Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego za nakłanianie do ciężkiego uszczerbku

P.D. został oskarżony o to, że w nieustalonych dniach, w okresie pomiędzy

marcem 2021 r. a majem 2021 r. w nieustalonym miejscu, działając w krótkich

III KK 632/25

2

odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, chcąc, aby inne osoby

dokonały czynu zabronionego w postaci spowodowania ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu A.K. poprzez spowodowanie innego ciężkiego kalectwa, istotnego

zeszpecenia oraz znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie, usiłował

nakłonić D.S. oraz J.M., aby ci z kolei nakłonili nieustalone osoby do wyrządzenia

A.K. ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, w zamian za oferowaną gratyfikację

finansową w kwocie 50 000 zł, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął, albowiem

nie wywołał u D.S. oraz J.M. zamiaru realizacji zachowania do którego byli

podżegani, tj. o czyn z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k.

w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. (pkt I aktu oskarżenia), a

także o to, że w nieustalonym dniu grudnia 2020 r., w nieustalonym miejscu, chcąc,

aby inna osoba dokonała czynu zabronionego polegającego na spaleniu pojazdu

marki Mercedes użytkowanego przez A.K. o wartości 60 000 zł, nakłonił ją do tego,

oferując w zamian za podjęcie się zlecenia wynagrodzenie w kwocie 5 000 zł, tj. o

czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. (pkt II aktu oskarżenia).

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn.

akt VI K 109/22, m. in. oskarżony P.D. został uznany za winnego popełnienia czynu

zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia, przy czym sąd przyjął, iż czyn został

popełniony w Katowicach i Piotrowicach, stanowił zbrodnię z art. 13 § 1 k.k. w zw. z

art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art.

12 § 1 k.k. i za ten czyn na podstawie art. 156 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 14 § 1

k.k. i art. 57b k.k. wymierzył mu karę 3 lat i miesiąca pozbawienia wolności (pkt 1),

zaś orzekając w zakresie zarzutu z pkt. II aktu oskarżenia, oskarżonego P.D. sąd

uznał za winnego tego, że w nieustalonym dniu grudnia 2020 r., w nieustalonym

miejscu, chcąc, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego polegającego na

zniszczeniu cudzej rzeczy ruchomej – samochodu marki M. o nr rej. [...]

użytkowanego przez A.K. o wartości 60 000 zł własności A.K., nakłonił do tego P.K,

oferując w zamian za podjęcie się tego czynu zabronionego kwotę 5 000 zł, tj.

występku z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 288 § 1 k.k. i za ten czyn na podstawie art.

288 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 14 § 1 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia

wolności (pkt 2). Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. biorąc za podstawę

kary pozbawienia wolności z osobna wymierzone w pkt. 1 i 2 wyroku orzekł wobec

III KK 632/25

3

oskarżonego P.D. karę łączną 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności (pkt 3), na

poczet której zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, tj.

zatrzymania w dniu 16 sierpnia 2021 r. od godz. 6.35 do godz. 17.15, przyjmując, iż

jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie równa się jednemu

dniowi kary pozbawienia wolności (art. 63 § 1 k.k.) (pkt 7). Ponadto sąd orzekł też

wobec oskarżonego przepadek na rzecz Skarbu Państwa poprzez zniszczenie

dowodów rzeczowych (art. 44 § 2 k.k.) (pkt 6), a także zwolnił go w całości od

obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych (pkt 9).

Po rozpoznaniu apelacji wniesionych m. in. przez obrońcę P.D., Sąd

Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2025 r., sygn. akt II AKa 410/23

utrzymał w mocy zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji (pkt I).

Od tego rozstrzygnięcia kasację wywiódł obrońca skazanego P.D.

Zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie w części, tj. w pkt. I w zakresie

odnoszącym się do utrzymania w mocy pkt. 1 (omyłkowo oznaczonego jako pkt. 2)

wyroku sądu pierwszej instancji, zarzucił mu obrazę prawa materialnego poprzez

błędne zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 18 § 2 k.k. i wniósł o

uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie, a także wniósł o

przyznanie kosztów obrony według norm przepisanych.

W odpowiedzi na kasację, prokurator rejonowy Prokuratury Rejonowej w

Chrzanowie wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego P.D. okazała się bezzasadna w stopniu

oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie i oddalenie na posiedzeniu bez udziału

stron (art. 535 § 3 k.p.k.).

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że kasacja jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego cel stanowi eliminacja z obiegu

prawnego orzeczeń dotkniętych najpoważniejszymi uchybieniami, mogącymi

wywrzeć wpływ na treść orzeczenia. Skuteczny zarzut kasacyjny musi więc

wskazywać na naruszenie znaczącej rangi, nie może sprowadzać się do samej

III KK 632/25

4

polemiki z niesatysfakcjonującym strony rozstrzygnięciem sądu drugiej instancji. Z

uwagi na wyjątkowy charakter kasacji, strona może ją wnieść jedynie z powodu

uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa,

jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na treść orzeczenia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 października 2018 r., sygn. II KK 58/18, SIP «Legalis» nr

1871202).

Przedmiotem postępowania kasacyjnego nie jest prowadzenie przez sąd

kasacyjny ponownej kontroli o charakterze właściwym dla zwyczajnego

postępowania odwoławczego; postępowanie kasacyjne nie stanowi „trzeciej

instancji”. Przedmiotem weryfikacji dokonywanej przez instancję kasacyjną jest

orzeczenie sądu odwoławczego (art. 519 zd. pierwsze k.p.k.) poprzez pryzmat

zmaterializowania się ewentualnych naruszeń prawa mających rażący charakter i to

tylko takich, które mogły mieć istotny wpływ na treść tego rozstrzygnięcia lub

wystąpienia bezwzględnych podstaw odwoławczych (art. 523 § 1 zd. pierwsze

k.p.k.). Ta wstępna uwaga o charakterze ogólnym jest nieodzowna, bowiem

porównanie treści zarzutu z pkt. I tiret pierwsze apelacji wniesionej w niniejszej

sprawie przez obrońcę oskarżonego P.D. z zarzutem nadzwyczajnego środka

zaskarżenia wskazuje w sposób jednoznaczny na to, że poza pewnymi

modyfikacjami o charakterze redakcyjno-warsztatowym, sformułowany w kasacji

zarzut i tym razem nawiązuje do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 13

§ 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.).

Zestawienie podstaw normatywnych zarzutu sformułowanego w zwyczajnym

środku odwoławczym z podstawą zarzutu kasacyjnego (art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w

zw. z art. 18 § 2 k.k.) dobitnie wskazuje na to, że autor nadzwyczajnego środka

zaskarżenia w istocie kontestuje naruszenie części tego samego przepisu, który był

już przedmiotem kontroli zainicjowanej wniesieniem apelacji li tylko w innym

kontekście, a mianowicie „przyjęcia nietrafnej kwalifikacji prawnej czynu

zarzucanego oskarżonemu” (sąd ad quem swoją argumentację w tym zakresie

przedstawił w pisemnych motywach wyroku w sekcji 3.3. uzasadnienia

formularzowego s. 7-11, wskazując, że trafnie przyjął sąd pierwszej instancji, że

zachowania oskarżonego P.D. (co do czynu z pkt. 1 aktu oskarżenia) stanowiły

karalne usiłowanie podżegania do podżegania do zbrodni przewidzianej w art. 156

III KK 632/25

5

§ 1 pkt 1 i 2 k.k., a nie „tylko” niekaralną formę przygotowania do jej popełnienia, jak

sugerował obrońca w apelacji, wykazując przy tym konkretne okoliczności cyt. „[p]o

pierwsze, że oskarżony wyszedł ponad etap przygotowania wszak nie tylko podjął

działania zmierzające do spotkania z D. S. i J. M., ale uskutecznił je, gdyż do

spotkania takiego doszło i to niejednokrotnie. Po drugie, że oskarżony rozpoczął już

proces nakłaniania w/w osób do znalezienia innych osób, mogących dokonać

uszkodzenia ciała A. K. Po trzecie, że proces ten był zaawansowany, skoro P. D.

przekazał im kogo dotyczy zlecenie (wskazał na swojego dłużnika A. K.),

sprecyzował jakich oczekuje rezultatów („tak, żeby na wózku jeździł i miał

wydłubane oczy by nie mógł rozpoznać sprawców”), jak i wreszcie wskazał jakie

wynagrodzenie przewiduje za wykonanie zlecenia (50.000 zł)”. Słusznie zatem

skonstatował sąd odwoławczy, że oskarżony ze swojej strony wykonał w istocie

wszystkie czynności, które są istotne z punktu widzenia podżegania, a to że nie

doszło do dalszych działań po stronie D. S. i J. M. nie wynikało ani z postawy P. D.

(np. wycofania zlecenia), ani ze skąpości informacji, a jedynie z uwagi na postawę

samych nakłanianych, którzy przestraszeni zakresem żądań P. D. postanowili

powiadomić o zajściu pokrzywdzonego (A. K.), a następnie organy ścigania. W

kasacji obrońca „ubiera” zarzut w ww. formę „przyjęcia nietrafnej kwalifikacji

prawnej czynu zarzucanego oskarżonemu” nie kwestionując przy tym ustaleń

faktycznych, które tym razem przemawiać mają „w sposób oczywisty” za

przyjęciem, iż cyt. „P.D. dopuścił się podżegania do popełnienia czynu

polegającego na skierowaniu do pokrzywdzonego gróźb karalnych, a więc czynu

określonego w art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 190 § 1 k.k.”. Wskazuje przy tym, że

przyjęte bezspornie ustalenia faktyczne nie potwierdzają, aby oskarżony podżegał

do popełnienia zbrodni, a przeciwnie, jego działanie dowodzi, iż prawidłowo

dokonał wyboru osób, co do których nie miał żadnych wątpliwości, iż przekażą

pokrzywdzonemu pełną treść gróźb. Zabieg ten wskazuje na to, że w istocie

intencją obrońcy skazanego jest ponowne spowodowanie kontroli o charakterze

zbliżonym do kontroli przeprowadzanej zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy

postępowania karnego w postępowaniu apelacyjnym w związku z rozpoznawaniem

zwyczajnego środka odwoławczego.

III KK 632/25

6

Postawienie sądowi odwoławczemu zarzutu kasacyjnego w przedstawionej

formie jest ponadto o tyle nietrafne, że Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznając

zarzuty zawarte w apelacji obrońcy skazanego P.D. (w tym zarzut z pkt. I tiret

pierwsze „rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 § 1 k.k. w

zw. z art. 18 § 2 k.k. i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., polegający

na błędnej jego wykładni”) nie tylko nie dopuścił się naruszenia prawa o

charakterze rażącym (i to w dodatku takim, które zgodnie z treścią przepisu art. 523

§ 1 zd. pierwsze k.p.k. — mogłoby mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego

orzeczenia sądu odwoławczego), ale nie doszło ze strony sądu odwoławczego do

jakiegokolwiek naruszenia prawa materialnego poprzez „błędne zastosowanie

przepisu art. 156 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 18 § 2 k.k.” (zarzut kasacyjny).

Bezzasadność podniesionego w kasacji zarzutu jest o tyle oczywista, że

skarżący jedynie pozornie podnosi zarzut związany z naruszeniem prawa

materialnego, którego miałby dopuścić się Sąd Apelacyjny w Krakowie bowiem w

rzeczywistości i wbrew twierdzeniom skarżącego zarzut ten skierowany jest

przeciwko ustaleniom faktycznym i ocenom dokonanym przez sąd meriti.

Nadzwyczajny środek zaskarżenia został zatem wywiedziony wbrew treści art. 519

zd. pierwsze k.p.k., który - jak już sygnalizowano - zezwala na wnoszenie kasacji

jedynie od wyroków sądów odwoławczych oraz niezgodnie z art. 523 § 1 k.p.k.,

który nie dopuszcza skarżenia w tym postępowaniu ustaleń faktycznych. Zauważyć

należy, że choć zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 18 § 2 k.k. w

części został już podniesiony w zwyczajnym środku odwoławczym od wyroku sądu

okręgowego, na co wskazano powyżej, to odnosił się on do kwestii form

popełnienia zarzucanego/przypisanego P.D. przestępstwa z pkt I aktu oskarżenia,

podlegającego prawnokarnemu wartościowaniu w kontekście tzw. łańcuszkowego

podżegania, którego znamiona skazany zrealizował. Przedstawiona w kasacji nowa

koncepcja obrońcy jakoby działania skazanego sprowadzały się jedynie do

nakłonienia D.S. i J.M. do skierowania wobec A.K. gróźb karalnych zupełnie

oderwana jest od realiów przedmiotowej sprawy i w sposób oczywisty kłóci się z

dokonanymi przez sąd pierwszej instancji i zaaprobowanymi przez sąd odwoławczy

ustaleniami faktycznymi, którym to, jak deklaruje skarżący, nie przeczy. Ustalenia

te, jak wskazano już w wyższych partiach uzasadnienia, wprost wskazują na to, że

III KK 632/25

7

P.D. wielokrotnie i to w krótkich odstępach czasu dążył do nakłonienia D.S. i J.M do

tego, aby znaleźli oni odpowiednie osoby, które spowodują ciężki uszczerbek na

zdrowiu A.K., co w pełni wyczerpuje dyspozycję zbrodni z art. 13 § 1 k.k. w zw. z

art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art.

12 § 1 k.k., a nie występku „podżegania do popełnienia czynu polegającego na

skierowaniu do pokrzywdzonego gróźb karalnych, a więc czynu określonego w art.

18 § 2 k.k. w zw. z art. 190 § 1 k.k.”, jak chciałby tego skarżący. Wbrew zatem

twierdzeniom skarżącego trafnie postąpił zarówno prokurator, jak i sądy obu

instancji, uznając P.D. winnym zarzucanej i przypisanej zbrodni z pkt. I aktu

oskarżenia.

Marginesowo już tylko podkreślić należy, że formułując zarzut rażącego

naruszenia prawa materialnego (tj. przepisów kodeksu karnego, tj. art. 156 § 1 pkt

1 i 2 w zw. z art. 18 § 2 k.k.), autor kasacji kwestionuje w rzeczywistości ustalenia

faktyczne poczynione przez sąd a quo, dotyczące realizacji przez P.D. znamion

przestępstwa z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 18 § 2 k.k. w zw.

z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. Już z samej redakcji zarzutu

kasacyjnego, ale też z uzasadnienia kasacji wynika, że skarżący kwestionuje w

istocie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę uznania P.D. za winnego tego

przestępstwa, co w kasacji jest niedopuszczalne. Jak wynika z utrwalonej linii

orzecznictwa, zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego może zostać

skutecznie podniesiony wyłącznie wówczas, gdy skarżący nie kwestionuje ustaleń

faktycznych poczynionych w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

18 października 2017 r., IV KK 278/17, SIP «Legalis» nr 1705371). Ustalenia

dotyczące znamion czynu zabronionego należą do sfery ustaleń faktycznych, które

z mocy art. 523 § 1 k.p.k. nie mogą być przedmiotem rozpoznawania w

postępowaniu kasacyjnym. Zarzut obrazy prawa materialnego mógłby być

rozpatrywany jedynie, gdyby dotyczył wykładni bądź zastosowania tego prawa w

niekwestionowanym stanie faktycznym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z

dnia 13 grudnia 2013 r., III KK 305/13, SIP «Legalis» nr 745439).

Resumując, stwierdzić należy, że przedstawione w pisemnych motywach

zaskarżonego wyroku stanowisko sądu odwoławczego w sposób jasny i zrozumiały

tłumaczy, dlaczego przyjęto wskazaną kwalifikację prawną czynu zarzucanego i

III KK 632/25

8

przypisanego skazanemu z pkt. I aktu oskarżenia. Sąd Najwyższy nie dostrzega

żadnych racjonalnych powodów do negowania prawidłowości toku rozumowania

sądu odwoławczego, nie znajdując ich też w argumentacji zawartej w uzasadnieniu

kasacji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie, o

kosztach sądowych postępowania kasacyjnego orzekając w myśl dyspozycji

przepisów art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 in principio k.p.k.

[WB]

[r.g.]