Powodowie walczyli o 246 tys. zł. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na uchylenie wyroku

Wyrokiem z 5 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od

pozwanej U.M solidarnie na rzecz powodów L.S. i U.S. kwotę 246 341,50 zł z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 stycznia 2019 r. oraz kwotę 63 567,56

zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 14 grudnia 2023 r., oddalając

powództwo w pozostałej części. Po rozpoznaniu apelacji pozwanej, Sąd Apelacyjny

w Szczecinie wyrokiem z 13 października 2025 r. odrzucił apelację pozwanej

odnoszącą się do punktu drugiego zaskarżonego wyroku oraz uchylił ten wyrok

w punkcie pierwszym oraz trzecim i sprawę w tej części przekazał Sądowi

pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

III CZ 15/26

2

W zażaleniu na orzeczenie kasatoryjne Sądu Apelacyjnego, powodowie,

zarzucając naruszenie art.386 § 4 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 281 § 1 i 2 k.p.c.,

art. 49 § 1 k.p.c., art. 162 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c., wnieśli o zmianę wyroku Sądu

Apelacyjnego w zaskarżonej części i oddalenie apelacji pozwanej, ewentualnie

o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Przewidziane w art. 3941 §11 k.p.c. zażalenie jest skierowane przeciwko

rozstrzygnięciu uchylającemu wyrok i przekazującemu sprawę Sądowi pierwszej

instancji do ponownego rozpoznania, stąd ocenie Sądu Najwyższego może być

poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego popełniony przy

kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej

podstawie orzeczenia kasatoryjnego. Z tej przyczyny nie są dopuszczalne i nie

podlegają rozpoznaniu w ramach postępowania zażaleniowego jakiekolwiek inne

zarzuty procesowe i materialnoprawne odnoszące się do rozstrzygnięcia

kasatoryjnego sądu odwoławczego. Z tych przyczyn, przytoczone w zażaleniu

powodów zarzuty naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 233 § 1 k.p.c., art.

281 § 1 i 2 k.p.c., art. 49 § 1 k.p.c., art. 162 k.p.c., art. 381 k.p.c., uchylają się spod

kontroli Sądu Najwyższego. Należy także podkreślić, że żalący mogą we wniosku

zażalenia domagać się wyłącznie uchylenia zaskarżonego zażaleniem

kasatoryjnego orzeczenia Sądu drugiej instancji, co otwiera drogę do ponownego

merytorycznego rozpoznania apelacji przez Sąd odwoławczy. Nie mogą natomiast

żądać, jak to uczynili powodowie w rozpoznawanym zażaleniu, dokonania przez

Sąd Najwyższy jakichkolwiek merytorycznych zmian w orzeczeniu

drugoinstancyjnym.

Art. 386 § 4 k.p.c. dopuszcza uchylenie orzeczenia pierwszoinstancyjnego

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jedynie w dwóch przypadkach:

nierozpoznania istoty sprawy oaz konieczności przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości. Wykładnia obu tych przesłanek jest przedmiotem licznych

orzeczeń Sądu Najwyższego i nauki prawa, stąd nie ma racjonalnej potrzeby

obszerniejszego ich w tym miejscu wyjaśniania (zob. postanowienia Sądu

III CZ 15/26

3

Najwyższego z 26 listopada 2012 roku, III SZ 3/12 i z 6 grudnia 2012 r.,

I CZ 168/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 68) Natomiast ocenie Sądu Najwyższego

podlega w postepowaniu zażaleniowym zasadność przyjętej przez Sąd Apelacyjny,

w okolicznościach konkretnej sprawy, koncepcji rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu

konieczności elastycznego traktowania wskazanych przesłanek kasatoryjnych

z uwzględnieniem zasad postępowania apelacyjnego w modelu apelacji pełnej

z jednej strony, ale także, z drugiej strony, z poszanowaniem interesów obu stron,

zwłaszcza w sytuacji ograniczonych podstaw skargi kasacyjnej, wyłączających

możliwość badania prawidłowości oceny przez Sąd drugiej instancji zebranego

w sprawie materiału dowodowego oraz poczynionych w jego świetle ustaleń

faktycznych, stanowiących podstawę orzeczenia Sądu drugiej instancji,

kończącego postępowanie w sprawie.

Stwierdzone w rozpoznawanej sprawie przez Sąd Apelacyjny uchybienia

Sądu Okręgowego polegające na nieprzeprowadzeniu niezbędnych do

prawidłowego rozpoznania sprawy dowodów, niepoczynieniu niezbędnych ustaleń

faktycznych oraz nieodniesienie się do zgłoszonego przez pozwaną zarzutu

przedawnienia części dochodzonej przez powodów należności, dawało podstawę

do przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty

sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. Przesłanka ta ma bowiem miejsce także

w przypadku dokonania przez sąd pierwszej instancji oceny prawnej żądań obu

stron bez ustalenia podstawy faktycznej, co wymagałoby poczynienia kluczowych

ustaleń faktycznych po raz pierwszy w instancji odwoławczej. W tego rodzaju

sytuacji uzasadnione jest uchylenie orzeczenia Sądu pierwszej instancji

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na respektowanie

uprawnień stron do ewentualnej powtórnej kontroli instancyjnej wyników

postępowania dowodowego i ustaleń będących podstawą faktyczną orzeczenia

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2017 r., IV CZ 130/16

i z 24 października 2018 r., II CZ 52/18l).Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej

sprawie, stąd należy podzielić stanowisko Sądu drugiej instancji zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonego zażaleniem orzeczenia bez potrzeby szerszego

przytaczania i powtarzania tych wywodów.

III CZ 15/26

4

W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji (art. 3941 § 3 w zw. z art.

39814 k.p.c.).

Agnieszka Piotrowska

(A.D.)

[a.ł]