Sędzia SN powołany z rekomendacji nowej KRS wyłączony od wniosku M. D.

W sprawie M. D. , przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa w przedmiocie

wniosku o ponowne zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności

przez SSA M.F., zarejestrowana pod sygn. akt III KB 173/25.

III KB 173/25

2

Do rozpoznania tej sprawy został wylosowany następujący skład orzekający:

SSN Jacek Grela (przewodniczący), SSN Małgorzata Bednarek (sprawozdawca),

SSN Paweł Kołodziejski, SSN Adam Redzik, SSN Marek Dobrowolski.

Pismem z dnia 31 grudnia 2025 r. M. D. złożył wniosek o wyłączenie SSN

Jacka Greli, SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Pawła Kołodziejskiego, SSN Adama

Redzika, SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KB

173/25. Następnie, powołując się na fakt utrudniania mu uzyskania informacji, kto

został wyznaczony do rozpoznania jego wniosku o wyłączenie, M. D. złożył kolejny

wniosek o wyłączenie 62 imiennie wskazanych sędziów Sądu Najwyższego, innych

niż objęci pierwotnym wnioskiem. Wnioski te zostały przydzielone do rozpoznania

SSN Pawłowi Kołodziejskiemu (k. 38), chociaż sędzia ten został objęty pierwotnym

wnioskiem M. D. o wyłączenie sędziego. Następnie zarządzeniem z dnia 22

stycznia 2026 r. nakazano zakreślenie tej sprawy jako załatwionej w inny sposób,

albowiem SSN Paweł Kołodziejski jest wyłączony w mocy prawa od rozpoznania

tego wniosku (odręczne zarządzenie na karcie 43). M. D. złożył kolejne pismo (k.

43), w którym stwierdził, że wobec utrudniania mu uzyskania informacji kto został

wskazany do rozpoznania jego wniosku, wnosi o wyłączenie od rozpoznania

sprawy 67 sędziów SN, w tym SSN Antoniego Bojańczyka. To pismo zostało

zarejestrowane pod sygnaturą KRI 1442 i sprawa ta została przydzielona SSN

Antoniemu Bojańczykowi. Kolejne pismo M. D. zostało potraktowane jako wniosek

o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka, zarejestrowany pod sygnaturą KRI 1484.

Jednocześnie na karcie 47 widnieje zarządzenie (pismo odręczne, z dnia 23

stycznia 2026 r.), z którego punktu I wynika, że nie należy wykonywać zarządzenia

z dnia 22 stycznia 2026 r. Wobec powyższego ostatecznie należy uznać, że

przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest wniosek o wyłączenie SSN

Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Jacka Greli,

SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Pawła Kołodziejskiego, SSN Adama Redzika,

SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KB 173/25. Jest

bowiem oczywiste, że wniosek o wyłączenie sędziego może dotyczyć tylko sędziów

wyznaczonych do rozpoznania sprawy a nie innych sędziów, którzy potencjalnie

mogą w przyszłości być wyznaczeni do orzekania w tej sprawie.

III KB 173/25

3

W uzasadnieniu wniosku M. D. podał, że dotyczy on osób powołanych na

urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3; dalej: ustawa nowelizująca KRS), a orzekanie przez takie osoby prowadzi do

kwalifikowanych wad orzeczenia, w tym nienależytej obsady sądu z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. Powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i trybunałów

międzynarodowych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się zasadny, dlatego też należało wyłączyć SSN Antoniego

Bojańczyka od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Jacka Greli, SSN

Małgorzaty Bednarek, SSN Pawła Kołodziejskiego, SSN Adama Redzika, SSN

Marka Dobrowolskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy III KB 173/25.

Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13

czerwca 2023 r., I KZP 22/22 (OSNK 2023, z. 8, poz. 37), której nadano moc

zasady prawnej, pojęcie „sprawy”, o jakim mowa w art. 40 i 41 § 1 k.p.k., odnosi się

zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym przedmiocie

procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które mają miejsce

w ramach sprawy głównej. Dlatego też możliwe jest rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego w zaistniałej w tej sprawie konfiguracji procesowej.

Wniosek należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia M. D.

dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą.

Postępowanie zawisłe przed Sądem Najwyższym pod sygnaturą III KB 173/25

zostało zainicjowane przez sędziego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie, który nie

pogodził się z faktem wyłączenia go od rozpoznania sprawy w przedmiocie wniosku

M. D. o wznowienie postępowania karnego (postanowienie o wyłączeniu tego

sędziego zostało wydane dnia 6 listopada 2025 r., syg. Akt II Ako 143/25). Nie ma

zatem wątpliwości, że skazany M. D. ma prawo do tego, aby doszło do

ukształtowania prawidłowego, w pełni bezstronnego i niezależnego składu Sądu

Najwyższego, który miałby rozpoznać sprawę III KB 173/25. W rezultacie M. D. ma

także prawo do tego, aby jego wniosek o wyłączenie sędziów wyznaczonych do

III KB 173/25

4

rozpoznania sprawy III KB 173/25, rozpoznał sąd niezależny, niezawisły i należycie

obsadzony.

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o SN, pozostaje związany

uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada

sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w

składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana

uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład

Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały połączonych Izb stanu rzeczy nie

zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn.

akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej

tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z

dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ

59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia

17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało

następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także

konsekwentnie aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95;

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z

dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z

dnia 15 stycznia 2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24;

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia

2024 r., II KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24; z dnia 17 grudnia

2025 r., I KK 359/25; z dnia 7 stycznia 2026 r., II KK 433/25).

Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z

dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19),

interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego

III KB 173/25

5

ustawą”, udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w

składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był

niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem

tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt

284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPC z

dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr

49868/19 i 57511/19, wyroku ETPC z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z

o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPC z dnia 23

listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

SSN Antoni Bojańczyk został powołany na urząd Sędziego SN w wadliwej

procedurze, na skutek rekomendacji wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady

Sądownictwa. Toteż Sąd Najwyższy orzekający z jego udziałem byłby sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Dodatkowo,

orzekając w tej sprawie w zaprezentowanym powyżej układzie faktycznym (czyli

rozpoznając wniosek o wyłączenie pięciu sędziów wyznaczonych do rozpoznania

sprawy III KB 173/25) Sąd Najwyższy z udziałem SSN Antoniego Bojańczyka

naruszyłby zakaz nemo iudex in causa sua, skoro argumenty podniesione przez M.

D. na rzecz wyłączenia wskazanej piątki sędziów odnoszą się w takim samym

stopniu do SSN Antoniego Bojańczyka.

Podsumowując, w celu zagwarantowania M. D. prawa dostępu do sądu

niezależnego, bezstronnego, ustanowionego ustawą w rozumieniu konstytucyjnym i

konwencyjnym, należało wyłączyć SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania

wniosku o wyłączenie SSN Jacka Greli, SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Pawła

Kołodziejskiego, SSN Adama Redzika, SSN Marka Dobrowolskiego od udziału w

rozpoznaniu sprawy III KB 173/25.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[J.J.]

III KB 173/25

6

[a.ł]