Sygnatura akt: III CB 66/24
Sąd: Sąd Najwyższy
Wydział: Izba Cywilna Wydział III
Rodzaj: Postanowienie
Data orzeczenia: 10 września 2026 r.
W serwisie od: 15 października 2026 r.
Zestawienie z tego dnia
Kategorie: Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy nakazał nowe losowanie składu w sprawie niezawisłości dwóch sędziów

Spór

Powodowie K.W., Z.S., Ł.S. i D.S. złożyli wniosek o zbadanie, czy sędziowie SN M.Ł. i P.T. spełniają wymogi bezstronności i niezawisłości w sprawie II CSKP 1418/22.

Ustalenia sądu

Skład wylosowany z całego składu Sądu Najwyższego obejmuje sędziów powołanych na urząd w takich samych warunkach jak sędziowie, których wniosek dotyczy. Sąd Najwyższy uznał, że w tej sytuacji wcześniejsze losowanie nie może być podstawą rozpoznania wniosku.

Rozstrzygnięcie

Sąd podjął zawieszone postępowanie, uznał, że wcześniej wyznaczony skład nie może rozpoznać wniosku, i zobowiązał Pierwszego Prezesa SN do przeprowadzenia w ciągu 21 dni nowego losowania składu spoza sędziów o tym samym trybie powołania.

Dlaczego

Sąd oparł się na wyroku TSUE z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23, z którego wynika, że w składzie badającym niezawisłość sędziego nie może zasiadać sędzia znajdujący się w identycznej sytuacji instytucjonalnej, a przepisy o losowaniu i Regulamin SN trzeba w tym zakresie zastosować z pierwszeństwem zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji.

Więcej o sprawie

Wniosek dotyczył sędziów M.Ł. i P.T., a Sąd uznał, że w składzie nie może orzekać nikt, kto został powołany na urząd w identycznych warunkach. Postępowanie w sprawie III CB 66/24 zostało podjęte.

Obecny skład ustalony został w drodze losowania z całego składu Sądu Najwyższego na podstawie art. 29 § 15 ustawy o Sądzie Najwyższym i § 81 Regulaminu Sądu Najwyższego.
Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy

Sąd: Sąd Najwyższy, Izba Cywilna Wydział III
Sygnatura: III CB 66/24

Treść orzeczenia

III CB 66/24

POSTANOWIENIE

Dnia 10 września 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Pietruszyński

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 września 2026 r.

w sprawie z powództwa K.W., Z.S., Ł.S., D.S.

o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

na skutek wniosku strony o zbadanie spełnienia przez SSN M.Ł.

i SSN P.T.

wymogów bezstronności i niezawisłości w sprawie II CSKP 1418/22

w przedmiocie podjęcia postępowania

na podstawie art. 180 § 1 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym ( Dz. U. z 2024 r. poz. 622),

p o s t a n o w i ł:

1. podjąć postępowanie zawieszone postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 1 października 2024 r. wobec rozstrzygnięcia

przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań

prejudycjalnych przedstawionych postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 20 października 2023 r. w sprawie III CB 40/23;

2. na podstawie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47

Karty Praw Podstawowych w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP

uznać, że zbadanie spełnienia przez SSN M.Ł. i SSN P.T. wymogów

niezawisłości i bezstronności w sprawie II CSKP 1418/22 nie może

zostać dokonane w składzie orzekającym ukształtowanym w

drodze losowania z udziałem w tym składzie sędziów SN: Z.K.,

K.W., J.S., których sposób powołania na urząd sędziego SN jest

identyczny z sytuacją sędziego M.Ł. i sędziego P.T.;

III CB 66/24

3. zobowiązać Pierwszego Prezesa SN do przeprowadzenia

w terminie 21 dni losowania składu orzekającego w sprawie

III CB 66/24 wyłącznie z grona sędziów SN, których sposób

powołania na urząd sędziego SN nie są tożsamy z sytuacją

sędziego M.Ł. i sędziego P.T.

III CB 66/24

Uzasadnienie

Wobec rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

wyrokiem z dnia 16 lipca 2026 r., C - 748/23 pytań prejudycjalnych przedstawionych

w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2023 r., III CB 40/23

ustała przyczyna zawieszenia postępowania w sprawie III CB 66/24.

W odniesieniu do dalszego toku postępowania w tej sprawie niezbędne stało

się ustalenie składu sądu, który powinien rozpoznać złożony w tej sprawie wniosek.

Obecny skład ustalony został w drodze losowania z całego składu Sądu

Najwyższego na podstawie art. 29 § 15 ustawy o Sądzie Najwyższym i § 81

Regulaminu Sądu Najwyższego.

Mając jednak na uwadze treść art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE odczytywanego

w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych i interpretację tych norm dokonaną we

skazanym wyroku TSUE, podnieść należało, że w składzie sądu rozpoznającego

wniosek strony o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności nie może brać

udziału sędzia, który w sensie instytucjonalnym dotyczącym sposobu powołania na

urząd sędziego Sądu Najwyższego, znajduje się w identycznej sytuacji co sędzia,

którego wniosek dotyczy. Powstałą kolizję wynikającą z ukształtowania składu sądu

w drodze losowania spośród całego składu Sądu Najwyższego, w którym są

sędziowie znajdujący się w takiej samej sytuacji prawnej pod względem

instytucjonalnym co sędziowie objęciu postępowaniem testowym, a więc kolizję

unormowania traktatowego oraz regulacji zawartych we wskazanych przepisach

ustawy o Sądzie Najwyższym i Regulaminu Sądu Najwyższego, należy, podzielając

w całości wywód prawny zawarty w postanowieniu Sądu Najwyższego z 2 września

2026 r., II PUB 47/26, rozwiązać przez zastosowanie klauzuli pierwszeństwa z art.

91 ust. 2 konstytucji RP w zw. z art. 19 akapit drugi TUE, a jej skutkiem musi być

stwierdzenie, że uprzednio wyznaczony skład sądu nie może rozpoznać wniosku

w przedmiocie spełnienia przez SSN M.Ł. i SSN P.T. wymogów niezawisłości i

bezstronności.

W konsekwencji konieczne jest powtórzenie czynności losowania składu

orzekającego w sposób, który wykluczy z tego składu wszystkich sędziów Sądu

III CB 66/24

Najwyższego, którzy zostali powołani na urząd sędziego Sądu Najwyższego w tych

samych warunkach, co sędzia którego wiosek dotyczy. Do przeprowadzenia tej

czynności zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym uprawniony jest Pierwszy Prezes

Sądu Najwyższego, który losowanie to powinien przeprowadzić zgodnie z treścią

tego orzeczenia.

Z tych względów orzeczono jak na wstępie.

(M.M.)

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.