Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na odrzucenie jego skargi o niezgodność z prawem

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z 29 października 2025 r.

odrzucił skargę pozwanego R.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia – wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 10

października 2023 r., którym oddalono skargę pozwanego o wznowienie

postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie

z 20 kwietnia 2021 r., XXVII Ca 1085/25. W ocenie Sądu Okręgowego wyrok

III CZ 9/26

2

z 10 października 2023 r. nie stanowi orzeczenia kończącego postępowanie

w sprawie, co przesądza o niedopuszczalności skargi (art. 4241 § 1 k.p.c.).

Zażalenie na to postanowienie wniósł pozwany, wnosząc o jego uchylenie

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę

zaskarżonego postanowienia przez przyjęcie skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem do merytorycznego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 4241

§ 1, art. 4246 § 3 k.p.c., art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia przysługuje wyłącznie od prawomocnego wyroku sądu

drugiej instancji, a w wyjątkowych okolicznościach przewidzianych w art. 4241 § 2

k.p.c. – także drugiej instancji. Skarga przysługuje więc jedynie od orzeczeń

merytorycznych i nie przysługuje od postanowienia wydanego w kwestii formalnej,

w tym odrzucającego skargę o wznowienie postępowania (zob. m.in. postanowienia

SN: z 27 stycznia 2015 r., I CNP 23/14; z 16 czerwca 2015 r., IV CNP 71/14; z 26

września 2017 r., III CNP 4/17; z 4 października 2022 r., III CZ 221/22; z 16

czerwca 2023 r., III CZ 101/23; z 6 marca 2025 r., III CZ 183/24).

Jednak wyrok sądu drugiej instancji oddalający skargę o wznowienie

postępowania należy uznać za orzeczenie kończące postępowanie w sprawie

w rozumieniu art. 4241 k.p.c. Zgodnie bowiem z art. 412 § 1 k.p.c., jeżeli skarga nie

podlega odrzuceniu (zob. art. 410 k.p.c.), sąd rozpoznaje sprawę na nowo

w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Po ponownym rozpoznaniu

sprawy sąd stosownie do okoliczności bądź oddala skargę o wznowienie, bądź

uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i w razie potrzeby

pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 412 § 2 k.p.c.). Oddalenie skargi

następuje więc wówczas, gdy istnieje podstawa wznowienia, ale nieuzasadniająca

zmiany lub uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Innymi słowy, oddalenie skargi

o wznowienie postępowania powoduje, że zaskarżone orzeczenie pozostaje

w mocy. W konsekwencji stanowisko Sądu Okręgowego wyrażone w zaskarżonym

postanowieniu jest błędne.

III CZ 9/26

3

Nie oznacza to jednak, że zażalenie jest uzasadnione. Rzecz bowiem w tym,

że przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego

orzeczenia może być wyłącznie orzeczenie, przez którego wydanie stronie została

wyrządzona szkoda (art. 4241 § 1 i art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). W okolicznościach

sprawy może chodzić tylko o wyrok sądu drugiej instancji, wydany co do istoty

sprawy, czyli wyrok Sądu Okręgowego z 20 kwietnia 2021 r. Ten wyrok wywołał

bowiem ewentualne skutki dla majątku skarżącego. Natomiast wyrok

z 10 października 2023 r. niczego w zakresie tych skutków nie zmienił.

Wyrok sądu drugiej instancji, którym oddalono skargę o wznowienie

postępowania mógłby być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności

z prawem prawomocnego orzeczenia tylko wtedy, gdyby szkoda została

wyrządzona przez wydanie tego orzeczenia, a nie przez wydanie orzeczenia

objętego skargą o wznowienie postępowania. Skarżący nie uprawdopodobnił

jednak, ani nawet nie wskazał takiej szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.). Skarga

podlegała więc odrzuceniu (art. 4246 § 3 k.p.c.). Zaskarżone postanowienie, mimo

błędnego uzasadnienia, odpowiada zatem prawu.

Z tych względów, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie.

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[a.ł]