Sąd Najwyższy przekazał sprawę oskarżonej B.B. do Sądu Okręgowego w Poznaniu

Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 4 września 2026 r.

wystąpił do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 k.p.k. o rozważenie możliwości

przekazania sprawy o sygn. akt IV Ka 1945/25 innemu sądowi równorzędnemu z

uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał,

że postępowanie przygotowawcze w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte z

inicjatywy Prezesa Sądu Okręgowego w Szczecinie, który w toku postępowania

III KO 191/26

2

występował również w charakterze świadka. Jego zeznania stanowiły podstawę

ustaleń faktycznych czynionych w sądzie pierwszej instancji w zakresie

odpowiedzialności karnej oskarżonej i obecnie zostały pośrednio objęte

przedmiotem zarzutów apelacyjnych. Skutkowało to już w chwili obecnej

wyłączeniem od rozpoznania sprawy sędziów dotychczas wyznaczonych do jej

rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Dodatkowo wyjaśnianie w trybie art.

41 § 1 k.p.k. relacji towarzyskich sędziów Sądu Okręgowego w Szczecinie

dotychczas niewyłączonych od rozpoznawania sprawy z ówczesnym prezesem

tego sądu, zwłaszcza w okresie urlopowym, prowadziłoby do naruszenia jednej z

gwarancji procesowych, tj. rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie (art. 2 § 1 pkt

4 k.p.k.) i bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W tych

okolicznościach – w ocenie sądu wnioskującego – rozpoznanie sprawy przez Sąd

Okręgowy w Szczecinie mogłoby w odczuciu zewnętrznym stwarzać przekonanie o

braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek co do zasady zasługiwał na uwzględnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że zastosowanie art. 37

k.p.k. uzasadniają tylko takie konkretne sytuacje, które mogą wywierać wpływ na

swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie – chociażby mylne – o braku

warunków do rozpoznania sprawy w danym sądzie w sposób obiektywny, co nie

służyłoby dobru wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z dnia 18 lutego

2021 r., IV KO 4/21; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV KO 20/23;

postanowienie SN z dnia 9 maja 2023 r., II KO 42/23).

Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Okręgowego w Szczecinie, że

okoliczność, iż sprawa, w której postępowanie karne toczy się z zawiadomienia

prezesa tego sądu powoduje, że zarówno w odbiorze społecznym, jak i u samej

oskarżonej może powstać usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do jej

bezstronnego rozpoznania, co oczywiście nie służy budowaniu autorytetu wymiaru

sprawiedliwości (vide postanowienie SN z dnia 8 listopada 2023 r., V KO 94/23).

Tego rodzaju wątpliwości potęguje dodatkowo okoliczność, iż pełniący tę funkcję w

czasie składania zawiadomienia SSO M.S. występuje w przedmiotowej sprawie w

III KO 191/26

3

charakterze świadka, a jego zeznania stanowiły podstawę ustaleń faktycznych

czynionych przez sąd meriti (por. postanowienie SN z dnia 4 lipca 2013 r., V KO

53/13; postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2022 r., I KO 39/22). Niewątpliwie na

obecnym etapie będą one przedmiotem oceny sądu odwoławczego, co nie tylko

może stawiać innych sędziów tego sądu w niekomfortowej sytuacji, lecz także

rzutować na postrzeganie całego Sądu Okręgowego w Szczecinie jako organu

obiektywnego. Z tej perspektywy nie bez znaczenia jest również fakt, iż oskarżonej

zarzuca się poświadczenie nieprawdy w orzeczeniu lekarskim wystawionym dla

sędziego Sądu Rejonowego w Stargardzie, a więc wykonującego obowiązki

służbowe w jednostce podległej Sądowi Okręgowemu w Szczecinie. Nie można

także tracić z pola widzenia, że wcześniej doszło do wyłączenia wszystkich sędziów

Sądu Rejonowego w Stargardzie, z uwagi na łączące ich relacje towarzyskie i

zawodowe z innym świadkiem, tj. Prezesem Sądu Rejonowego w Stargardzie,

czego konsekwencją było przekazanie sprawy na etapie postępowania

pierwszoinstancyjnego innemu sądowi równorzędnemu – Sądowi Rejonowemu w

Goleniowie. W ocenie Sądu Najwyższego suma powyższych okoliczności może

wywołać u postronnego obserwatora procesu wątpliwości co do obiektywnego

rozpoznana sprawy w Sądzie Okręgowym w Szczecinie. Jak słusznie zauważył

Sąd Najwyższy w jednym z judykatów, pomimo braku rzeczywistych podstaw do

takich twierdzeń, odbiór tego typu spraw w społeczeństwie wymyka się

racjonalizacji i często właśnie emocje i chęć doszukiwania się „drugiego dna”

prowadzą do ocen, które niepotrzebnie obciążają wymiar sprawiedliwości (vide

postanowienie SN z dnia 10 kwietnia 2024 r., IV KO 27/24).

Natomiast w zakresie pozostałej argumentacji wniosku należy stwierdzić, że

w judykaturze dopuszcza się możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w

art. 37 § 1 k.p.k. w celu zagwarantowania stronie konstytucyjnego i konwencyjnego

prawa do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest rozpoznanie sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki. Kwestia ta jest jednak odnoszona do stanu zdrowia

oskarżonego, który uniemożliwia lub znacznie utrudnia mu stawiennictwo w sądzie

właściwym, a nie czasochłonności rozpoznania wielu wniosków w trybie art. 41 § 1

k.p.k., co wyeksponował sąd występujący z przedmiotową inicjatywą. Przepis art.

37 § 1 k.p.k. nie może bowiem zastępować instytucji wyłączenia sędziego (zob.

III KO 191/26

4

postanowienia SN z dnia 30 kwietnia 2025 r., II KO 80/25 i przywołane tam

orzecznictwo).

Nie podważa to jednak wcześniej wyrażonego stanowiska, iż całokształt

pozostałych okoliczności przywołanych w wystąpieniu sądu wnioskującego

uzasadniał skorzystanie z instytucji określonej w art. 37 § 1 k.p.k. Dlatego też Sąd

Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu, tj. Sądowi Okręgowemu w Poznaniu, położonemu poza

właściwością apelacji szczecińskiej, co winno zagwarantować rozpoznanie sprawy

w sposób obiektywny i wolny od spekulacji.

[WB]

[a.ł]