Sprawa o sankcje kredytu darmowego spółki przeciwko bankowi nie trafi do innego sądu

Postanowieniem z 17 lutego 2026 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli

w Warszawie, w sprawie z powództwa C. sp. z o.o. z siedzibą w P. przeciwko Bank

spółce akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty wynikającej z zastosowania sankcji

kredytu darmowego, przedstawił Sądowi Najwyższemu tę sprawę w celu

rozważenia przekazania jej do innego sądu rejonowego z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podniósł, że przedmiotowa sprawa została

mu przekazana do rozpoznania, jak sądowi właściwemu ze względu na siedzibę

pozwanego (art. 30 k.p.c.), postanowieniem Sądu Rejonowego Poznań - Nowe

III CO 242/26

2

Miasto i Wilda w Poznaniu z 27 czerwca 2025 r. Postanowienie to zostało jednak

wydane, zdaniem Sądu występującego, z naruszeniem art. 372 k.p.c. Powodowa

spółka wniosła bowiem pozew do Sądu Rejonowego Poznań - Nowe Miasto i Wilda

w Poznaniu, dokonując wyboru sądu, przed którym sprawa ma się toczyć i nie

dopuściła się nadużycia prawa procesowego (art.41 k.p.c.).

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli w Warszawie stwierdził, że jest związany

wskazanym wyżej postanowieniem z 27 czerwca 2025 r., ale jest ono błędne, stąd

zadecydował o zwróceniu się do Sądu Najwyższego z wnioskiem opartym o art.

441 k.p.c. w celu rozważenia przekazania tej sprawy przez Sąd Najwyższy do

rozpoznania przez Sąd Rejonowy Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu ze

względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W ocenie Sądu występującego,

rozpoznanie przez niego tej sprawy spowoduje naruszenie konstytucyjnego

i konwencyjnego prawa powoda do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji

jest rozpoznanie sprawy przez właściwy sąd.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Artykuł 441 § 1 k.p.c. pozwala Sądowi Najwyższemu na przekazanie sprawy

do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro

wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu

jako organu bezstronnego. Przepis ten ma charakter wyjątkowy i stanowi

odstępstwo od konstytucyjnej zasady prawa do rozpoznania sprawy przez sąd

właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz od ustawowych reguł właściwości

określonych w art. 15-42 k.p.c. Z tego względu podlega wykładni ścisłej i nie może

być stosowany w sposób prowadzący do obejścia ustawowych zasad właściwości

ani zastępować środków prawnych służących kontroli czynności sądu, w tym

postanowień o przekazaniu sprawy. Przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości”

ma charakter oceny i wiąże się z koniecznością zapewnienia rozpoznania sprawy

w sposób bezstronny, w sprawiedliwym i rzetelnym postępowaniu, którego celem

jest wydanie merytorycznie prawidłowego orzeczenia. Nie chodzi tylko

o wewnętrzny aspekt bezstronności sądu, tj. subiektywną swobodę orzekania

III CO 242/26

3

i związaną z nią zdolność sądu do obiektywnego rozpoznania sprawy, lecz także,

na co akcent kładzie brzmienie art. 441 k.p.c., aspekt zewnętrzny, a zatem to, czy

okoliczności sprawy mogą wytworzyć w opinii publicznej przekonanie o braku

warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 29 stycznia 2026 r., III CO 1514/25 i z 12 grudnia 2025 r., III CO

1379/25). Nie jest to wartość samoistna, lecz instrumentalna - służy zapewnieniu

rzetelnego procesu oraz ochronie zaufania do sądów. Nie może być utożsamiane

ani z interesem stron, ani z dobrem organizacyjnym sądu, ani z samą sprawnością

postępowania. Elementy te mogą być brane pod uwagę jedynie pomocniczo i nie

mają charakteru dominującego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się,

że przesłanka „dobra wymiaru sprawiedliwości” obejmuje sytuacje szczególne,

w których rozpoznanie sprawy przez sąd właściwy jest obiektywnie niemożliwe albo

mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Przesłanka

„dobra wymiaru sprawiedliwości” przewidziana w art. 441 k.p.c. może zostać uznana

za spełnioną jedynie wówczas, gdy sąd występujący wykaże istnienie konkretnych,

obiektywnych i nieusuwalnych przeszkóld uniemożliwiających rozpoznanie sprawy

przez sąd właściwy albo gdy zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego

bezstronności w jakiejkolwiek obsadzie sędziów orzekających w tym sądzie.

W pozostałych przypadkach ingerencja w ustawowe zasady właściwości sądu nie

jest dopuszczalna (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 grudnia

2025 r., III CO 1379/25).

Ze względu na argumenty wskazane przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-

Woli w Warszawie, uzasadniające wniosek o przekazanie sprawy przez Sąd

Najwyższy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości należy wskazać, że art. 441 § 1 k.p.c. nie może być też

wykorzystywany do korygowania ewentualnych uchybień procesowych w toku

postępowania lub usuwania skutków prawomocnych rozstrzygnięć, ewentualnie

zastępowania środków zaskarżenia. W szczególności przepis ten nie służy

ponownemu badaniu prawidłowości postanowień o przekazaniu sprawy między

III CO 242/26

4

sądami równorzędnymi, gdyż prowadziłoby to do obejścia art. 200 § 2 k.p.c.

i naruszenia zasady związania sądu, któremu sprawę przekazano. Odwołanie się

do art. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gwarantujących prawo do sądu

i pewność prawa, nie zmienia zakresu zastosowania art. 441 § 1 k.p.c. Prawo do

rozpoznania sprawy przez sąd właściwy ma charakter procesowy i jego realizacja

podlega kontroli w drodze środków zaskarżenia. Nie może ono stanowić podstawy

do pomijania skutków prawomocnego postanowienia o przekazaniu sprawy ani do

korygowania zaniechać stron w zakresie korzystania z przysługujących im środków

prawnych umożliwiających kontrolę zasadności przekazania sprawy pomiędzy

sądami równorzędnymi. Przedstawione przez Sąd występujący wywody

kwestionują, w istocie, zasadność postanowienia Sądu Rejonowego Poznań -

Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z 27 czerwca 2025 r. o przekazaniu sprawy,

w szczególności dokonaną przez ten Sąd wykładnię art. 371 k.p.c., co nie jest

dopuszczalne ani skuteczne przy rozpoznawaniu przez Sąd Najwyższy wniosku na

podstawie art.441 k.p.c., ponieważ ten ostatni przepis nie służy, jak to już

akcentowano, korekcie jakichkolwiek decyzji procesowych. Instrumentem kontroli

prawidłowości przekazania sprawy między sądami równorzędnymi w oparciu o art.

20Ó § I4 k.p.c. jest zażalenie zainteresowanej strony postępowania do sądu drugiej

instancji (art. 391 § 1 pkt4 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji.

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[SOP]