Sąd Najwyższy wyłączył sędziego S.S. od wniosku o wyłączenie sędziego R.W.

Do Sądu Najwyższego wpłynęły wniesione przez obrońców oskarżonych P.K. i

M.S. skargi na wyrok kasatoryjny Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28

kwietnia 2025 r., sygn. akt II AKa 51/24.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III KS 52/25 i zarządzeniem

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu

W.P. Zawiadomiona o tym obrońca oskarżonego P. K. złożyła wniosek o

wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie, a do rozpoznania wniosku została

wyznaczona sędzia A.D. Wywołało to wniosek pełnomocnika oskarżyciela

posiłkowego o wyłączenie tej sędzi od rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie

III KS 52/25

2

sędziego W.P. Wniosek ten trafił do referatu sędziego P.K., o którego wyłączenie

także zawnioskowała pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Sprawa została

przydzielona do referatu A.B., a pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniosła o

wyłączenie również tego sędziego.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 20 stycznia 2026 r. wyłączył sędziego

A.B. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od udziału w

sprawie skargi na wyrok sądu odwoławczego. Wobec takiego rozstrzygnięcia

sprawa z wniosku o wyłączenie sędziego P.K. została przydzielona do referatu

sędziego A.T., co spotkało się z zastrzeżeniami substytuta obrońcy oskarżonego P.

K., który złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego. Rozpoznanie tego wniosku

przypadło sędzi M.W., zaś substytut obrońcy oskarżonego P. K. złożył wniosek o

wyłączenie tej sędzi od udziału w sprawie rozpoznania wniosku o wyłączenie SSN

A.T. W rezultacie sprawa trafiła do referatu sędziego R.W., o którego wyłączenie

zawnioskowała pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, podobnie jak i o wyłączenie

sędziego S.S., który miał rozpoznać wniosek o wyłączenie sędziego R.W. (KRI

1612). Następnie sprawa została przypisana do referatu sędzi M.B., co spotkało się

z wnioskiem pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie tej sędzi.

Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 maja 2026 r. wyłączył sędziego Sądu

Najwyższego M.B. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego S.S.

w sprawie III KS 52/25. W następstwie tego orzeczenia sprawa dotycząca

wyłączenia sędziego S.S. została przydzielona do referatu sędziego Sądu

Najwyższego Z.P.

Procedując we wskazanym składzie Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Przedstawiony przebieg postępowania dotyczącego personalnego

ukształtowania składu Sądu Najwyższego mającego merytorycznie orzec w

przedmiocie skarg wniesionych przez obrońców dwóch oskarżonych, obrazuje jak

głęboko zakłócające funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości były niektóre

uregulowania ustawowe uchwalane w Polsce po 2015 r., przede wszystkim

dotycząca Krajowej Rady Sądownictwa ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r., która

wyłącznie politykom przekazała kształtowanie osobowego składu tego organu, co

wyraźnie jest sprzeczne z podstawowym zadaniem tego organu, mającego stać na

straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji). W

III KS 52/25

3

wielu sprawach strony, w niniejszej sprawie pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego,

składają wnioski o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie, także gdy w grę

wchodzi sprawa o charakterze incydentalnym, motywując to nieprawidłowym – z

uwagi na udział wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa –

przebiegiem postępowania poprzedzającego powołanie danego sędziego do

pełnienia urzędu. Może to prowadzić do swoiście „piętrowego” narastania spraw o

wyłączenie sędziego, co obserwuje się w sprawie skargowej oskarżonych P. K. i M.

S. W konsekwencji niniejsze orzeczenie tylko w małym stopniu przybliży

merytoryczne rozpoznanie skarg.

Jeżeli zaś chodzi o wniosek pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego M.F. o

wyłączenie sędziego S.S. od udziału w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego

R.W. w sprawie III KS 52/25, to zasługiwał on na uwzględnienie z przyczyn

wskazanych w postanowieniach Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2026 r. i z

dnia 19 maja 2026 r. Wniosek został obszernie umotywowany i nie sposób odrzucić

zawartej w niej argumentacji. Autorka pisma wskazała, że „złożenie wniosku o

wyłączenie Sędziego w tej sprawie konieczne jest z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości, w szczególności wobec istnienia okoliczności mogących wywołać

uzasadnione wątpliwości co do zewnętrznej bezstronności Sędziego S.S.”.

Akcentowała zwłaszcza fakt powołania sędziego S.S. przez Prezydenta RP do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3) i w związku z tym wskazała, że „okoliczności

uzasadniające wniosek oskarżyciela posiłkowego o wyłączenie Sędziego R.W.,

który ma zostać rozpoznany przez Sąd Najwyższy w składzie Sędziego S.S.

odnoszą się bezpośrednio do tego Sędziego”. Jest faktem, że wniosek o

wyłączenie sędziego R.W. pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego motywowała

powołaniem tego sędziego do Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o przepisy wspomnianej ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. i nawiązując do uchwały składu połączonych Izb Sądu

Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23

stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, wskazała, że udział sędziego R.W. w składzie

III KS 52/25

4

orzekającym Sądu Najwyższego będzie skutkował jego nienależytą obsada.

Zwróciła też uwagę na pierwotne powołanie tego sędziego do orzekania Izby

Dyscyplinarnej SN i stwierdziła, że „okoliczności towarzyszące powołaniu Sędziego

R.W. na urząd Sędziego Sądu Najwyższego są wystarczającą przesłanką do

uznania, iż Jego udział w rozpoznaniu niniejszej sprawy skutkować będzie

naruszeniem prawa strony do bezstronnego sadu w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust. 1 EKPC”.

W tym stanie rzeczy trzeba przyjąć, że zasadna jest wątpliwość pełnomocnika

oskarżyciela posiłkowego co do zachowania przez sędziego S.S. bezstronności

przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie sędziego R.W. Wymieniony sędzia,

powołany do Sądu Najwyższego w takiej samej procedurze jak sędzia R.W.

(chociaż nie do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej), rozstrzygając o zasadności tego

wniosku, niewątpliwie miałby w polu widzenia własny status sędziego Sądu

Najwyższego, który podważyłby w razie uwzględnienia wniosku. Zatem orzekanie

sędziego S.S. co do wspomnianego wniosku byłoby sprzeczne z zasadą nemo

iudex in causa sua. Okoliczność tę miał na uwadze Sąd Najwyższy, gdy w pkt 6

uchwały składu 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, nr 6,

poz. 22) stwierdził, że środek odwoławczy zawierający zarzuty dotyczące

uchybienia w procedurze powołania sędziego nie może być rozpoznany przez sąd,

w skład którego wchodzi osoba powołana w takiej samej procedurze. Jest

zrozumiale, że teza ta ma zastosowanie również do wniosku o wyłączenie

sędziego, w którym podniesiono uchybienia w procedurze powołania tego sędziego

do pełnienia urzędu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[r.g.

III KS 52/25

5