Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego Ł. C. o wznowienie postępowania

Wyrokiem z dnia 2 września 2010 r., sygn. akt II K 1/07, Sąd Okręgowy w

Krośnie uznał oskarżonego T. Ś. , noszącego obecnie imię i nazwisko Ł. C. , za

winnego popełnienia przestępstwa z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. i art. 64

§ 1 k.k., za które wymierzył mu karę 4 lat pozbawienia wolności oraz przestępstwa

z art. 178a § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. za które wymierzył mu karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności oraz środek w postaci zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych w ruchu lądowym na okres 2 lat. Sad wymierzył oskarżonemu karę

łączną 4 lat pozbawienia wolności. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego,

III KO 137/26

2

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II AKa

40/11, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

Zarządzeniem z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV KO 92/12 Sąd

Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania w tej sprawie

wobec nieusunięcia braków formalnych wniosku.

Pismem, które wpłynęło do Sądu Najwyższego 24 kwietnia 2026 r. skazany

złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II

AKa 40/11, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 2

września 2010 r., sygn. akt II K 1/07. Wnioskodawca wskazał, że składa

przedmiotowy wniosek ponieważ wyrok w jego sprawie „został oparty głównie na

zeznaniach pokrzywdzonej, która w toku postępowania została

ubezwłasnowolniona, co podważa jej wiarygodność”, oraz podnosząc, że brak jest

potwierdzenia zdarzenia w dowodach wskazujących na fakt, iż doszło między nim a

pokrzywdzoną do stosunku płciowego, brak jest jego śladów biologicznych w

pochwie ofiary oraz przerwania błony dziewiczej, brak uszkodzeń ciała

pokrzywdzonej, a jej zeznania zawierają istotne nieścisłości. Podniósł, że wskutek

złożenia przez pokrzywdzoną zeznań niezgodnych z rzeczywistością,

wypełniających „przesłanki czynu z art. 233 § 1 k.k.” doszło do naruszenia dóbr

osobistych i praw obywatelskich wnioskodawcy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wznowienie postępowania to jeden z nadzwyczajnych środków

zaskarżenia przewidzianych w Kodeksie postępowania karnego. Dotyczy on

prawomocnych orzeczeń i może doprowadzić do ich uchylenia i ponownego

rozpoznania sprawy, ale na podstawie ściśle określonych w ustawie podstaw o

wyjątkowym charakterze (art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k., art. 540b k.p.k. i art. 542 §

3 k.p.k.). To na wnioskującym o wznowienie postępowania spoczywa ciężar

wykazania (choćby ogólnie) ewentualnej podstawy wznowienia.

Zgodnie z dyspozycją art. 545 § 3 k.p.k. sąd odmawia przyjęcia wniosku

niepochodzącego od prokuratora, obrońcy lub pełnomocnika, bez wzywania do

usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku, w szczególności

III KO 137/26

3

odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o

wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że oczywista

bezzasadność to taka, która w istocie nie daje żadnych rzeczywistych przesłanek

do merytorycznego badania podstaw wznowienia, określonych przepisami prawa

procesowego (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2016 r., V KO

39/16, OSNK 2016/9/59). Oczywista bezzasadność to taka, która nie wymaga

szczególnego badania, jest widoczna na pierwszy rzut oka, jest niewątpliwa i

wniosek obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia (tak

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II KO

49/15). Bezzasadność ta może wynikać m.in. z tego, że we wniosku wskazano

podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle

nie wskazano żadnych podstaw wznowienia (tak: postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II KO 49/15, LEX nr 1812335).

W świetle przytoczonych wyżej rozważań nie budzi wątpliwości fakt, że

takim oczywiście bezzasadnym, uzasadniającym zastosowanie instytucji z art. 545

§ 3 k.p.k., jest wniosek złożony przez skazanego Ł. C. (poprzednio T. Ś. ). Nie

powołał on bowiem żadnych okoliczności pozostających w kręgu przewidzianych

przepisami kodeksu postępowania karnego przesłanek uzasadniających

wznowienie postępowania. W obszernym uzasadnieniu zakwestionował trafność

rozstrzygnięć Sądów obu instancji opartą na zanegowaniu wartości dowodowej

zeznań pokrzywdzonej A. P. , klasyfikując je jako bezpodstawne pomówienie.

Podał w wątpliwość także ustalenia faktyczne w sprawie dotyczące przypisanego

mu czynu.

Uznać należy, że lektura uzasadnienia wniosku Ł. C. nie daje nawet

podstaw do wywołania rozważań dotyczących zaistnienia którejkolwiek z podstaw

prawnych do zastosowania tej szczególnej instytucji wzruszenia prawomocnego

orzeczenia. Skazany nie przywołał żadnych nowych, nieznanych wcześniej, faktów

lub dowodów, które mogłyby wskazywać na wadliwość skazujących go wyroków

Sądów obu instancji. Kontestowane przez wnioskującego zeznania pokrzywdzonej

A. P. w relacji do pozostałych dowodów w sprawie były już poddane wnikliwej

ocenie Sądu I instancji, a ta ocena dowodów została zaakceptowana przez Sąd II

III KO 137/26

4

instancji i uznana za prawidłową. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu

Okręgowego Krośnie, Sąd ten szczegółowo ocenił dowód z zeznań pokrzywdzonej

(k.2260-2268 oraz zeznania pokrzywdzonej z k.102-104, 731-740, 1511-1512), a

podstawą ustalenia stanu faktycznego były także dowody z zeznań J. P. , D. O. ,

wyniku badania mikrobiologicznego, karty konsultacyjnej, opinii biegłego A.S.,

dokumentacji fotograficznej, protokołu oględzin rzeczy, protokołu okazania, opinii

biegłego G.D., a także zeznań innych świadków (B. S. , A. S. 1. , M. B. ), a

częściowo także wyjaśnienia skazanego w części w jakiej potwierdził, że spotkał

pokrzywdzoną i że była ona w jego mieszkaniu. Co istotne, ocena wiarygodności

zeznań pokrzywdzonej dokonana została przez Sąd Okręgowy z uwzględnieniem

wskazanych w niniejszym wniosku ustaleń co do umiarkowanego stopnia

upośledzenia umysłowego A. P. , 19-letniej uczennicy szkoły specjalnej Ośrodka

Szkolno-Wychowawczego w S.. Pomimo tych okoliczności Sąd uznał jej zeznania

za wiarygodne, wskazując szczegółowo na powody tej oceny, z uwzględnieniem

opinii biegłych i stanu zdrowia pokrzywdzonej (k. 2264-2267). Nie są to więc z

pewnością nieznane sądowi orzekającemu w sprawie nowe dowody ani fakty, które

mogłyby stanowić podstawę wznowienia postępowania.

Także pozostałe podnoszone we wniosku okoliczności były uwzględnione

w toku postępowania, w którym m.in. ustalono, że w trakcie pobytu pokrzywdzonej

w mieszkaniu skazanego i po spożyciu przez nią podanej jej znacznej ilości wódki

skazany siłą, w tym biciem zmusił pokrzywdzoną do dotykania jego jąder,

pobudzania jego członka rękami i ustami do momentu wytrysku, a dopiero

następnie położył się na pokrzywdzonej i próbując odbyć stosunek klasyczny

„chciał włożyć członka do jej pochwy”, choć pokrzywdzona tego nie chciała i się

broniła, wykręcała, lecz po kilku uderzeniach pokrzywdzonej pasem przez T. Ś.

(obecnie Ł. C. ) udało się skazanemu wsunąć członka do pochwy na głębokość ok.

1 cm, wykonać „tylko jeden ruch”, a później już się to nie udało i nie doszło do

wytrysku, po czym po ponownej obronie pokrzywdzonej do stosunku już nie doszło.

Niewątpliwym jest zatem, że podane przez skazanego we wniosku okoliczności

(brak przerwania błony dziewiczej, brak nasienia w pochwie pokrzywdzonej)

mające dowodzić, że nie doszło do czynu z art. 197 § 1 k.k., były znane Sądowi

Okręgowemu w Krośnie. Co więcej stanowią one istotną część ustaleń faktycznych

III KO 137/26

5

tej sprawy, lecz nie prowadzą do wniosków zgodnych z oczekiwaniami skazanego,

a stały się miedzy innymi podstawą przypisania skazanemu czynu z art. 197 § 1

k.k. Okoliczności te zatem w najmniejszym stopniu nie mogą stanowić nowych

dowodów ani faktów w rozumieniu art. 540 § 1 pkt. 2 k.p.k. Wbrew twierdzeniom

skazanego na ciele pokrzywdzonej stwierdzono ślady stosowania przemocy, w tym

siniaki na policzku, obrzęki okolicy oczodołowej, obrzęk policzka prawego.

Abstrahując od sygnalizowanej przez wnioskodawcę wskazanej wyżej

podstawy wznowienia, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również, aby na gruncie

przedmiotowej sprawy zaistniała którakolwiek z przesłanek, uzasadniających

wznowienie postępowania z urzędu.

W tym stanie rzeczy wniosek Ł. C. (poprzednio T. Ś. ) o wznowienie

postępowania należało ocenić jako oczywiście bezzasadny. Jednocześnie należy

podkreślić, że regulacja wstępnej kontroli wniosku o wznowienie postępowania

zawarta w art. 545 § 3 k.p.k. wprowadzona została po to, aby wyeliminować

konieczność przeprowadzania różnego rodzaju czynności procesowych związanych

z wnioskiem, który w stopniu oczywistym nie może doprowadzić do wznowienia.

Niezasadne jest więc wyznaczanie obrońcy z urzędu, skoro skazany nie podał w

swoim wniosku jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby być rozpatrywane w

płaszczyźnie podstaw wznowienia postępowania.

Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]