Kasacja skazanego za paserstwo telefonu oddalona jako oczywiście bezzasadna

Kasacja wniesiona w imieniu skazanego jest bezzasadna w stopniu oczywistym.

III KK 19/26

2

W pierwszym zarzucie kasacji skarżąca wskazała na rażące naruszenie

przepisów postępowania, tj. art. 437§1 k.p.k. w zw. z art. 433§1 i 2 k.p.k., art. 458

k.p.k. i art. 14§1 k.p.k. w zw. z art. 17 pkt 9 k.p.k., stanowiące bezwzględną

przyczynę odwoławczą określoną wart. 439§1 pkt 9 k.p.k., polegające na

utrzymaniu zaskarżonego apelacją obrońcy wyroku sądu I instancji w mocy, mimo

że został on wydany poza zakresem wyznaczonym granicami skargi oskarżyciela

publicznego, co nastąpiło poprzez zmianę opisu czynu z przywłaszczenia mienia na

paserstwo, a w konsekwencji powyższego dokonanie na podstawie art. 399§ 1

k.p.k. zmiany kwalifikacji prawnej czynu z art. 284§3 k.k. na czyn z art. 291§1 k.k.,

w sytuacji gdy pomiędzy ww. przestępstwami nie zachodzi tożsamość czynu i

zachodziła podstawa do uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu aktem

oskarżenia przestępstwa.

W uzasadnieniu kasacji obrońca podniosła, że w niniejszej sprawie nie

została spełniona przesłanka tożsamości czasowej i miejscowej, a mając na

uwadze różnice czasowe (dwóch dni) nie sposób uznać, aby zachodziła tożsamość

zarzucanego oskarżonemu czynu, w stosunku do czynu mu przypisanego

wyrokiem. Nie można postawić bowiem znaku równości pomiędzy

przywłaszczeniem telefonu komórkowego, a udzieleniem pomocy w jego zbyciu,

których zakres znamion jest rozbieżny, w szczególności jeżeli jedno i drugie

zdarzenie dzieli różnica czasowa. Czyny te stanowią odrębne rodzajowo

zachowanie popełnione w innym okresie czasowym i miejscowym.

Przed odniesieniem się do postawionego zarzutu należy przypomnieć,

że granice tożsamości czynu, według dominującego stanowiska judykatury i

doktryny, wyznaczane są przez zdarzenie faktyczne (historyczne) opisane w akcie

oskarżenia. Dodatkowym kryterium służącym weryfikacji tożsamości czynu

zarzucanego i czynu przypisanego jest wystąpienie wspólnego obszaru

rzeczywistości wyodrębnionego przy pomocy choćby części wspólnych znamion

czynu zarzucanego i znamion czynu przypisanego sprawcy. O wyjściu poza granice

aktu oskarżenia nie przesądza więc ani dokonanie odmiennych ustaleń faktycznych

co do miejsca czynu i daty czynu, o ile zachowano tożsamość innych elementów

opisu czynu (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2017r., sygn.

akt IV KK 299/16), ani dokonanie modyfikacji sposobu działania sprawcy,

III KK 19/26

3

zakładające odmienność przedsiębranych czynności, gdy z kolei zachowana

zostaje tożsamość daty i miejsca czynu (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 10 sierpnia 2017r., sygn. akt V KK 172/17).

Uznaje się zatem, że opis czynu zawarty w zarzucie skargi uprawnionego

oskarżyciela stanowi jedynie procesową hipotezę, podlegającą weryfikacji w toku

sądowego postępowania dowodowego (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 25 października 2017r., sygn. akt IV KK 85/17). Dokonując więc oceny, czy w

danej sprawie doszło do wyjścia poza granice oskarżenia, konieczna jest wnikliwa

analiza konkretnego przypadku.

Fundamentalne zaś znaczenie dla oceny niniejszej sytuacji, w kontekście

„mieszczenia się” w granicach skargi, mają rozważania przedstawione w

uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2019r. – sygn.

akt I KZP 6/19. Sąd Najwyższy wskazał tu, że „tożsamość czynu wyznaczana jest

faktycznymi ramami tegoż zdarzenia, a jako elementy wyznaczające jego

tożsamość Sąd Najwyższy wymienił identyczność przedmiotu zamachu,

identyczność kręgu podmiotów oskarżonych o udział w zdarzeniu, tożsamość

miejsca i czasu zdarzenia oraz zachowanie choć części wspólnych znamion w

opisie czynu zarzucanego i przypisanego, które powinny się ze sobą pokrywać. (…)

jednym z dodatkowych kryteriów ma być nie tyle chociażby częściowa tożsamość

opisu czynu zabronionego, czyli jego znamion, co wyznaczenie przy pomocy

chociażby części znamion wspólnego obszaru rzeczywistości”.

Uznać należy, że zadaniu temu sprostał Sąd Odwoławczy. Rozpoznając

zbliżony w swojej treści zarzut apelacji zbadał on, czy czyn przypisany skazanemu

mieścił się w podstawach faktycznych aktu oskarżenia. Dokonując tego Sąd

doszedł do wniosku, że nie można przyjąć, by D. K. był współsprawcą

(zarzuconego mu aktem oskarżenia) przestępstwa przywłaszczenia telefonu

komórkowego, mimo że był obecny w czasie, gdy miało to miejsce. Niemniej D. K.

od początku miał świadomość, że M. B. znalazł telefon w autobusie, którym razem

podróżowali, po czym go przywłaszczył. Zmianie uległa zatem tylko data czynu

oraz sposób działania oskarżonego.

Z takim stanowiskiem Sądu należy się zgodzić. Choć sprzedaż telefonu

w lombardzie nie znalazła się w opisie zarzutu sformułowanego przez prokuratora,

III KK 19/26

4

należy przyjąć, że stanowiła ona fragment wspólnego obszaru ustalonej

rzeczywistości czynu. Wszak to właśnie sprzedaż telefonu doprowadziła do

ujawnienia przestępstw popełnionych przez skazanych. Podstawę faktyczną

oskarżenia w niniejszym postępowaniu stanowił fakt wejścia w posiadanie przez M.

B. i D. K. telefonu komórkowego należącego do J. J. . D. K. nie krył przy tym, że

miał świadomość pochodzenia telefonu, który zdecydował się sprzedać w

lombardzie. Rzecz więc w tym, w jaki sposób wszedł on w posiadanie cudzej

rzeczy, a w tym zakresie istniały jedynie dwie możliwości – przywłaszczenie albo

zabór lub któreś z zachowań popleczniczych opisanych w art. 291 k.k. lub

art. 292 k.k., będących następstwem owego zaboru lub przywłaszczenia.

Zważywszy na powyższe i nakładając to na tezę z cytowanego wyżej

orzecznictwa Sądu Najwyższego przyjąć należy, iż Sąd I instancji rozpoznający

sprawę, dokonując zmiany opisu i kwalifikacji prawnej przypisanego czynu, nie

wykroczyły poza granice zakreślone w akcie oskarżenia. Sąd Odwoławczy zaś nie

naruszył art. 433§2 k.p.k.

Drugi z zarzutów kasacji jest całkowicie nietrafiony, bowiem zarzucono w nim

naruszenie przez Sąd Odwoławczy prawa materialnego w sytuacji, gdy jego

orzeczenie ograniczyło się do utrzymania w mocy wyroku Sądu I instancji. Sąd

Okręgowy nie mógł tym samym naruszyć prawa materialnego, bowiem go nie

stosował. Kwalifikacji prawnej czynu przypisanego D. K. dokonywał Sąd Rejonowy i

co najwyżej pod jego adresem taki zarzut mógł zostać sformułowany

w postępowaniu odwoławczym.

Jednocześnie nie sposób uznać, by intencją skarżącego było zarzucenie

Sądowi II instancji nieprawidłowej kontroli odwoławczej w tej przestrzeni, skoro

zarzutu o zbliżonej treści nie postawiono w apelacji.

Z kolei twierdzenia dotyczące wymiaru kary wymierzonej skazanemu D. K.

nie stanowią materii postępowania kasacyjnego (art. 523§1 k.p.k.).

Podsumowując, wywiedzioną kasację należało uznać za bezzasadną w

stopniu oczywistym. Autor kasacji nie wykazał, by Sąd Odwoławczy dopuścił się

uchybienia o charakterze rażącego naruszenia prawa, które mogło mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia i które winno skutkować orzeczeniem o charakterze

kasatoryjnym.

III KK 19/26

5

Skazanego, uwzględniając jego sytuację materialną, zwolniono od

ponoszenia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego. Obrońcy

wyznaczonemu z urzędu przyznano natomiast wynagrodzenie według norm

przypisanych.

[J.J.]

[a.ł]