 lipca 2021 r., VIII U 338/19, LEX nr 3273859).

Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że decyzja Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca podleganie ubezpieczeniom społecznym

w charakterze osoby wykonującej pracę na podstawie umowy o świadczenie usług

u konkretnego płatnika składek nie jest objęta art. 47714 § 21 k.p.c.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w

związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. Nie orzeczono o kosztach

postępowania z uwagi na to, że postępowanie nie zostało zakończone (art. 108 § 1

zdanie pierwsze k.p.c.).

[it]

[a.ł]