Sąd Najwyższy oddalił skargę na uchylenie uniewinnienia J. B. w sprawie z art. 160 k.k.

Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt III K 130/18, Sąd Okręgowy w

Krakowie uniewinnił M. S. od popełnienia czynu z art. 210 § 2 k.k. i art. 160 §1 k.k.

III KS 87/22

2

w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. zaś J. B. od popełnienia występku z art.

160 § 3 k.k. w zw. z art. 160 §1 k.k.

Po rozpoznaniu apelacji prokuratora i pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych,

Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II AKa

110/22, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania

Sądowi Okręgowemu w Krakowie. W uzasadnieniu wyroku sąd ten wskazał, że

podstawą wydania wyroku kasatoryjnego jest zasadność zarzutów apelacyjnych

oraz istnienie podstaw do wydania wobec oskarżonych wyroku skazującego, co

jednak z uwagi na zakaz ne peius w tym postępowaniu nie jest możliwe.

Skargę od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego J. B., który zaskarżając

wyrok sądu odwoławczego w całości wskazał na naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. w

zw. z art. 454 § 1 k.p.k. poprzez uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie w

oparciu o (pozbawione podstaw) uznanie, iż zachodzą podstawy do wydania

wyroku skazującego, podczas gdy Sąd Apelacyjny w Krakowie nie dokonał pełnej i

należytej kontroli instancyjnej, nie odnosząc się w jakimkolwiek zakresie do

wykładni znamienia bezpośredniego narażenia na niebezpieczeństwo utraty życia

albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu o jakim mowa w art. 160 § 1 k.k., brak

którego to znamienia był przesłanką wydania wyroku uniewinniającego przez sąd I

instancji, przez co wydanie wyroku uchylającego wyrok Sądu Okręgowego jest co

najmniej przedwczesne.

Podnosząc ten zarzut obrońca tego oskarżonego wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie w całości i przekazanie

sprawy sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę obrońcy, zarówno prokurator jak i pełnomocnik

oskarżycieli posiłkowych wnieśli o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie trzeba przypomnieć,

że przepis art. 539a § 3 k.p.k. zawiera dwie podstawy skargi na wyrok sądu

odwoławczego. Pierwsza dotyczy naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu art.

437 § 2 k.p.k., zaś druga uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Nie budzi

wątpliwości, że druga podstawa skargi obejmuje li tylko postępowanie odwoławcze,

a więc dotyczy zaistnienia na etapie tego postępowania uchybienia wymienionego

III KS 87/22

3

w art. 439 § 1 k.p.k. (por. postanowienie SN z dnia 26 maja 2020 r., I KZP 14/19,

OSNKW 2020, z. 6, poz. 18). Dokonując kontroli wniesionej skargi Sąd Najwyższy

nie stwierdził istnienia – na etapie postępowania odwoławczego – uchybienia z art.

439 § 1 k.p.k., co musiałoby skutkować uchyleniem wyroku kasatoryjnego

niezależnie od zarzutu skargi (art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. w zw. z art.

539f k.p.k.). To zaś oznacza, że przedmiotem oceny musi być tylko zarzut skargi. Z

zarzutu skargi wynika zaś, że obrońca oskarżonego istotą uchybienia sądu

odwoławczego, które w jego ocenie niezasadnie skutkowało uchyleniem wyroku

sądu pierwszej instancji, czyni brak rozważań sądu odwoławczego co do

możliwości przypisania oskarżonemu bezpośredniego narażenia pokrzywdzonej na

niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Tymczasem z

uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przyczyną uchylenia wyroku było

uznanie, iż okoliczności przyjęte przez sąd pierwszej instancji dają podstawę do

przyjęcia konstrukcji odpowiedzialności oskarżonego jako gwaranta nienastąpienia

skutku z art. 160 § 2 k.k., choć sąd pierwszej instancji kwestii tej nie rozważył (str.

20- 22; zwłaszcza zaś str. 22 uzasadnienia wyroku). W tym układzie stanowisko

sądu odwoławczego nie mogło obejmować kwestii bezpośredniego narażenia

pokrzywdzonej na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na

zdrowiu, albowiem w ogóle sąd pierwszej instancji - według sądu odwoławczego –

nienależycie odniósł się do przyjęcia możliwości ustalenia oskarżonego jako

gwaranta nienastąpienia skutku (a zatem elementu normatywnego, który

wyprzedza badanie bezpośredniego narażenia), co skutkowało już uchyleniem

zaskarżonego wyroku. Skoro zaś zarzut w tym zakresie był chybiony, to skarga

podlegała oddaleniu.

Już na marginesie trzeba zaś podkreślić, że przedmiotem skargi nie było

naruszenie art. 454 § 1 k.p.k. w innym obszarze, tj. niekonsekwencji sądu

odwoławczego co do odpowiedzialności karnej oskarżonego z art. 160 § 2 k.k. Z

jednej strony bowiem sąd odwoławczy wskazuje, że przyczyną uchylenia wyroku

jest przepis art. 454 § 1 k.p.k., a więc istnienie podstawy do wydania wyroku

skazującego (str. 25 uzasadnienia), a z drugiej strony sąd ten nie czyni wprost

ustalenia co do pozycji gwaranta w odniesieniu do oskarżonego, choć wszystkie

okoliczności w tym zakresie są znane i należało jedynie dokonać ich oceny w

III KS 87/22

4

kontekście art. 2 k.k. w zw. z art. 160 § 2 k.k. Z tego powodu niezrozumiałe jest

zalecenie przeprowadzenia od początku postępowania dowodowego, skoro nie

wytknięto sądowi pierwszej instancji, aby pominął jakieś dowody, a jedynie

wskazano, iż nie wypowiedział się należycie do kwestii czy oskarżony pełnił rolę

gwaranta. W takim układzie to sąd odwoławczy powinien kwestię tę przesądzić i

dopiero wówczas pojawiałaby się podstawa do dokonywania oceny w kontekście

bezpośredniego narażenia pokrzywdzonej. Ta rozbieżność w uzasadnieniu nie

została dostrzeżona w skardze, a skoro Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę tylko w

granicach uchybienia zawartego w zarzucie, to skarga podlegała oddaleniu.

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk

Piotr Mirek

Jarosław Matras