Sąd Najwyższy wyłączył sędziego M.B. od rozpoznania wznowienia postępowania z urzędu

W dniu 4 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja

wnioskodawczyni I.M. dotycząca konieczności wznowienia z urzędu postępowania

zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2023 r.,

sygn. akt II AKz 523/22. Sprawę tę zarejestrowano pod sygn. akt III KO 16/25.

Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 12 marca 2026 r. do rozpoznania tej

sprawy został wyznaczony następujący skład orzekający: SSN W.W.

(przewodniczący, sprawozdawca), SSN R.W. i SSN M.B.

W zarządzeniu z dnia 25 marca 2026 r. SSN W.W. wskazał m.in., że

sygnalizacja wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II AKz 523/22

dotyczy orzeczenia wydanego przez sędziego powołanego w takim samym trybie

III KO 16/25

2

co SSN M.B., a nadto orzekanie w składzie z udziałem osoby powołanej na urząd

sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3), prowadzi do

pozbawienia strony prawa do sądu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz oraz art. 45

ust. 1 Konstytucji RP. W związku z powyższym w zarządzeniu tym stwierdzono

zaistnienie okoliczności dających podstawę do wyłączenia z urzędu SSN M.B.

(uchwała SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22) oraz zarządzono przedstawić

odpis tej decyzji Przewodniczącemu Wydziału w celu zarejestrowania sprawy o

wyłączenie z urzędu wskazanego sędziego, z odwołaniem się w tym względzie do

powyższej uchwały Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Rzeczywiście należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego M.B. od

udziału w rozpoznaniu sprawy dotyczącej przedmiotowej sygnalizacji wznowienia

postępowania z urzędu, podobnie jak to uczyniono uprzednio w stosunku do SSN

R.W.

W myśl art. 41 § 1 k.p.k. sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. W sposób oczywisty z tego rodzaju sytuacją mamy

do czynienia w rozpatrywanej sprawie.

Sędzia M.B. została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego z

udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ustalony w trybie

wspomnianej ustawy. Biorąc zatem udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy,

wypowiadałaby się odnośnie do okoliczności, która i jej bezpośrednio dotyczy. Tego

rodzaju sytuacja w odbiorze zewnętrznym mogłaby zostać odczytana jako

postąpienie nieutrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach

bezstronności.

Sąd Najwyższy w składzie niniejszym popiera ponadto ten kierunek

wykładni, stosownie do którego przepis art. 41 § 1 k.p.k. musi być intepretowany w

taki sposób, aby gwarantować stronie prawo do rozpoznania sprawy przez

niezależny i bezstronny sąd ustanowiony ustawą. Uwzględnić więc należy to, czy

rozpoznanie sprawy przez określonego sędziego będzie stanowiło o realizacji

III KO 16/25

3

standardu niezależności i bezstronności, który jest gwarantowany przez przepisy

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 Karty Praw

Podstawowych (por. np. postanowienie SN z dnia 16 września 2022 r., III KK

339/22).

Nie może budzić wątpliwości, że udział SSN M.B. w składzie sądu

rozstrzygającym przedmiotową sprawę prowadzić może do naruszenia wskazanych

standardów, właśnie z uwagi na to, że została ona powołana na urząd sędziego

Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę

Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Na wadliwość

tej procedury wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym

w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz

w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22. Nadto, w świetle pierwszej z przywołanych uchwał nienależyta obsada

sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu

bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami

wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

Podkreślić również trzeba, że każdy polski sąd jest związany dokonaną

przez ETPCz wykładnią standardu wynikającego z art. 6 ust. 1 EKPCz, a to

nakazuje przyjmować, że orzekanie sędziego Sądu Najwyższego powołanego do

tego Sądu w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym

naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny

sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPCz. Prowadzi też do

naruszenia standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

Wyłączenie SSN M.B. od udziału w rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy

spowoduje więc wyeliminowanie wszelkich mogących powstać wątpliwości w

zakresie zapewnienia stronie prawa do rozpoznania jej sprawy przez niezawisły i

niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art.

47 Karty Praw Podstawowych i art. 6 ust. 1 EKPCz (por. np. postanowienia SN: z

dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 czy z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Z tych wszystkich względów orzeczono, jak na wstępie.

III KO 16/25

4

[WB]

[a.ł]