Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o wznowienie sprawy o dozór elektroniczny

III KO 216/25

2

Pismem z dnia 8 grudnia 2025 r., które wpłynęło do Sądu Najwyższego w

dniu 17 grudnia 2025 r., skazany M.K. na podstawie art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z

art. 24 ustawy o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w

systemie dozoru elektronicznego wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania

zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia

5 grudnia 2025 r., sygn. akt II AKzw 1047/25 o odmowie udzielenia skazanemu

zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru

elektronicznego (pkt 1), uchylenie ww. postanowienia (pkt 2) oraz ponowne i

merytoryczne rozpoznanie sprawy dotyczącej zgody na odbycie kary pozbawienia

wolności w systemie dozoru elektronicznego w warunkach zapewniających czynny

udział strony i obrońcy (pkt 3). W uzasadnieniu wniosku wskazał na okoliczność

pozbawienia go możliwości udziału w posiedzeniu (wobec nie rozpoznania przez

sąd odwoławczy złożonych przez skazanego wniosków o ustanowienie obrońcy z

urzędu i przełożenie terminu posiedzenia), co istotnie ograniczyło możliwość

przedstawienia argumentów przeciwko zażaleniu prokuratora i w konsekwencji

postępowanie zakończone postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r. zostało

przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa do obrony, co uzasadnia

wznowienie sprawy jako nadzwyczajnego trybu kontroli orzeczenia zgodnie z art.

540 § 1 pkt 1 k.p.k. Jednocześnie wskazał na naruszenie zasady dwuinstancyjności

i prawa do rzetelnego procesu, zaznaczając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo

ustalił wszystkie okoliczności sprawy, tj.: warunki do odbycia kary pozbawienia

wolności w systemie dozoru elektronicznego. Konkludując uznał, że

„rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego zostało wydane z naruszeniem prawa

procesowego oraz bez pełnego uwzględnienia okoliczności sprawy” (k. 3-5 akt).

Pismo z dnia 8 grudnia 2025 r., zostało zarejestrowane w repertorium „KO”

pod sygn. II KO 216/25 jako wniosek o wznowienie postępowania zaś na podstawie

zarządzenia Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 2025 r.

sprawa ta została przydzielona sędziemu referentowi, wyznaczonemu do składu

jednoosobowego (zarządzenie, k. 17 akt).

Procesowe weryfikowanie istnienia podstaw wznowienia postępowania

zaktualizuje się jednak dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, iż postępowanie

poprzedzające wydanie orzeczenia w ogóle podlega wznowieniu, a więc stanowi

III KO 216/25

3

"postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem" w rozumieniu art.

540 § 1 k.p.k. Takim postępowaniem jest wyłącznie tego typu postępowanie, które

cechuje się przymiotem definitywnego zamknięcia (rozpoznania) danej kwestii i

przez to mające cechy trwałości (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 3 września 2015 r., V KO 43/15, Lex nr 1783194).

Postanowienia w przedmiocie zezwolenia na odbywanie kary pozbawiania

wolności w systemie dozoru elektroniczne, nie należą do kategorii postanowień

kończących postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Pomimo, że

postanowienie w tym przedmiocie niewątpliwie ma negatywne konsekwencje dla

sfery wolności osobistej skazanego, to jednak nie można uznać, iż rozstrzygnięcie

to jest orzeczeniem kończącym postępowanie karne w rozumieniu powyższych

przepisów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 2018 r., sygn.

akt III KO 15/18, LEX nr 2490298 czy zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 29

maja 2024 r., III KO 16/24, LEX nr 3725437).

W orzecznictwie od dawna dominuje też pogląd, że wznowienie

postępowania w postępowaniu wykonawczym - w tym w przedmiocie udzielenia

zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności (również zastępczej kary

pozbawienia wolności) w systemie dozoru elektronicznego - jest dopuszczalne tylko

w ograniczonym zakresie, wyznaczonym treścią art. 24 § 1 k.k.w. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2004 r., IV KO 35/04).

Postanowienie o odmowie zezwolenia na odbywanie kary w systemie dozoru

elektronicznego nie należy do orzeczeń kończących postępowanie sądowe w

rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., jako że zgodnie z treścią art. 43ll k.k.w., nie zamyka

drogi do ponownego ubiegania się o udzielenie przedmiotowego zezwolenia po

upływie określonego czasu od zapadnięcia negatywnego rozstrzygnięcia w tym

przedmiocie. Podlega natomiast reasumpcji w trybie art. 24 § 1 k.k.w. - jeżeli

ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla treści orzeczenia

(zob. zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2025 r., I KO 109/25,

LEX nr 3953050 czy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., II

KZ 17/22, LEX nr 3395028).

Zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. prezes sądu, do którego wniesiono kasację,

odmawia jej przyjęcia także wówczas, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa

III KO 216/25

4

w art. 429 § 1 k.p.k., a więc w sytuacji, gdy środek odwoławczy jest

niedopuszczalny z mocy ustawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu wznowieniowym. Oznacza to, że prezes sądu (przewodniczący

wydziału, upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania m. in. wówczas, gdy jest on w ogóle niedopuszczalny. Przed

przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku zbadać bowiem wpierw

należy, czy omawiany wniosek w ogóle przysługuje. Jeżeli nie jest on dopuszczalny,

to nie podlega przyjęciu.

Wobec powyższego należało odmówić przyjęcia osobistego wniosku

skazanego o wznowienie postępowania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy,

bez konieczności odnoszenia się do merytorycznej oceny zasadności

podniesionego we wniosku zarzutu i wniosków, gdyż w realiach procesowych

sprawy byłoby to bezprzedmiotowe.

[WB]

[a.ł]