Wniosek o wznowienie odmowy warunkowego zwolnienia skazanego K.S. nie został przyjęty

III KO 26/25

2

Do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy skazanego K.S. stanowiące

sygnalizację potrzeby wznowienia z urzędu postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2025 r., sygn. akt

II AKzw 730/24 zapadłym na skutek rozpoznania zażalenia skazanego na

postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 13 listopada 2024 r., sygn.

akt II Kow 428/24/wz o odmowie udzielenia mu warunkowego przedterminowego

zwolnienia, z uwagi na wydanie ww. orzeczenia przez sąd w nienależycie

obsadzonym składzie, tj. poprzez udział w jego wydaniu sędziego Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie X. Y., który został powołany do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3), co skutkuje zgodnie z linią orzeczniczą Sądu Najwyższego m.

in. w sprawie III P 7/18 (OSNP 2020, z. 4, poz. 38) oraz w uchwale trzech

połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41110-1/20,

OSNKW 2020, z. 2, poz. 7) czy postanowieniu z dnia 16 września 2021 r. (I KZ

29/21), że Krajowa Rada Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie

wskazanej ustawy nie daje gwarancji niezależności od władzy wykonawczej i

ustawodawczej, co w konsekwencji skutkuje tym, że K.S. w toku rozpoznania

sprawy nie miał zapewnionej gwarancji rozstrzygnięcia sprawy przez niezawisły i

bezstronny sąd ustanowiony ustawą. W konsekwencji, zdaniem obrońcy,

zmaterializowały się przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności, art. 45 Konstytucji RP poprzez wydanie orzeczenia z dnia 4 lutego 2025

r., sygn. akt II AKzw 730/24 przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie w nienależycie

obsadzonym składzie. Obok wznowienia z urzędu ww. postępowania

odwoławczego, obrońca skazanego wniósł o uchylenie obu postanowień, tj.

postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 4 lutego 2025 r., sygn. akt II

AKzw 730/24 oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu z dnia 13

listopada 2024 r., sygn. akt II Kow 428/24/wz i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu pisma obrońca nadmienił też, że nie tylko sędzia Sądu

III KO 26/25

3

Apelacyjnego w Rzeszowie X. Y., ale i sędzia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu

X.1 Y.1, wydająca postanowienie z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt II Kow

428/24/wz o odmowie warunkowego przedterminowego zwolnienia, to sędzia

powołana do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r. poz. 3). Ponadto, sędzia X.1 Y.1 podpisała się w 2018 r., pod listą

poparcia kandydatury sędziego R.P. do Krajowej Rady Sądownictwa. Powyższe

okoliczności, zdaniem obrońcy, świadczą o poważnych wątpliwościach co do

dochowania standardu niezawisłości i bezstronności przez ww. sędziów,

rozpatrujących w poszczególnych instancjach, sprawę skazanego K.S. (k. 2-14 akt).

Pismo to uruchomiło przeprowadzanie czynności z urzędu, a więc wszczęcie

w sprawie postępowania (zarządzenie, k. 20 akt). W przypadku potwierdzenia

istnienia tego rodzaju uchybienia, mogłoby dojść do wznowienia postępowania z

urzędu, gdyż wznowienie postępowania karnego na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. z

powodu wystąpienia jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., może

nastąpić tylko z urzędu (por. uchwałę SN z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05,

OSNKW 2005, z. 6, poz. 48).

Procesowe weryfikowanie istnienia podstaw wznowienia postępowania z

urzędu zaktualizuje się jednak dopiero wtedy, gdy zostanie stwierdzone, iż

postępowanie poprzedzające wydanie orzeczenia w ogóle podlega wznowieniu, a

więc stanowi "postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem" w

rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Takim postępowaniem jest wyłącznie tego typu

postępowanie, które cechuje się przymiotem definitywnego zamknięcia

(rozpoznania) danej kwestii i przez to mające cechy trwałości (zob. postanowienia

SN: z dnia 25 kwietnia 2019 r., II KO 4/19, Lex nr 2653090; z dnia 3 września 2015

r., V KO 43/15, Lex nr 1783194).

Do tej kategorii nie zaliczają się postanowienia wydane w postępowaniu

prowadzonym w przedmiocie odmowy udzielenia warunkowego przedterminowego

zwolnienia, które nie mają trwałego charakteru. Nie prowadzą one do trwałej

transformacji sposobu czy trybu wykonania kary. Wprawdzie odmowa udzielenia

warunkowego przedterminowego zwolnienia ma negatywne konsekwencje dla sfery

III KO 26/25

4

wolności osobistej skazanego, nie zmienia to jednak faktu, iż rozstrzygnięcie to nie

jest orzeczeniem kończącym postępowanie karne w zakresie odnoszącym się do

odpowiedzialności karnej […], gdyż takim orzeczeniem jest prawomocny wyrok

skazujący (tak np. postanowienie SN z dnia 15 marca 2017 r., IV KO 104/16, Prok.i

Pr.-wkł. 2017/5/20, KZS 2017/5/48, LEX nr 2307093 czy z dnia 10 marca 2021 r., III

KO 10/21, LEX nr 3252609). W dowolnym momencie skazany może ponowić

wniosek o udzielnie warunkowego przedterminowego zwolnienia. Zatem orzeczenie

wydane w tej sprawie nie rozstrzyga nieodwołalnie w tej materii i dlatego w tego

rodzaju sprawach postępowanie nie może być wznowione, zaś wniosek o

wznowienie postępowania nie może być w tych sprawach skutecznie złożony.

Analogiczny pogląd wyraziła najwyższa instancja sądowa w sprawach

zakończonych postanowieniem o odroczeniu wykonania kary albo o odmowie jej

odroczenia (zob. postanowienie SN z dnia 8 kwietnia 2016 r., II KO 7/16 i wskazana

tam literatura).

Zgodnie z art. 530 § 2 k.p.k. prezes sądu, do którego wniesiono kasację,

odmawia jej przyjęcia także wówczas, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa

w art. 429 § 1 k.p.k., a więc w sytuacji, gdy środek odwoławczy jest

niedopuszczalny z mocy ustawy. Przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w

postępowaniu wznowieniowym. Oznacza to, że prezes sądu (przewodniczący

wydziału, upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania m. in. wówczas, gdy jest on w ogóle niedopuszczalny. Przed

przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniosku zbadać bowiem wpierw

należy, czy omawiany wniosek w ogóle przysługuje. Jeżeli nie jest on dopuszczalny,

to nie podlega przyjęciu.

Wobec powyższego należało odmówić przyjęcia wniosku skazanego o

wznowienie postępowania jako niedopuszczalnego z mocy ustawy, nie odnosząc

się do merytorycznej oceny zasadności podniesionego we wniosku zarzutu i

wniosków, gdyż w realiach procesowych sprawy byłoby to bezprzedmiotowe.

Kierując się powyższym zarządzono, jak w pkt. 1 sentencji zarządzenia.

"Wniosek o wznowienie" jest sygnalizacją potrzeby wznowienia

postępowania z urzędu. Dlatego też nie podlega on opłacie, a opłata wniesiona

podlega zwrotowi. Wobec tego ⎯ w oparciu o przepisy art. 626 § 2 k.p.k. w zw. z

III KO 26/25

5

art. 639 k.p.k. ⎯ należało zwrócić wniesioną przez obrońcę skazanego K.S. – adw.

B.R. z Kancelarii Adwokackiej w R. opłatę w kwocie 150 złotych (k. 16 i k. 22 akt).

Z tych względów orzeczono jak w pkt. 2 sentencji zarządzenia.

[WB]

[r.g.]