Sędzia SN powołany z udziałem nowej KRS wyłączony z mocy prawa od kasacji obrońcy

W dniu 14 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy

skazanego A. E. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2024

r., sygn. akt II AKa 150/24, zmieniającego wyrok łączny Sądu Okręgowego w

Kielcach z dnia 15 lutego 2024 r., sygn. akt III K 141/23, która zarejestrowana

została pod sygn. III KK 98/25.

III KK 98/25

2

Jednym z podniesionych w kasacji zarzutów było uchybienie z art. 439 § 1

pkt 1 k.p.k. polegające – zdaniem obrońcy – na udziale w składzie orzekającym

Sądu odwoławczego osoby nieuprawnionej do orzekania w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 1 k.p.k. tj. sędzi X.Y., powołanej na urząd sędziego sądu apelacyjnego w

Sądzie Apelacyjnym w Krakowie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3 – powoływanej dalej w tekście uzasadnienia jako ustawa o KRS z

2017 r.).

Po wyłączeniu – na wnioski obrońcy – od udziału w tej sprawie: sędziego

Igora Zgolińskiego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2025 r.,

KRI 926) oraz sędziów Zbigniewa Kapińskiego, Antoniego Bojańczyka i Anny

Dziergawki (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2026 r., KRI

1294), po wcześniejszym wyłączeniu sędziego Pawła Kołodziejskiego od

rozpoznania wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów (postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2026 r., KRI 1403), zarządzeniem z dnia 22

stycznia 2026 r. wyznaczono kolejnego referenta w osobie sędziego Pawła

Kołodziejskiego.

Pismem z dnia 9 lutego 2026 r. (data wpływu do SN) obrońca skazanego A.

E. złożył wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KK 98/25 również sędziego

Pawła Kołodziejskiego. Jako podstawę swojego wniosku jego autor wskazał

zarówno przepis art. 40 § 1 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., jak i przepisy art.

41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. W jego ocenie okoliczność powołania

sędziego Pawła Kołodziejskiego na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku

rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą o KRS z 2017 r.

prowadzi po stronie tego sędziego do niewzruszalnego domniemania braku

instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności, powodując brak

uprawnień do orzekania w każdej sprawie rozpoznawanej z jego udziałem, pomimo

formalnego posiadania sędziowskiego votum. Na wypadek nieuwzględnienia tak

sformułowanego wniosku, alternatywnie wniósł o wyłączenie sędziego Pawła

Kołodziejskiego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., z powodu

istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego

III KK 98/25

3

bezstronności, wynikające ze wskazanej wyżej procedury powołania go na

stanowisko sędziowskie (z udziałem niekonstytucyjnej Krajowej Rady Sądownictwa)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Złożony przez obrońcę wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie III KK

98/25 sędziego Pawła Kołodziejskiego okazał się o tyle skuteczny, że spowodować

musiał wyłączenie tego sędziego z mocy prawa (podkreślenie SN) od rozpoznania

kasacji adw. P.K. wniesionej na rzecz skazanego A. E. od powołanego na wstępie

prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie.

Wprawdzie autor wniosku upatruje jego podstawę w przepisie art. 439 § 1

pkt 1 k.p.k. uznając, że sędzia Paweł Kołodziejski, z uwagi na tryb powołania na

urząd sędziego Sądu Najwyższego, jest osobą nieuprawnioną do orzekania w

każdej rozpoznawanej z jego udziałem sprawie, jednakże Sąd Najwyższy w

również tej sprawie jest związany [art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

Sądzie Najwyższym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 622 – dalej w tekście u.SN)] treścią

uchwały składu połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK

2020, z. 2, poz. 7), mającej moc zasady prawnej, od której dotychczas – w trybie art.

88 § 2 u.SN – nie odstąpiono, a która w pkt. 1 okoliczność udziału w składzie

orzekającym Sądu Najwyższego osoby powołanej na urząd sędziego tego Sądu na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie przepisów ustawy o

KRS z 2017 r. interpretuje jako nienależytą obsadę sądu w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k.

Nie można natomiast odmówić racji obrońcy, że wyłączenie sędziego Pawła

Kołodziejskiego od udziału w niniejszej sprawie, powinno nastąpić z mocy samego

prawa w oparciu o przepis art. 40 § 1 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. sędzia jest z mocy prawa wyłączony

od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.

Ratio legis art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. jest czytelne i – w myśl zasady nemo iudex

indoneus in propria causa – sprowadza się do odsunięcia od sprawy sędziego, w

sytuacji, gdy jej rozstrzygnięcie wpływa na sferę jego praw i obowiązków. Nie

chodzi przy tym jedynie o te ewidentne przypadki, gdy sędzia jest stroną procesową,

która ex definitione ma interes prawny w korzystnym dla siebie rozstrzygnięciu, ale

III KK 98/25

4

o każdy przypadek, gdy sprawa dotyczy sędziego bezpośrednio (zob. J. Kosonoga

(w:) R. A. Stefański S. Zabłocki (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz

do art. 1 – 166, Warszawa 2017, tom I, s. 550). Trudno o bardziej jednoznaczny

przykład tego rodzaju sytuacji niż ten, w którym sędzia Sądu Najwyższego

powołany w niekonstytucyjnym trybie, ma rozstrzygać sprawę kasacyjną, w której

jednym z zarzutów jest odział w składzie orzekającym Sądu odwoławczego osoby

powołanej również z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa nie będącej organem

tożsamym z tym, który przewidziany jest w art. 187 ust. 1 Konstytucji

Rzeczpospolitej Polskiej (zob. pkt 1 uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22).

Argumentację powyższą wspierają pisemne motywy wydanego już w tej

sprawie i powołanego w tym uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia

13 stycznia 2026 r., KRI 1403, którym wyłączono – na podstawie art. 40 § 1 pkt 1

k.p.k. – sędziego Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie od

udziału w sprawie III KK 98/25 sędziów Zbigniewa Kapińskiego, Antoniego

Bojańczyka i Anny Dziergawki

Niniejsza sprawa jest zresztą kolejnym potwierdzeniem destrukcyjnych dla

działalności Sądu Najwyższego oraz dla wymiaru sprawiedliwości Rzeczypospolitej

Polskiej czynności podejmowanych przez sędziów powołanych do tego Sądu po

dniu 17 stycznia 2018 r., którzy nie respektując orzecznictwa organów

międzynarodowych [Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) i Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE)] oraz Sądu Najwyższego (zob. powołane

wyżej uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. oraz z dnia 2 czerwca 2022 r.],

uniemożliwiają stronom rozpoznanie ich sprawy przez sąd niezależny i niezawisły,

pozbawiając je tym samym prawa do sądu gwarantowanego przepisami Konstytucji

RP (art. 45 ust. 1) oraz normami traktatowymi [art. 47 Karty Praw Podstawowych

Unii Europejskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności].

W tym układzie dziwi, chociaż zasadniczo dziwić nie powinna, postawa

sędziego Pawła Kołodzejskiego, który pomimo wskazanych wyżej uwarunkować

procesowych (konieczność rozpatrywania zarzutu opartego o przepis art. 439 § 1

pkt 1 k.p.k. związanego z braniem udziału w wydaniu przez Sąd Apelacyjny w

III KK 98/25

5

Krakowie zaskarżonego kasacją orzeczenia osoby powołanej w niekonstytucyjnej

procedurze tożsamej z procedują, w której sam został powołany oraz jego

wcześniejsze wyłączenie w tej sprawie od rozpoznania kwestii incydentalnej) nie

zdecydował się na złożenie na piśmie oświadczenia, o którym mowa w art. 42 § 2

k.p.k., co bez wątpienia przyspieszyłoby stworzenie składu orzekającego Sądu

Najwyższego spełniającego wymogi konstytucyjne i konwencyjne.

Kierując się powołanymi wyżej względami orzeczono jak w części

dyspozytywnej.

[J.J.]

[a.ł]