Sędzia SN wyłączony od wniosku o wyłączenie kolegi powołanego po konkursie KRS

W dniu 24 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanych N. J. i R. A. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego

Bojańczyka od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego

Pawła Kołodziejskiego wyznaczonego do rozpoznania sprawy o sygn. akt III KK

III KK 557/25

2

557/25. Autor wniosku wniósł o wyłączenie ww. sędziego z uwagi na niespełnianie

przez niego wymogu instytucjonalnej bezstronności, prowadzącego w konsekwencji

do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z

uwagi na powołanie go na urząd Sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) oraz fakt, iż rozpoznanie wskazanego

wniosku o wyłącznie sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy przez

tego sędziego naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua. W uzasadnieniu

wniosku wskazano także, że sędzia Antoni Bojańczyk pierwotnie został powołany

na stanowisko sędziego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a

więc organu mającego de facto charakter „sądu specjalnego”, o czym w sposób

jednoznaczny wypowiadał się już Europejski Trybunał Praw Człowieka (wyrok z

dnia 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek jest zasadny.

Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje

możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej

sprawie. Przywołując choćby stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w

postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, wskazać należy, że

wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w

sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do

jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez

sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego

uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej

sprawie.

Jest oczywiste, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu

Najwyższego przez A. Bojańczyka w następstwie brania udziału w konkursie przed

Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. w odniesieniu do sędziów Sądu

III KK 557/25

3

Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie

obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Ta okoliczność skutkowała już wielokrotnym

wyłączaniem tego sędziego w postępowaniach prowadzonych przed Sądem

Najwyższym (m.in. postanowienia: z dnia 28 maja 2025 r., III KK 436/24; z dnia 20

maja 2025 r., V KK 139/25; z dnia 14 maja 2025 r., I KK 336/24). Nie ma żadnego

powodu, aby inaczej postrzegać tę kwestie w niniejszej sprawie.

Ponadto rację ma też autor wniosku co do tego, że rozpoznanie

przedmiotowego wniosku przez SSN A. Bojańczyka doprowadziłoby do sytuacji

objętej zakazem nemo iudex in causa sua. Przypomnieć należy, że zarówno SSN A.

Bojańczyk jak i P. Kołodziejski, którego potrzeba wyłączenia została

zasygnalizowana w tej sprawie, zostali powołani do pełnienia urzędu na stanowisko

sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy

z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc pozostają w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej.

Mając powyższe na uwadze konieczne stało się podjęcie przez Sąd

Najwyższy decyzji o wyłączeniu sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania

wniosku w przedmiocie wyłączenia SSN Pawła Kołodziejskiego.

[J.J.]

[a.ł]

Jarosław Matras