Sąd Najwyższy oddalił zażalenie w sporze o żywopłot, skarga kasacyjna niedopuszczalna

Sąd Rejonowy w Garwolinie wyrokiem z 19 czerwca 2024 r. w sprawie

z powództwa J. R. przeciwko A. O. i M. O. o ochronę prawa własności oddalił

powództwo i zasądził od powódki J. R. na rzecz pozwanych A. O. i M. O. 917 zł

tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od

dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z 5 marca 2025 r. na skutek apelacji

powódki,

III CZ 230/25

2

1. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z 19 czerwca 2024 r.:

a) w punkcie I wyłącznie w części dotyczącej pozwanej A. O. w ten sposób,

że zobowiązał pozwaną A. O. do przywrócenia zgodnego z prawem stanu

nieruchomości powódki J. R., […], poprzez przycięcie żywopłotu z tui znajdującego

się na nieruchomości – A. O. […] przy granicy z wyżej wymienioną nieruchomością

powódki do wysokości 2,20 (dwa 20/100) metra od poziomu gruntu […] oraz

zobowiązał pozwaną A. O. do utrzymywania żywopłotu w wysokości nie wyższej niż

2,20 (dwa 20/100) metra od poziomu gruntu i w pozostałej części powództwo

w stosunku do A. O. oddalił;

b) w punkcie II w całości w ten sposób, że:

- zasądził od pozwanej A. O. na rzecz powódki J. R. kwotę 1057,16 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia,

którym to koszty zasądzono do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

- zasądził od powódki J. R. na rzecz pozwanego M. O. kwotę 675 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia,

którym to koszty zasądzono do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu;

2. oddalił apelację w pozostałej części w stosunku do pozwanej A. O. i w

całości w stosunku do pozwanego M. O.;

3. zasądził od pozwanej A. O. na rzecz powódki J. R. kwotę 325 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia,

którym to koszty zasądzono do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu za

drugą instancję;

4. zasądził od powódki J. R. na rzecz pozwanego M. O. kwotę 225 zł z

ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od uprawomocnienia się orzeczenia,

którym to koszty zasądzono do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu za

drugą instancję.

W dniu 20 czerwca 2025 r. pozwana A. O. wniosła skargę kasacyjną od

powyższego wyroku.

III CZ 230/25

3

Sąd Okręgowy w Siedlcach postanowieniem z 22 września 2025 r. odrzucił

skargę kasacyjną pozwanej A. O. od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z 5

marca 2025 r.

Sąd ten skazał, że roszczenie negatoryjne, bez względu na to, czy odnosi

się do immisji materialnych, czy niematerialnych, ma zawsze charakter majątkowy,

co oznaczało, iż dopuszczalność zaskarżenia orzeczenia skargą kasacyjną

wyznaczała wartość przedmiotu zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie wartość ta

na etapie postępowania przed Sądem drugiej instancji została określona przez

powódkę na kwotę 2000 zł i w skardze kasacyjnej nie było możliwe określenie jej

na kwotę wyższą, stąd wynosiła poniżej wartości uprawniającej do wniesienia

skargi kasacyjnej.

W zażaleniu na to postanowienie pozwana A. O. wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów

zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając Sądowi

Okręgowemu naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. art. 3982 § 1 k.p.c. poprzez

niczym nieuzasadnione przyjęcie, że sprawa z powództwa J. R., od której pozwana

A. O. wniosła skargę kasacyjną ma charakter majątkowy, co doprowadziło do

błędnego ustalenia, iż skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, gdyż wartość

przedmiotu zaskarżenia nie sięga granicy 50 000 złotych, podczas gdy prawidłowe

ustalenia prowadzą do wniosku, iż sprawa z powództwa J. R. nie miała charakteru

sprawy majątkowej, bo powódka dochodziła ochrony swoich praw niemajątkowych,

a ponadto jak słusznie ustalił Sąd pierwszej instancji po przeprowadzeniu

postępowania dowodowego, „niniejszy proces” nie jest próbą ochrony prawa

własności powódki, ale kolejną wyszukaną szykaną skierowaną wobec pozwanej -

siostry powódki, z którą powódka pozostaje w konflikcie od przeszło 12 lat.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. od wydanego przez sąd drugiej instancji

prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo

umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie strona, Prokurator

Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka może wnieść

III CZ 230/25

4

skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi

inaczej. Jak stanowi art. 3982 § 1 zd. 1 k.p.c., że skarga kasacyjna jest

niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu

zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu

prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że podstawą wyróżnienia

kategorii praw majątkowych i niemajątkowych jest typowy interes, jaki realizują.

Podkreśla się, że art. 144 k.c. kreuje roszczenie prawnorzeczowe po stronie

właściciela nieruchomości w stosunku do właściciela nieruchomości sąsiedniej. Jest

to więc typowy instrument ochrony prawa majątkowego w postaci własności

nieruchomości przed jego naruszeniami przybierającymi inną postać niż

pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, w tym poprzez immisje.

Ponadto roszczenie to nie zmierza do jakiejkolwiek regulacji stosunków

niemajątkowych. Zmierza za to do bezpośredniej ingerencji w sposób korzystania

z prawa własności przez właściciela nieruchomości sąsiedniej, będącej źródłem

immisji. Jedynie pośrednim skutkiem orzeczenia uwzględniającego to roszczenie

jest ochrona wartości niemajątkowych, w tym dóbr osobistych właściciela i innych

osób korzystających z nieruchomości sąsiedniej (postanowienia SN: z 8 listopada

2012 r., IV CSK 400/12; z 6 listopada 2014 r., II CZ 64/14, OSNC-ZD 2016, nr 1,

poz. 10; z 13 listopada 2003 r., IV CK 306/03; z 19 grudnia 2002 r., V CZ 162/02,

OSNC 2004, nr 2, poz. 31 oraz z 13 września 2018 r., II CZ 37/18).

W niniejszej sprawie powódka domagała się ochrony prawa własności

poprzez przywrócenie zgodnego z prawem stanu należącej do niej nieruchomości

przez przycięcie przez pozwaną A. O. żywopłotu z tui oraz zobowiązania pozwanej

do utrzymywania żywopłotu w określonej wysokości.

Dla oceny charakteru majątkowego lub niemajątkowego sprawy obejmującej

wniesione powództwo jest istotne, że jego podstawę stanowi art. 222 § 2 k.c. w zw.

z art. 144 k.c. Roszczenie to zmierza do uzyskania ochrony prawa własności, które

jest prawem majątkowym. Analiza treści żądania, jego podstawy faktycznej

i prawnej prowadzi do wniosku, że sprawa ma charakter majątkowy.

III CZ 230/25

5

Dlatego wbrew zarzutowi skarżącej, Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że

skargę kasacyjną pozwanej A. O., w której wartość przedmiotu zaskarżenia

ustalono na kwotę 2000 zł, należało ocenić jako niedopuszczalną.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

[a.ł]

(M.K.)