Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie sprawy skazanego M.S. za czyn z art. 157 k.k.

Wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn.

akt III K 81/23, M.S. został skazany za dokonanie przestępstwa zakwalifikowanego

III KO 42/26

2

m. in. z art. 157 § 1 k.k. popełnionego w dniu 16 lutego 2020 r. w G., na szkodę J.L.,

za które wymierzono mu karę 2 lat pozbawienia wolności. Ponadto Sąd meriti

zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 80.000 złotych tytułem

zadośćuczynienia i kwotę 2850 złotych odszkodowania. Wyrokiem z dnia 23

kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, sygn. akt II AKa 36/25, zmienił

zaskarżony wyrok Sądu I instancji w ten sposób, że obniżył orzeczoną karę

pozbawienia wolności do 1 roku i 6 miesięcy oraz obniżył zasądzoną kwotę

odszkodowania do 2050 złotych. W pozostałym zakresie wyrok Sądu I instancji

został utrzymany w mocy.

W dniu 18 czerwca 2025 r. obrońca skazanego wniósł kasację od wyroku

Sadu odwoławczego, która postanowieniem z dnia 16 stycznia 2026 r., III KK

589/25, została przez Sąd Najwyższy oddalona jako oczywiście bezzasadna.

Następnie w dniu 9 lutego 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek

obrońcy skazanego M.S. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23 kwietnia

2025 r., sygn. akt II AKa 36/25, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w

Szczecinie z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. akt III K 81/23.

We wniosku obrońca powołał się na treść przepisu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. w

zw. z art. 542 § 1 k.p.k. - wskazując, że ustalono osobę, która przesłuchana jako

świadek w sprawie mogłaby dostarczyć informacji dotyczących przebiegu zdarzenia

w dniu 16 lutego 2020 r. w G. i udziału w nim poszczególnych osób.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek obrońcy o wznowienie postępowania jako niezasadny podlegał

oddaleniu.

Na wstępie podkreślić należy, że prawomocnemu wyrokowi skazującemu,

mocą którego obalono domniemanie niewinności oskarżonego w zakresie czynu

będącego przedmiotem danego postępowania sądowego, przysługują co do

zasady walory trwałości, niezmienności i ostateczności. Tylko wyjątkowe

okoliczności, ściśle wskazane w przepisach procedury karnej, mogą uzasadniać

potrzebę wzruszenia prawomocnego orzeczenia. Takimi okolicznościami są m.in.

III KO 42/26

3

przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania wskazane w treści art.

540 k.p.k., art. 540a k.p.k. oraz art. 542 § 3 k.p.k., zaś jedną z tego rodzaju

podstaw jest ujawnienie się, po wydaniu orzeczenia, nowych faktów lub dowodów

wskazujących na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie stanowił

przestępstwa lub nie podlegał karze (art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k.). Właśnie na

przesłankę dotyczącą nowych faktów i dowodów powołał się w złożonym wniosku

obrońca M.S.

Wskazać należy, iż „nowe fakty i dowody” w rozumieniu art. 540 § 1 pkt

2 k.p.k. mogą stanowić podstawę wznowienia, jeśli nie były uprzednio znane

sądowi ani stronie, a nadto z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością

wskazują na błąd sądowy w zakończonym postępowaniu. Inaczej mówiąc, muszą

być tej rangi i wagi, aby po wznowieniu uprawdopodobnione w wysokim stopniu

było wydanie zasadniczo odmiennego rozstrzygnięcia (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 28 marca 2023 r., II KO 6/23).

Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie, albowiem wnioskodawca

nie przedstawił takiej argumentacji, która mogłaby się wpisywać w którąkolwiek z

podstaw wznowieniowych, w tym tę określoną w art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. Zgodnie

bowiem z treścią tego przepisu, postępowanie sądowe zakończone prawomocnym

orzeczeniem wznawia się, jeżeli po wydaniu orzeczenia ujawnią się nowe fakty lub

dowody wskazujące na to, że skazany nie popełnił czynu albo czyn jego nie

stanowił przestępstwa lub nie podlegał karze. Podstawy wznowienia nie mogą

jednak stanowić wszelkie nowe dowody lub fakty, a jedynie takie, które

jednocześnie wskazują na jedną z trzech okoliczności wyczerpująco wymienionych

w punkcie 2 art. 540 § 1 k.p.k. Nowe fakty, czy dowody, wskazywać mają na

zaistnienie wysokiego prawdopodobieństwa błędu sądowego w zakończonym

prawomocnie postępowaniu sądowym. Innymi słowy, muszą stwarzać przekonanie,

i to graniczące z pewnością, że dojdzie do uniewinnienia skazanego po wznowieniu

postępowania, albo skazania go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż

to, za które go skazano. Tym samym nie chodzi jedynie o przedstawienie

wątpliwości, co do wcześniejszych ustaleń faktycznych (podkreślenie SN - por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2018 r., III KO 27/18). Należy

przy tym zauważyć, że w trakcie postępowania wznowieniowego nie przeprowadza

III KO 42/26

4

się postępowania dowodowego, a jedynie ocenia czy przedstawione przez stronę

dowody odpowiadają podstawie wznowieniowej propter nova. W ograniczonym

tylko zakresie sąd wznowieniowy jest uprawniony do dokonania czynności

sprawdzających (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), które prowadzone mogą być

tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku uniewinnienia

oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i uchyleniu

wyroku. Postępowanie wznowieniowe nie służy także poszukiwaniu dowodów, a

jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub fakty przedstawione przez żądającego

wznowienia, dają podstawę do takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 8 października 2019 r., V KO 20/19, OSNKW 2020/3/9). To

skazany, reprezentowany przez obrońcę, w razie powoływania się na podstawę de

novis, obarczony jest ciężarem uprawdopodobnienia zasadności wniosku o

wznowienie postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym

obalone zostało domniemanie niewinności. Nie wystarczy zatem samo

powoływanie się przez autora wniosku na nowy fakt czy dowód, ale powinien on

przedstawić co najmniej tzw. dowód swobodny (np. pisemne oświadczenie

określonej osoby), świadczący o błędności skazania (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KO 84/07 oraz z dnia 19 kwietnia 2007

r., II KO 60/06, OSNwSK 2007/1/875). Takiego dowodu, ani jakiegokolwiek innego

obrońca skazanego nie przedstawił, nie wskazując nawet na potencjalną treść

depozycji Ł.K., wyrażając jedynie pogląd, że jego relacje procesowe mogą mieć

„zasadnicze znaczenie dla prawidłowej rekonstrukcji przedbiegu zdarzenia, w

szczególności ustalenia, kto faktycznie był jego sprawcą, jaka była dynamika

zajścia oraz jakie zachowania podejmowały osoby obecne na miejscu” (s. 4 - 5

wniosku). Obrona powołując się na osobę Ł.K. wskazała jedynie na gotowość do

złożenia przez niego zeznań. Nadesłane w toku postępowania wznowieniowego

przez obrońcę pisemne oświadczenie dnia 18 maja 2026 r. (k. 35), podpisane przez

osobę „Ł.K.” nie wskazuje nawet na rok zaistniałego zdarzenia, którego miałby być

dana osoba świadkiem. Tymczasem, w kontekście podstaw do wzruszenia

prawomocnego orzeczenia nie wystarczy samo przedstawienie nowego faktu czy

dowodu, wnioskujący powinien wskazać, jak już podniesiono, takie przesłanki, które

obiektywnie determinują zasadność twierdzenia o błędności skazania. Nie można

III KO 42/26

5

więc uznać, aby - w kontekście argumentacji wniosku o wznowienie, połączonego

z treścią wskazanego pisma inaczej mogły zostać ocenione w szczególności

zeznania J.G. i K.L.. Dowody z zeznań tych świadków zostały obszernie

przeanalizowane i ocenione przez procedujące w tej sprawie sądy [zob. s. 7 - 16

uzasadnienia Sądu Okręgowego oraz s. 4 i n. (zwłaszcza: s. 18 oraz s. 23 - 24)

uzasadnienia Sądu Apelacyjnego]. W rozważaniach Sądu ad quem dokładnie

odniesiono się również do zapisu monitoringu i wyprowadzono z całosci materiału

dowodowego kategoryczne wnioski (uzasadnienie SA s. 4 oraz s. 14).

Analiza „nowych faktów i dowodów” przedstawionych we wniosku o

wznowienie postępowania skutkuje uznaniem, że nie wskazują one na wysokie

prawdopodobieństwo wydania innego orzeczenia, niż zapadło przed Sądem

Okręgowym, a następnie zostało potwierdzone, co do kwestii zasadniczych, w tym

wydania wyroku skazującego co do M.S., przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie. W

niniejszej sprawie „nowe fakty i dowody” nie doprowadziły do powstania wątpliwości

co do trafności ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, a uznanych

za prawidłowe przez Sąd odwoławczy. Wskazanej we wniosku obrońcy

perspektywy wydania odmiennego wyroku nie można było ocenić jako

wystarczającej do wznowienia postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że

obrońca nie wykazał istnienia takiej materii procesowej, która wskazywałaby na

wysokie prawdopodobieństwo wadliwości wyroku wobec M.S., polegającej na tym,

iż skazany nie popełnił prawomocnie przypisanego mu czynu.

Z tych względów, nie stwierdzając istnienia okoliczności, które uzasadniałyby

wznowienie postępowania, orzeczono jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach

sądowych postępowania wznowieniowego.

Wobec oddalenia wniosku o wznowienie postępowania pozostawiono bez

rozpoznania wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia (art. 532 § 1 k.p.k.)

złożony w dniu 25 maja 2026 r. (k. 33 akt SN).

Jacek Błaszczyk

Andrzej Stępka

Eugeniusz Wildowicz

[WB]

III KO 42/26

6

[r.g.]