Sąd Najwyższy nie przyjął wniosku o uzasadnienie oddalenia kasacji w sprawie odszkodowania

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 17 czerwca 2026 r. (sygn. II KK

211/26) ⎯ w sprawie A. J. i K. J. o odszkodowanie ⎯ oddalił jako oczywiście

bezzasadną kasację prokuratora od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z

dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. II AKa 254/25, zmieniającego wyrok Sądu

Okręgowego w Szczecinie z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. III Ko 579/24.

Pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 2 lipca 2026 r. złożył wniosek o sporządzenie

uzasadnienia tego rozstrzygnięcia (data prezentaty 6 lipca 2026 r.).

Wnioskodawcy nie są podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia

postanowienia oddalającego kasację jako oczywiście bezzasadną. Dlatego też należało odmówić

przyjęcia wniosku pełnomocnika wnioskodawców.

Z treści art. 535 § 3 zd. pierwsze k.p.k. wynika, że ⎯ co do zasady ⎯ oddalenie kasacji jako

oczywiście bezzasadnej nie wymaga pisemnego uzasadnienia. Jednak w razie wydania przez Sąd

Najwyższy postanowienia o oddaleniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia jako oczywiście

bezzasadnego ⎯ tak jak to było w niniejszej sprawie ⎯ na forum procesowym posiedzenia (oraz

III KK 211/26

2

wtedy, gdy zostało ono wydane na rozprawie a strona pozbawiona wolności nie miała

przedstawiciela procesowego i nie została sprowadzona na rozprawę - ten układ procesowy nie ma

jednak tutaj zastosowania) uzasadnienie sporządza się na wniosek strony, zaś przepisy art. 422 i

423 k.p.k. "stosuje się odpowiednio". Mogłoby z tego wynikać, że uprawnienie do domagania się

sporządzenia uzasadnienia postanowienia o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej ⎯ przy

zachowaniu trybu i rygorów procesowych określonych w przepisie art. 422 § 1-2 k.p.k. ⎯

przysługuje każdej stronie, i to niezależnie od tego, czy w danej sprawie wniosła kasację, czy też z

możliwości tej zrezygnowała. Względy natury funkcjonalnej nakazują jednak odstąpić od wyniku

wykładni literalnej art. 535 § 3 k.p.k.

Specyfika postępowania nadzwyczajnozaskarżeniowego przemawia bowiem za tym, by na etapie

postępowania kasacyjnego odmiennie definiować krąg podmiotów (stron) uprawnionych do

domagania się sporządzenia na piśmie i doręczenia uzasadnienia postanowienia oddalającego

kasację jako oczywiście bezzasadną i przyjąć, że uprawnienie to przysługuje wyłączenie tej stronie,

która była uprawniona do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia i taki środek skutecznie

do Sądu Najwyższego w istocie wniosła.

Otóż w pierwszym rzędzie należy wskazać na to, że zaskarżenie wyroku sądu odwoławczego kasacją

przez podmiot do tego uprawniony i oddalenie tej kasacji jako oczywiście bezzasadnej w ż a d e n

s p o s ó b n i e o d d z i a ł u j e u j e m n i e na sytuację procesową strony, która nie zdecydowała

się na zaskarżenie wyroku sądu odwoławczego kasacją. Jej sytuacja prawna pozostaje niezmieniona

wobec tej, jaka istniała w dacie wydania orzeczenia sądu odwoławczego i która została

prawomocnie ukształtowana przez orzeczenie sądu odwoławczego, od którego to rozstrzygnięcia

nie złożyła nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Już z tego tylko powodu na etapie postępowania

kasacyjnego dezaktualizuje się ogólny wzgląd przemawiający za przyznaniem k a ż d e j stronie

prawa do domagania się sporządzenia pisemnych motywów postanowienia Sądu Najwyższego

oddalającego kasację jako oczywiście bezzasadną ⎯ w tym także tej stronie, która nie wniosła

kasacji. Trudno dopatrzeć się bowiem jakichkolwiek racjonalnych względów przemawiających za

koniecznością wyjaśniania właśnie tej stronie, która nie kontestowała wyroku sądu odwoławczego

przed Sądem Najwyższym (chociaż mogła to uczynić ⎯ uznając tym samym to orzeczenie za trafne),

racji przesądzających o wydaniu rozstrzygnięcia uznającego za bezzasadne zarzuty, które

zdecydował się podnieść wyłącznie inny podmiot uprawniony do wniesienia kasacji, który taką

kasację in concreto wywiódł.

Po wtóre, należy silnie podkreślić odmienny ⎯ w stosunku do postępowania toczącego się przed

sądami powszechnymi pierwszej i drugiej instancji ⎯ charakter postępowania kasacyjnego.

Dostrzeżenie owego wyraźnego dymorfizmu procesowego i odmienności postępowania

kasacyjnego i postępowania przed sądami pierwszej i drugiej instancji także przemawia za

odmiennym ⎯ niźli na etapie postępowania przed sądami powszechnymi ⎯ spojrzeniem na krąg

podmiotów uprawnionych do żądania sporządzenia uzasadnienia rozstrzygnięcia oddalającego

kasację jako oczywiście bezzasadną i zawężeniem kręgu stron uprawnionych do żądania

sporządzenia na piśmie i doręczenia uzasadnienia wyłącznie do tych spośród nich, które były

uprawnione do wniesienia kasacji i skutecznie zaskarżyły wyrok sądu odwoławczego tym środkiem

zaskarżenia. Wszak w postępowaniu kasacyjnym nie orzeka się bezpośrednio w przedmiocie

postępowania (in casu w przedmiocie odszkodowania przyznawanego na podstawie przepisów

ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. i uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób

III KK 211/26

3

represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego). Przedmiotem

rozpoznania sądu kasacyjnego są zarzuty kasacyjne (ich zasadność albo bezzasadność), nie zaś

kwestia rozstrzygnięcia co do głównego przedmiotu postępowania. Tym samym interes w poznaniu

powodów, które przesądziły o ich uznaniu za oczywiście bezzasadne ma wyłącznie ten podmiot,

który mógł domagać się od sądu kasacyjnego modyfikacji swojej sytuacji prawnej przez dokonanie

korekty prawomocnego wyroku sądu odwoławczego i z tej możliwości postanowił skutecznie

skorzystać.

Wszystko to prowadzi do przyjęcia stanowiska ⎯ utrwalonego zresztą od

dawna w praktyce Sądu Najwyższego (por. m. in. postanowienie SN z dnia 10

grudnia 2012 r., sygn. V KK 107/12 czy zarządzenie sędziego Sądu Najwyższego z

dnia 31 marca 2026 r., sygn. III KK 645/25) ⎯ że stronie, która nie zaskarżyła

wyroku sądu odwoławczego kasacją nie przysługuje prawo do żądania

sporządzenia na piśmie i doręczenia uzasadnienia postanowienia o oddaleniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia jako oczywiście bezzasadnego, Mając

powyższe na względzie, zarządzono jak wyżej.

[J.J.]

[a.ł]