Sąd Najwyższy uchylił uniewinnienie prezesa sklepu za niedzielną pracę

M.M. został obwiniony o to, że „jako Prezes Zarządu działający imieniem „L.”

sp. z o.o. w K., wbrew zakazowi handlu oraz czynności związanych z handlem w

placówkach handlowych powierzył wykonywanie pracy w handlu oraz czynności

związane z handlem w niedziele objęte zakazem handlu, w sklepie „B.” w K.

pracownikom:

- N.O. w niedziele w dniach: 7 stycznia 2024 r., 17 marca 2024 r., 21 kwietnia 2024

r., 5 maja 2024 r., 23 czerwca 2024 r., 21 lipca 2024 r. oraz 18 sierpnia

2024 r.,

- A.P. w dniach: 21 stycznia 2024 r., 4 lutego 2024 r., 10 marca

2024 r., 14 kwietnia 2024 r., 26 maja 2024 r., 23 czerwca 2024 r., 21 lipca 2024 r.

oraz 18 sierpnia 2024 r.,

- P.B. w dniach: 5 maja 2024 r., 9 czerwca 2024 r., 21 lipca

2024 r., 11 sierpnia 2024 r.”,

tj. o wykroczenie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu

handlu w niedziele i święta oraz niektóre inne dni (Dz. U. z 2023 r. poz. 158 ze

zm.) w związku z art. 5 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w

niedziele i święta oraz niektóre inne dni, zwanej dalej „ustawą o ograniczeniu

handlu” lub „ustawą”.

Sąd Rejonowy w Kolbuszowej wyrokiem z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt II

W 416/24, uniewinnił obwinionego M.M. od zarzucanego mu czynu.

Na wniosek oskarżyciela oraz obrońcy, Sąd ten sporządził pisemne

uzasadnienie orzeczenia. Wskazując w jego treści na motywy wydania wyroku

uniewinniającego, Sąd meriti zaznaczył, że spór w przedmiotowej sprawie ma

miejsce na płaszczyźnie prawnej, w związku z interpretacją przepisów ustawy o

ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni i podzielając

stanowisko obrony uznał, że prowadzony przez obwinionego supermarket „B.” jest

placówką korzystającą z wyjątku, o jakim stanowi art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy, a nadto

czyn zarzucany M.M. nie nosi cechy społecznej szkodliwości, stąd wymieniony nie

popełnił wykroczenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie można M.M. zarzucić

zawinionego działania, ponieważ przed przystąpieniem do niego zasięgnął on opinii

III KK 26/26

3

prawnej i w kontekście wniosków tejże opinii należy uznać, że działał on w

usprawiedliwionym przeświadczeniu, że postępuje zgodnie z prawem.

Państwowa Inspekcja Pracy (zwana dalej „PIP”) - Okręgowy Inspektorat Pracy

w T., jako oskarżyciel publiczny, zaskarżyła wskazany wyrok w całości, na niekorzyść

obwinionego, w wywiedzionej apelacji podnosząc zarzuty:

- błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego

wyroku, mającego wpływ na treść orzeczenia, poprzez przyjęcie, że czyn

zarzucany obwinionemu nie jest społecznie szkodliwy, podczas gdy swobodna,

a nie dowolna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu

wskazuje, że czyn zarzucany obwinionemu jest czynem społecznie szkodliwym;

- obrazy przepisów postępowania, tj. art. 62 § 3 k.p.w. i art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w.,

mającej wpływ na treść orzeczenia, polegającej na przyjęciu, że obwiniony nie

popełnił wykroczenia, albowiem działał w usprawiedliwionym przeświadczeniu,

że postępuje zgodnie z prawem, a zatem w usprawiedliwionym błędzie co do

karalności czynu;

- obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o

ograniczeniu handlu, poprzez stwierdzenie, że do uznania danego podmiotu za

zakład prowadzący działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty i wypoczynku

wystarczy spełnienie warunków formalnych do uznania go za takowy zakład,

czyli od tego, czy w danej placówce istnieje obiektywna możliwość skorzystania

z usług związanych z kulturą, sportem, oświatą bądź wypoczynkiem.

Wywodząc, jak powyżej, oskarżyciel wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 21 października 2025 r., sygn.

akt II Ka 248/25, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, a na wniosek oskarżyciela oraz

obrońcy sporządził pisemne uzasadnienie motywów swojego rozstrzygnięcia.

Od opisanego wyroku Sądu odwoławczego kasację wniósł w dniu 20 stycznia

2026 r. Prokurator Generalny, zaskarżając go w całości na niekorzyść obwinionego

M.M. i formułując zarzut: „rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku

naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2

k.p.w. oraz art. 107 § 3 k.p.w., polegającego na przeprowadzeniu nieprawidłowej

kontroli odwoławczej, co skutkowało wydaniem przez Sąd Okręgowy niezasadnego

III KK 26/26

4

orzeczenia utrzymującego w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego, na mocy

którego M.M. został uniewinniony od popełnienia czynu z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia

10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne

dni, wobec uznania, iż zachowanie obwinionego nie wyczerpało ustawowych

znamion zarzucanego mu wykroczenia, w wyniku niesłusznego podzielenia przez

Sąd ad quem, wyrażonego przez Sąd meritii błędnego, rażąco naruszającego

przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu

w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni poglądu, że z zestawienia braku

ustawowej definicji pojęcia zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury,

sportu, oświaty, turystyki oraz wypoczynku i jednoczesnego wskazania przez

ustawodawcę, czym jest placówka handlowa w odniesieniu do której ustawodawca

nie wskazał zarazem jakichkolwiek dodatkowych kryteriów, w tym również nie

poczynił zastrzeżenia wymogu „przeważającej działalności” należy wywodzić, że do

uznania danej placówki handlowej za podmiot korzystający z określonego w

dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy wyjątku wystarczy jedynie obiektywna

możliwość świadczenia przez tę placówkę handlową usług związanych z kulturą,

sportem, oświatą, turystyką lub wypoczynkiem, który legł u podstaw niesłusznego

uniewinnienia obwinionego od zarzutu popełnienia wykroczenia, polegającego na

tym, że w tzw. niehandlowe niedziele wbrew zakazowi handlu powierzył on

wykonywanie pracy pracownikom sklepu prowadzonego pod szyldem „B.”, tj. czynu

z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedzielę i

święta oraz w niektóre inne dni, mimo iż prawidłowa wykładnia przywołanych

przepisów winna prowadzić do wniosku, że umieszczenie książek na regale

usytuowanym w markecie budowlanym nie czyniło z tejże placówki handlowej

zakładu prowadzącego działalność w zakresie kultury lub oświaty, a nadto z racji

samodzielnego (autonomicznego) charakteru sklep ten pomimo rozszerzenia

ogólnego profilu jego działalności o ofertę czytelniczą w ramach zorganizowanego

„Klubu czytelnika”, nie mógł zostać uznany za zwolniony z zakazu handlu, albowiem

cyt. ustawa w dyspozycji art. 6 ust. 1 pkt 10 wymaga, aby placówka handlowa była

usytuowana „w” zakładzie świadczącym określoną działalność, co w analizowanej

sprawie nie miało miejsca, gdzie jednocześnie Sąd Okręgowy powielił również

dokonaną przez Sąd meriti wadliwą ocenę znaczenia okoliczności istotnych dla

III KK 26/26

5

rozstrzygnięcia o działaniu obwinionego w warunkach błędu co do prawa w

rozumieniu art. 7 § 1 k.w., w tym uznanie, iż w kontekście zasięgnięcia przez

obwinionego opinii prawnej w przedmiocie interpretacji przepisów ustawy o

ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz niektóre inne dni należy przyjąć, że

M.M. działał w usprawiedliwionym przeświadczeniu, że postępuje zgodnie z prawem,

a zarazem, że jego zachowanie nie jest społecznie szkodliwe, co było efektem

akceptacji dla wadliwego poglądu Sądu Rejonowego, w ramach którego przyjęto, że

wymieniony nie powinien ponosić odpowiedzialności za wykroczenie z art. 10 ust. 1

cyt. ustawy albowiem nie zmuszał on pracowników do pracy i nie wyciągał

negatywnych konsekwencji wobec osób, które nie wyrażały zgody na świadczenie

pracy w dni wolne od handlu, zaś osobom pracującym w niedziele wypłacał z tego

tytułu wynagrodzenie oraz udzielał dni wolnych, w konsekwencji czego

odpowiedzialność M.M. za zarzucane mu wykroczenie została wykluczona de facto

z uwagi na zaniechanie realizacji przez wymienionego innych naruszeń praw

pracowniczych, gdzie jednocześnie Sąd ad quem nie ustosunkował się w sposób

należyty do swojego postąpienia”.

W oparciu o ten zarzut autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Kolbuszowej i

przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania w

postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna, a ponieważ

wniesiona została na niekorzyść obwinionego z zachowaniem terminu określonego

w art. 110 § 2 k.p.k., należało ją uwzględnić na posiedzeniu bez udziału stron w

oparciu o przepis art. 535 § 5 k.p.k.

Sąd odwoławczy przeprowadził wadliwą kontrolę instancyjną, w ramach której

dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych w zarzucie przepisów.

Treść art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu jednoznacznie

wskazuje, że zakaz handlu w niedziele i święta nie obowiązuje placówek handlowych

„w” (podkr. - SN) zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu,

oświaty, turystyki i wypoczynku. Unormowanie to nie dotyczy natomiast odwrotnej

sytuacji, w której to w placówce handlowej prowadzona jest dodatkowo działalność

III KK 26/26

6

w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Z tego względu w

orzecznictwie trafnie wskazuje się, że: „Zwolnione od zakazu handlu w niedziele są

placówki handlowe niejako podporządkowane zakładom świadczącym działalność w

zakresie m.in. kultury, albowiem placówki takie muszą znajdować się w tych

zakładach, a nie na odwrót” (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2024 r.,

V KK 491/23). Bez znaczenia jest zatem brak ustawowej definicji pojęcia zakładu

prowadzącego działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki oraz

wypoczynku. Mając na uwadze bezsporny stan faktyczny niniejszej sprawy należy

przytoczyć również inne stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym: „Sklep

będący w istocie supermarketem budowlanym jest samodzielną, wyodrębnioną

terenowo placówką handlową. Nie znajduje się na terenie żadnego zakładu i nie

wchodzi w skład większego kompleksu świadczącego działalność w zakresie kultury

czy też sportu, turystyki, wypoczynku lub oświaty. Wydzielenie na terenie

wielkopowierzchniowego sklepu miejsca, w którym ustawiono regały z książkami

oraz wygospodarowanie miejsce, w którym klienci sklepu mogli usiąść, nie czyniło z

tej placówki handlowej biblioteki lub czytelni, tak samo jak nie zmieniło przeznaczenia

tego sklepu, który nadal pozostał marketem budowlanym” (tak w wyroku z dnia 16

listopada 2023 r., I KK 346/23). W świetle powyższych zapatrywań prawnych, które

Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela, należy stwierdzić, że Sąd odwoławczy

przeprowadził wadliwą kontrolę instancyjną, dopuszczając się oczywistej i rażącej

obrazy prawa materialnego, skutkującej niezasadnym podtrzymaniem uniewinnienia

obwinionego od zarzucanego mu wykroczenia.

Obwiniony M.M. pełni bowiem funkcję Prezesa Zarządu „L.” spółki z

ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K., której głównym przedmiotem

działalności jest sprzedaż detaliczna materiałów wyposażenia wnętrz i materiałów

budowlanych, prowadzona w wyspecjalizowanym sklepie pod szyldem „B.” z

siedzibą w K.. Spółka dokonała rozszerzenia zakresu prowadzonej działalności o

działalność w zakresie kultury i po wygospodarowaniu na terenie sklepu miejsca, w

którym osoby zainteresowane mogły zapoznać się z dostępnymi publikacjami,

uruchomiła „Klub czytelnika”, z zaznaczeniem, że po rejestracji karty czytelnika była

również możliwość wypożyczenia książek, po czym sklep „B.” był otwarty w tzw.

niehandlowe niedziele, przypadające na konkretne dni, wskazane we wniosku o

III KK 26/26

7

ukaranie, kiedy to osoby zatrudnione przez spółkę wykonywały pracę, co zostało

stwierdzone podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów PIP.

Mając na względzie powyższe błędnym było przyjęcie przez oba orzekające

w niniejszej sprawie Sądy, że zachowanie M.M. nie stanowiło wykroczenia z art. 10

ust. 1 ustawy.

Rację przyznać należy też Prokuratorowi Generalnemu w zakresie, w którym

zakwestionował kolejną przyczynę wydania wyroku uniewinniającego, którym było

uznanie przez sąd meriti, co zaakceptował Sąd odwoławczy, że obwiniony

pozostawał w usprawiedliwionym błędzie co do karalności czynu w rozumieniu art. 7

§ 1 k.w.

Sąd Najwyższy w całej rozciągłości podziela też dotyczącą tej kwestii

argumentację zawartą w uzasadnieniu kasacji.

Słusznie zauważa skarżący, że uregulowana w art. 7 § 1 k.w. nieświadomość

zagrożenia czynu karą to sytuacja, gdy sprawca błądzi co do karalności swojego

zachowania, a więc co do tego, czy zachowanie takie jest zabronione pod groźbą

kary. Innymi słowy, sprawca działa w przekonaniu, że postępuje legalnie i nie wie, że

podejmowane przez niego działania są przez ustawodawcę traktowane jako czyn

zabroniony pod groźbą kary. Jednocześnie w Kodeksie wykroczeń przyjęto zasadę,

że nieświadomość prawa szkodzi sprawcy (ignorantia iuris nocet). Wyjątek od tej

zasady określono w ten sposób, że usprawiedliwiona (podkr. – SN) nieświadomość

zagrożenia czynu karą odpowiedzialność tę eliminuje. Dopiero usprawiedliwiona

nieświadomość działa więc na korzyść sprawcy.

Odnosząc się do zagadnienie usprawiedliwionej nieświadomości autor

kasacji trafnie odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego sformułowanego w na

gruncie tożsamego pojęcia błędu co do karalności czynu, o którym mowa w art. 10 §

4 k.k.s.

Sąd Najwyższy w tym składzie w pełni podtrzymuje pogląd, że istnienie w

świadomości sprawcy wątpliwości co do charakteru normy zawartej w określonym

przepisie, to fakt uświadomienia sobie niepewności co do rzeczywistości prawnej,

III KK 26/26

8

gdy tymczasem błąd co do prawa to mylne przekonanie (pewność) o istniejącym

stanie prawnym. Przy ocenie czy nieświadomość karalności czynu zabronionego

była usprawiedliwiona należy brać pod uwagę całokształt okoliczności związanych

z danym zdarzeniem, a także osobą sprawcy. Kryteria usprawiedliwienia takiego

błędu mają charakter obiektywno-subiektywny, wymagając odwołania się do

standardu osobowego wzorowego obywatela oraz uwzględnienia kryterium

subiektywnego - indywidualnej możliwości uniknięcia błędu (zob. wyrok z dnia 5

grudnia 2018 r., V KK 516/17).

Przenosząc powyższe na realia sprawy poddanej kontroli kasacyjnej

zasadnie skarżący wskazuje, że już samo istnienie w świadomości obwinionego

wątpliwości co do charakteru normy art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu

w niedziele i zdolności do skutecznego - dla ukarania za wykroczenie - wypełniania

normy art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 ust 2 cyt. ustawy oraz posiłkowanie się w tym

zakresie opinią prawną, to nic innego jak fakt uświadamiania sobie niepewności co

do rzeczywistości prawnej, gdy tymczasem błąd co do prawa to przecież mylne

przekonanie (pewność) o istniejącej rzeczywistości. W takiej sytuacji obwiniony miał

pełną wiedzę o rzeczywistości w tym zakresie, świadom bowiem był tego, że

wykładnia przepisu stanowiącego o wyjątku spod zakazu handlu, może także

prowadzić do uznania jego zachowania za wyczerpujące znamiona zarzucanego mu

wykroczenia. Obwiniony nie był więc przekonany o innej rzeczywistości prawnej. Miał

zarazem wątpliwości co do stanu prawnego, przy prawidłowej (niezakłóconej w

świadomości) ocenie istnienia różnych stanowisk, jak również tego, że praktyka

polegająca na otwieraniu klubów czytelnika na terenie placówek stricte handlowych

jest wysoce kontrowersyjna zważywszy, że była ona szeroko komentowana w

powszechnie dostępnych mediach. Konstrukcja błędu nie mogła więc być

zastosowana.

W kontekście natomiast wskazania przez oba orzekające w sprawie Sądy, że

M.M. dysponował opinią prawną, do wytycznych której się zastosował, co ma

przemawiać za uznaniem, iż pozostawał on w usprawiedliwionej nieświadomości

III KK 26/26

9

bezprawności swoich działań, wyraźnego podkreślenia wymaga, że kwestionowana

opinia została sporządzona na dzień 18 lutego 2022 r., zaś inkryminowanych

zachowań obwiniony dopuścił się dwa lata później, bo od stycznia do sierpnia 2024

r. Nadto, z treści rzeczonej opinii prawnej (k. 56-63) nie wynika w sposób

jednoznaczny, że otwarcie przez spółkę „Klubu czytelnika” jest równoznaczne z tym,

iż dojdzie do zmiany podstawowego profilu działalności spółki, którym jest

działalność handlowa, a jedynie, że spółka z o.o. prowadząca działalność handlową

jako podstawową, równocześnie jako działalność poboczną może prowadzić m. in.

działalność kulturalną w formie „Klubu czytelnika”. W podsumowaniu przedmiotowej

opinii jej autorzy jednocześnie wyraźnie zastrzegli, iż prezentowana przez nich

argumentacja odwołuje się jedynie do wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia

12 czerwca 2019 r. o sygn. akt V Kz 777/19, co jednak nie może zostać uznane za

linię orzeczniczą z uwagi na jednostkowy charakter tego orzeczenia.

Co więcej, zgodzić należy się z Prokuratorem Generalnym, który zauważył,

że przed pierwszym, objętym wnioskiem o ukaranie, powierzeniem pracownikom

pracy w niedziele, tj. przed styczniem 2024 r. omawiana kwestia, związana z

interpretacją art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele, została

przez Sąd Najwyższy w kilku orzeczeniach, jednoznacznie wyjaśniona (zob. wyroki:

z dnia 13 września 2023 r., III KK 155/23; z dnia 20 września 2023 r., III KK 647/22;

z dnia 18 października 2023 r., III KK 57/23; z dnia 16 listopada 2023 r., I KK 346/23;

z dnia 19 grudnia 2023 r., III KK 440/23). Nadto, przed dniem ostatniego naruszenia

przez obwinionego zakazu handlu w niedziele, Sąd Najwyższy wypowiedział się

jeszcze w wyrokach: z dnia 5 marca 2024 r. , I KK 14/24; z dnia 21 maja 2024 r., III

KK 121/24; z dnia 28 maja 2024 r., V KK 9/24; z dnia 26 czerwca 2024 r., IV KK

572/23; z dnia 10 lipca 2024 r., V KK 491/23 oraz z dnia 23 lipca 2024 r., I KK 142/24

(wszystkie opublikowane w systemie informacji prawnej LEX). W świetle powołanych

orzeczeń zachowanie obwinionego realizowało znamiona wykroczenia z art. 10 ust.

1 w zw. z art. 5 ust 2 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w

niektóre inne dni, albowiem prowadzenie „klubu czytelnika”, czy też „wypożyczalni

sprzętu sportowego” itp., nie czyniło z placówki handlowej zakładu prowadzącego

III KK 26/26

10

działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku, a w

konsekwencji nie korzystało z uregulowanego w art. 6 ust. 1 pkt 10 cyt. ustawy

wyjątku od zakazu handlu w niedziele, święta i inne dni wolne od pracy.

Rozpoznający niniejszą kasację skład Sądu Najwyższego podtrzymuje

stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku w sprawie I KK 142/24, iż z racji szeregu

wydanych w tej kwestii wyroków, dokonaną w przywołanych orzeczeniach

interpretację przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 stycznia 2018 r. o

ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni, można traktować

jako jednolitą i utrwaloną już linię orzeczniczą. Nie pozbawia to oczywiście sądów

powszechnych prawa do własnej interpretacji omawianych przepisów, nawet

odmiennej od tej, którą wypracowano w najwyższej instancji sądowej, ale pod

warunkiem wykazania błędności wykładni dokonanej przez Sąd Najwyższy, czego w

niniejszej sprawie tak na etapie instancji a quo jak i ad quem zabrakło. Niezasadnie

w szczególności w uzasadnieniu obu orzeczeń uznano przeprowadzoną przez Sąd

Najwyższy wykładnię jako rozszerzająca, pozostająca w sprzeczności z literalnym

brzemieniem przepisu, skoro to właśnie w pierwszym rzędzie dyrektywy wykładni

gramatycznej, wspierane jedynie wykładnią celowościową, doprowadziły do rezultatu

interpretacyjnego będącego podstawą wydanych przez sąd kasacyjny orzeczeń.

Zatem, w kontekście chociażby podsumowania zawartego w opinii prawnej,

M.M. musiał mieć świadomość, iż w interesującym go obszarze sytuacja prawna jest

co najmniej niejasna, zaś w połączeniu z zaniechaniem „aktualizacji” przedmiotowej

opinii i to pomimo utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, za bezsporne

uznać należy, że podejmując aktywność będącą przedmiotem postępowania w

niniejszej sprawie, działał nie tyle w nieświadomości, i to usprawiedliwionej,

karalności czynu, ile, mając na uwadze dochodowość prowadzonego procederu,

zdecydował się na podjęcie swego rodzaju ryzyka wkalkulowanego w prowadzoną

działalność, licząc na to, że ostatecznie odpowiedzialności nie poniesie. Jest przy

tym znamienne, że obwiniony nie uznał za celowe skorzystanie z możliwości

zasięgnięcia informacji u właściwych organów, a mianowicie Państwowej Inspekcji

III KK 26/26

11

Pracy, co zwłaszcza w przypadku podmiotu profesjonalnego byłoby jak najbardziej

wskazane (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2019 r., sygn. akt III

KK 140/19).

Sąd Najwyższy nie znajduje też podstaw do zmiany swojego wcześniejszego

poglądu, że „nie można skutecznie powoływać się na niezawinioną nieznajomość

prawa, jeżeli z ustalonych faktów wynika, że sprawca nie tylko nie starał się w sposób

należyty zapoznać z obowiązującym uregulowaniem, choć miał możność to uczynić

u przedstawicieli właściwych organów, ale wręcz w sposób wyraźny z takiej

możliwości zrezygnował” (zob. wyrok z dnia 3 lutego 1997 r., sygn. akt II KKN

124/96). Podobnie, w trafny sposób, wypowiedziano się w wyroku z dnia 16 listopada

2023 r., I KK 346/23. Kwestionując uznanie działania obwinionego w kategorii

usprawiedliwionego błędu co do karalności czynu - w związku z dysponowaniem

przez obwinionego, sporządzoną na zlecenie opinią prawną - zaakcentowano, że

praktyka polegająca na otwieraniu "klubów czytelnika" na terenie placówek stricte

handlowych była na tyle kontrowersyjna, że została dostrzeżona i była szeroko

komentowana w powszechnie dostępnych mediach, w których zgodnie traktowano

ją jako „wytrych prawny” otwierający możliwość prowadzenia handlu z pominięciem

ograniczeń wynikających z omawianej ustawy i tak też należy obiektywnie ocenić

działanie M.M.

Podziela wreszcie Sąd Najwyższy i tę część kasacji oraz przywołaną na jej

poparcie argumentacją zawartą na s. 18 – 21 tego nadzwyczajnego środka

zaskarżenia, w której zakwestionowano stanowisko sądów pierwszej i drugiej

instancji wyrażające się konkluzją o braku w czynie popełnionym przez M.M. cech

społecznej szkodliwości. Nie znajdując powodów do powielania zawartych w tym

zakresie twierdzeń kasatora oraz zważywszy, że kasacja dołączona została do akt

głównych spraw, Sąd Najwyższy do tej części pisemnych motywów kasacji się

odwołuje traktując je jak własne.

Potwierdzenie w postępowaniu kasacyjnym rażącego naruszenia

wskazanych w zarzucie kasacji przepisów, przy uwzględnieniu ich istotnego wpływu

III KK 26/26

12

na treść zaskarżonego wyroku, akceptującego uwolnienie obwinionego od

odpowiedzialności za wykroczenie pomimo wypełnienia przez M.M. jego znamion,

implikowało uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji.

Co więcej, z uwagi na treść argumentacji zawartej w uzasadnieniu wyroku

Sądu Najwyższego oraz tożsamy charakter rozstrzygnięć w obu instancjach

sądowych, a także mając na względzie regułę ne peius określoną w art. 545 § 1 k.p.k.,

należało również uchylić wyrok Sądu pierwszej instancji i sprawę przekazać Sądowi

Rejonowemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd a quo uwzględni zaprezentowane

powyżej zapatrywania prawne i wskazania Sądu Najwyższego (art. 518 k.p.k. w zw.

z art. 442 § 3 k.p.k.).

Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

Tomasz Artymiuk

Andrzej Stępka

Dariusz Świecki

[r.g.]