Sąd Najwyższy nie przeniesie sprawy o władzę rodzicielską z Opola do innego sądu

Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2026 r. Sąd Rejonowy w Opolu zwrócił się

do Sądu Najwyższego na podstawie art. 441 § 1 i 2 k.p.c. o przekazanie sprawy do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Wskazał, że postępowanie trwa szósty

rok, a brak możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy wynika przede

wszystkim z ponawianych przez pełnomocnika uczestniczki postępowania wniosków

o wyłączenie – sędziów i biegłych – a następnie inicjowania procedury odwoławczej.

Zdaniem Sądu Rejonowego, w tych okolicznościach dopiero przeniesienie sprawy

do rozpoznania poza obszar właściwości Sądu Rejonowego w Opolu pozbawi

znaczenia argumentację o zagrożeniu brakiem bezstronności ze strony

któregokolwiek z sędziów czy też innych osób w Sądzie Rejonowym w Opolu,

a następnie Sądzie Okręgowym w Opolu w toku ewentualnego postępowania

odwoławczego, rzekomo powiązanych w jakikolwiek sposób z ojcem wnioskodawcy,

w związku z pełnieniem przezeń funkcji ławnika w innym wydziale Sądu Rejonowego

w Opolu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 441 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do

rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru

sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako

organu bezstronnego. W myśl art. 441 § 2 k.p.c. o przekazanie sprawy może wystąpić

sąd właściwy.

Przepis ten stanowi wyjątek od ustawowej zasady rozpoznawania sprawy

przez sąd miejscowo właściwy i z tego powodu powinien być interpretowany ściśle.

Inicjatywę w celu przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu można

w związku z tym uznać za uzasadnioną wtedy, gdy pozostawienie sprawy w gestii

sądu właściwego z ustawy jednoznacznie sprzeciwiałoby się dobru wymiaru

sprawiedliwości, którego rdzeń sprowadza się do konieczności zapewnienia

rozpoznania sprawy w sposób bezstronny, w sprawiedliwym i rzetelnym

postępowaniu, którego celem jest wydanie merytorycznie prawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2020 r., IV CO 44/20).

III CO 731/26

3

Przytoczone przez Sąd Rejonowy okoliczności dotyczące składanych przez

uczestniczkę postępowania wniosków o wyłączenia sędziów i biegłych nie stwarzały

podstaw do przyjęcia, że dobro wymiaru sprawiedliwości, a w szczególności wzgląd

na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego, wymaga in casu

rozpoznania sprawy przez innych sąd równorzędny. Przeciwdziałaniu obstrukcyjnym

zachowaniom stron (uczestników) postępowania służą inne, właściwe, mechanizmy

procesowe; przekazywanie w obliczu tego rodzaju zachowań sprawy innemu sądowi

nie służyłoby autorytetowi wymiaru sprawiedliwości, lecz mogłoby go osłabiać,

wywołując wrażenie zwątpienia we własne kompetencje i w dłuższej perspektywie

wywoływać skutek odwrotny od zamierzonego (por. postanowienia Sądu

Najwyższego z dnia 28 października 2020 r., IV CO 206/20 i z dnia 17 czerwca 2025 r.,

III PUO 4/25).

Argumentem na rzecz odejścia od ustawowych reguł właściwości nie może

być także okoliczność, że żądanie wyłączenia złożone przez referenta sprawy

zostało prawomocnie oddalone. Instrument określony w art. 441 k.p.c. nie służy

bowiem zastępowaniu instytucji wyłączenia sędziego ani pośredniemu podważaniu

skutków rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu w przedmiocie wyłączenia

sędziego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2020 r., IV CO

108/20, z dnia 22 lutego 2024 r., III CO 166/24 i z dnia 29 stycznia 2026 r., III CO 5/26).

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, uznawszy za

stosowne zwięzłe wskazanie motywów tego rozstrzygnięcia (art. 357 § 5 k.p.c.).

(K.G.)

[SOP]