Sąd Najwyższy wyłączył sędziego R.W. od rozpoznania kasacji skazanych J.F. i M.F.

Obrońca J.F. i M.F., na podstawie art. 41 § 1 k.p.k., wniósł o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego R.W. od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy

z uwagi na istnienie okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do

bezstronności tego sędziego.

Podstawę swego wniosku obrońca upatruje w tym, że SSN R.W. został

powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z

2018 r., poz. 3), co powoduje, że udział tego sędziego w rozpoznaniu

przedmiotowej sprawy prowadzić będzie do naruszenia prawa stron do rozpoznania

III KK 232/26

2

ich sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu

art. 6 ust. 1 EKPCz, art. 47 KPP UE oraz standardu konstytucyjnego z art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, ale także do przyjęcia, że sąd z jego udziałem byłby sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nadto, obrońca

podniósł, że we wniesionej kasacji sformułowany został m.in. zarzut dotyczący

wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z

uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego w związku z udziałem w

składzie sędziów powołanych na urząd sędziego w następstwie wniosku KRS

ukształtowanej w trybie wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy

do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy sędzia Sądu Najwyższego

R.W., jak słusznie wywodzi obrońca, musiałby rozstrzygać co do podnoszonego w

kasacji zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę Sądu odwoławczego, wobec tego, że w jego

składzie zasiadali sędziowie powołani na urząd sędziego na wniosek KRS, którą

ukształtowano na mocy wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., samemu

będąc powołanym na urząd sędziego Sądu Najwyższego właśnie z udziałem

kwestionowanej KRS. Tym samym SSN R.W. wypowiadałby się odnośnie do

okoliczności, która i jego bezpośrednio dotyczy. Tego rodzaju sytuacja w odbiorze

zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako postąpienie nieutrwalające obrazu

sądu jako działającego w warunkach bezstronności.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ponadto ten kierunek

wykładni, stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w

taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania jej sprawy przez

niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy

rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji

standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy

III KK 232/26

3

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw

Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK

339/22).

Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN R.W. w składzie Sądu

Najwyższego rozstrzygającym przedmiotową sprawę prowadzić może do

naruszenia wskazanych standardów, właśnie z uwagi na to, że został on powołany

na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez

Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Na wadliwość tej procedury wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu

Najwyższego, w tym w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20 oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Nadto, w świetle pierwszej z przywołanych uchwał

nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas,

gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu

Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną

przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to

nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do

naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Wyłączenie SSN R.W. od udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy

spowoduje więc wyeliminowanie wszelkich mogących powstać wątpliwości w

zakresie zapewnienia skazanym prawa do rozpoznania ich sprawy w postępowaniu

kasacyjnym przez niezawisły i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 ust. 1

EKPCz (por. np. postanowienia SN: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 czy

z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

III KK 232/26

4

[WB]

[a.ł]