Wyrok bez zakazów wobec skazanego za czyny z art. 202 k.k. Sąd Najwyższy uchylił go w tej części

Sąd Rejonowy w Mikołowie wyrokiem z 12 lutego 2026 r. w sprawie sygn. akt

II K 477/25 uznał oskarżonego J. M. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów:

- z art. 202 § 3 k.k., za który wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności (pkt 1

wyroku). Nadto orzekł wobec oskarżonego środki karne: na podstawie art. 41 § 1a

pkt 2 k.k. zakaz zajmowania wszelkich stanowisk oraz wykonywania wszelkich

zawodów albo działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem

małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 8 lat (pkt 2), na podstawie art. 43a § 3 k.k.

obowiązek zapłaty na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w wysokości 10 000 zł (pkt 3).

- z art. 202 § 4a k.k., za który wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wyroku

(pkt 4 wyroku). Nadto orzekł wobec oskarżonego środki karne: na podstawie art. 41

§ 1a pkt 2 k.k. zakaz zajmowania wszelkich stanowisk oraz wykonywania wszelkich

zawodów albo działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem

małoletnich lub z opieką nad nimi na okres 8 lat (pkt 5) na podstawie art. 43a § 3 k.k.

obowiązek zapłaty na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w wysokości 10 000 zł (pkt 6).

Na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. połączył wymierzone

oskarżonemu kary pozbawienia wolności i wymierzył karę łączną 2 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności (pkt 7). Na podstawie art. 90 § 2 k.k. orzekł wobec

oskarżonego łączny środek karny w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk

oraz wykonywania jakiegokolwiek zawodu albo działalności związanej z

wychowaniem, edukacją i leczeniem małoletnich na okres 10 lat (pkt 8). Wyrok

zawiera jeszcze inne rozstrzygnięcia wynikające ze skazania.

Wyrok ten nie zaskarżony przez strony postępowania uprawomocnił się 20 lutego

2026 r.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie

art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył wyrok na niekorzyść skazanego w zakresie braku

orzeczenia – na podstawie art. 41a § 2 k.k. – o środkach karnych. Zarzucił „rażące i

mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego

materialnego, a to art. 41a § 2 k.k., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec

oskarżonego J. M., pomimo uznania go w punktach 1 i 3 (powinno być: w punktach

IV KK 279/26

3

1 i 4 – uw. SN) części dyspozytywnej wyroku za winnego popełnienia przestępstw

wypełniających dyspozycję z art. 202 § 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k. i skazania go za te

czyny na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania,

środków karnych w postaci zakazu przebywania w określonych środowiskach lub

miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych

osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody Sądu”.

Podnosząc powyższy zarzut, Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w

zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy w tej części Sądowi Rejonowemu w

Mikołowie do ponownego rozpoznania.

Do akt sprawy dołączono adresowane do Sądu Najwyższego pisma J. M., w

których skazany postuluje przydzielenie mu obrońcy z urzędy, bowiem „nie zgadza

się z wyrokiem sądu” oraz „złagodzenie wyroku na dozór elektroniczny, zmianę

wyroku na grzywnę na cel charytatywny albo ułaskawienie”. Już w tym miejscu

należy stwierdzić, że te wystąpienia wypada uznać za wynikające z nieznajomości

przez skazanego reguł postępowania kasacyjnego oraz zakresu orzekania Sądu

Najwyższego w związku z kasacją Prokuratora Generalnego. Należy zatem wyjaśnić,

że w postępowaniu kasacyjnym Sąd Najwyższy nie ma możliwości zmiany, w tym w

zakresie orzeczenia o karze, wyroku sądu powszechnego oraz że w kwestii

ułaskawienia decyzję podejmuje Prezydent RP, do którego zainteresowany może

wystąpić, najlepiej za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji.

Trzeba również zaznaczyć, że wskazany we wspomnianej kasacji zakres

zaskarżenia wyroku wydanego wobec J. M. determinuje zakres kontroli wyroku,

zatem bezprzedmiotowy jest wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu, skoro Sąd

Najwyższy nie będzie badał samej prawidłowości skazania. Jak wspomniano, wyrok

Sądu Rejonowego w Mikołowie uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego,

a jeżeli – co zdaje się wynikać z jednego z pism – skazany uważa, że nie mógł

zainicjować tego postępowania, bowiem zaistniało uchybienie polegające na

niezawiadomieniu go o rozprawie i wydaniu wyroku, może wystąpić do podmiotu

wymienionego w art. 521 § 1 k.p.k. o wniesienie kasacji na swoją korzyść.

Co do kasacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlegała uwzględnieniu w

całości w trybie art. 535 § 5 k.p.k., tj. na posiedzeniu bez udziału stron. Nie ulega

bowiem wątpliwości, że Sąd orzekający naruszył przez jego niezastosowanie przepis

o charakterze obligatoryjnym, co musi skutkować uznaniem, iż zaistniałe uchybienie

IV KK 279/26

4

miało charakter rażący i w sposób istotny wpłynęło na treść wydanego w sprawie

wyroku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2024 r., III KK 615/23 i in.).

Należy przy tym wspomnieć o możliwości zaskarżenia wyroku z powodu braku

określonego rozstrzygnięcia (art. 425 § 2 zd. drugie k.p.k.).

Zgodnie z art. 41a § 2 k.k., w razie skazania na karę pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności

seksualnej lub obyczajności, sąd orzeka zakaz przebywania w określonych

środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się

do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu,

jak również nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z

pokrzywdzonym. Zatem skoro J. M. został skazany za czyny z art. 202 § 3 k.k. i z art.

202 § 4a k.k., zamieszczone w rozdziale XXV Kodeksu karnego, grupującym

przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, za które orzeczono kary

jednostkowe bezwzględnego pozbawienia wolności, to obowiązkiem Sądu było także

wydanie - w odniesieniu do każdego z przestępstw - orzeczenia o wymienionych w

art. 41a § 2 k.k. środkach karnych. Jak wcześniej zaznaczono, niezamieszczenie w

wyroku obligatoryjnych rozstrzygnięć w przedmiocie tych środków karnych stanowi

rażącą obrazę wspomnianego przepisu, mającą istotny wpływ na treść wyroku, co

nakazywało - zgodnie w wnioskiem kasacji – uchylić wyrok w zaskarżonej części i w

tym zakresie przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Mikołowie do ponownego

rozpoznania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Zawarte w pkt 2 orzeczenie o wydatkach związanych z rozpoznaniem kasacji

znajduje oparcie w art. 638 k.p.k.

[J.J.]

[r.g.]