Sędzia SN Kołodziejski nie rozpozna wniosku o wyłączenie kolegi w kasacji obrońcy

Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacji obrońcy skazanego A.

M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 31 marca 2025 r., sygn. akt

II AKa 31/22, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia

18 listopada 2021 r., sygn. akt II K 133/19.

III KK 38/26

2

Sprawa ta, zarejestrowana pod sygnaturą III KK 38/26, została

zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 30 stycznia 2026 r. przydzielona do

referatu SSN Anny Dziergawki.

W dniu 4 lutego 2026 r. obrońca skazanego wniósł o wyłączenie SSN Anny

Dziergawki od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy.

Sprawa z wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki została przydzielona

w dniu 18 lutego 2026 r. do referatu SSN Pawła Kołodziejskiego.

Pismem z dnia 19 lutego 2026 r. obrońca A. M. wniósł o wyłączenie SSN

Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki

od rozpoznania sprawy.

Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt 38/26,

wyłączył SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu wniosku o

wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w niniejszej sprawie.

Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 16 kwietnia 2026 r. sprawa z

wniosku obrońcy z dnia 4 lutego 2026 r. o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od

rozpoznania sprawy III KK 38/26, została przydzielona do referatu SSN Igora

Zgolińskiego.

Pismem z dnia 23 kwietnia 2026 r. obrońca skazanego wniósł o wyłączenie

SSN Igora Zgolińskiego od udziału w rozpoznaniu tego wniosku.

Sprawę z wniosku o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego od rozpoznania

wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od rozpoznania sprawy III KK 38/26

przydzielono w dniu 5 maja 2026 r. do referatu SSN Pawła Kołodziejskiego.

W dniu 12 maja 2026 r. obrońca A. M. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie na

podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k. SSN Pawła Kołodziejskiego od

udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Igora Zgolińskiego od udziału w

rozpoznaniu wniosku o wyłączenie SSN Anny Dziergawki od udziału w rozpoznaniu

sprawy III KK 38/26, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do bezstronności i

niezależności sądu z jego udziałem.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek zasługuje na uwzględnienie, gdyż zachodzą podstawy do

wyłączenia sędziego SN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu niniejszej

sprawy z mocy prawa na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.

III KK 38/26

3

W dyspozycji art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. mieszczą się bowiem przypadki

obejmujące taką więź sędziego ze sprawą, że wynik danego postępowania będzie

miał znaczenie nie tylko dla jego stron, ale także dla samego sędziego. Wyłączeniu

na podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. podlega zatem sędzia w sytuacji, w której

miałby dokonać oceny stosunku prawnoprocesowego (którego podmiotem, obok

stron, jest także sędzia rozpoznający sprawę), wywierającego zarazem wpływ na

jego własne prawa i obowiązki. Ponieważ oceny ważności i skuteczności tego

stosunku nie może dokonywać sędzia będący jego stroną albo będący w

identycznej sytuacji ustrojowo-procesowej, podlega on wyłączeniu z mocy prawa na

podstawie art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3

marca 2026 r., I KK 413/25).

Biorąc pod uwagę, że SSN Paweł Kołodziejski został wyznaczony do

rozpoznania sprawy z wniosku o wyłączenie powołanego na urząd w procedurze z

udziałem niespełniającej standardu konstytucyjnego Krajowej Rady Sądownictwa

SSN Igora Zgolińskiego, oczywistym jest, że rozpoznanie tej sprawy w

wyznaczonym składzie prowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa

sua – gdyż analogiczna okoliczność, podnoszona we wniosku, związana z

otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy w równym stopniu sędziego SN

Pawła Kołodziejskiego. Jego udział w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy nie tylko

mógłby wywołać u stron, jak i w odbiorze społecznym przekonanie o braku

bezstronności i rzetelności sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23

czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca

2022 r., II KO 12/22), ale spowodowałby wydanie orzeczenia obciążonego wadą

określoną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., ponieważ sędzia ten podlega wyłączeniu od

rozpoznania niniejszej sprawy z mocy prawa.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, jak jest to podnoszone we

wniosku obrońcy, że już sam udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd

sędziego Sądu Najwyższego w procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej

KRS pierwszej i drugiej kadencji, tj. w składzie nie gwarantującym politycznej

niezależności tego organu, prowadzi do nienależytej obsady sądu w postępowaniu

kasacyjnym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada Sądownictwa

wówczas nie reprezentowała bowiem należycie środowiska sędziowskiego, a

III KK 38/26

4

zatem nie była organem, o którym mowa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22).

Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd

sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku

sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku

sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,

sędzia Paweł Kołodziejski. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu

Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować

niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego

oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania

(por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu

Najwyższego, powołanego na urząd w procedurze z wadliwie ukształtowaną KRS,

stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., gdyż

prowadzi do nienależytej obsady sądu.

Uwzględniając powyższe, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego

Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN Igora

Zgolińskiego od rozpoznania wniosku z dnia 4 lutego 2026 r. o wyłączenie sędzi SN

Anny Dziergawki od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 38/26.

Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]