Kasacja w sprawie przestępstw seksualnych oddalona jako oczywiście bezzasadna

Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z 4 czerwca 2025 r. sygn. akt II AKa

34/25 na skutek apelacji prokuratora i obrońcy utrzymał w mocy wyrok Sądu

Okręgowego w Ostrołęce z 22 listopada 2024 r. sygn. akt II K 70/23, którym to

oskarżony P. E. został uznany za winnego następujących przestępstw:

IV KK 443/25

2

1. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., za które skazał go

na podstawie art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 197 § 3 pkt 2 k.k. i art. 197 § 3 pkt 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art.

4 § 1 k.k., i wymierzył mu z mocy art. 197 § 3 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11

§ 3 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. karę 4 (czterech) lat i 2 (dwóch) miesięcy

pozbawienia wolności;

2. z art. 245 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to skazał go na podstawie art. 245

k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i wymierzył mu z mocy art. 245 k.k. karę

5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności.

Sąd I instancji orzekł wobec oskarżonego na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1

k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 4

(czterech) lat i 4 (czterech) miesięcy. (pkt III wyroku).

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego wywiódł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił następujące naruszenia przepisów

postępowania, mające wpływ na treść orzeczenia:

a) art. 433 § 2 k.p.k., w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. i art. 7 k.p.k., poprzez niewłaściwe,

schematyczne, a przez to nierzetelne odniesienie się do zarzutów z pkt 1 i 2

apelacji i zaakceptowanie dowolnej i fragmentarycznej oceny zebranego materiału

dowodowego, poczynionej z naruszeniem zasad logicznego wnioskowania

oraz doświadczenia życiowego i staranności,

b) art. 433 § 2 k.p.k., w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k., poprzez

niewłaściwe, wybiórcze, a zatem nierzetelne odniesienie się do zarzutu 3 apelacji

i zaakceptowanie decyzji o oddalenie wniosku o wywołanie kolejnej opinii biegłych

z zakresu psychologii, z przyczyn rażąco naruszających dyspozycję art. 201 k.p.k.

oraz zasady rzetelności procesowej, ale także logicznego wnioskowania i

doświadczenia życiowego,

c) art. 7 k.p.k., w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez przekroczenie

swobodnej oceny dowodów, w sytuacji dopuszczenia dowodu z map internetowych

IV KK 443/25

3

i odniesienie się do tegoż dowodu w sposób nierzetelny, wadliwy proceduralnie

i faktograficznie (zarzut 3 apelacji).

Podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Białymstoku. Skarżący zawarł w kasacji również wniosek o wstrzymanie

wykonania wyroku wobec skazanego.

W odpowiedzi prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście

bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Podniesione w kasacji obrońcy zarzuty okazały się oczywiście bezzasadne,

co skutkowało rozpoznaniem tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia przez Sąd

Najwyższy w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k. Oczywiście

bezzasadna jest bowiem kasacja kwestionująca jedynie ustalenia faktyczne, jednak

nie pod zarzutem błędu w ich ustaleniu, a pod pozornym zarzutem rażącego

naruszenia prawa procesowego bądź materialnego, sprowadzającym się do

polemiki z zebranym i prawidłowo ocenionym przez sądy obu instancji materiałem

dowodowym, a w sprawie nie wystąpiły uchybienia wymienione w art. 439 k.p.k.

Dopuszczalność dokonywania w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd

Najwyższy własnych ustaleń faktycznych i własnej oceny dowodów, wykluczają

ograniczenia przewidziane w art. 519 k.p.k. i art. 523 § 1 k.p.k., które sprowadzają

zadania sądu kasacyjnego jedynie do sprawdzenia sposobu ich dokonania,

w szczególności, czy sądy orzekające w obu instancjach nie dopuściły się rażącego

naruszenia reguł postępowania, co mogłoby mieć wpływ na ustalenia faktyczne,

a w konsekwencji więc i na treść wyroku [zob. postanowienie Sądu Najwyższego

(dalej SN) z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II KK 598/22 i cyt. tam orzecznictwo].

Kontrola ta realizowana jest co do zasady tylko przez pryzmat zarzutów kasacji. Z

tym jednak oczywistym zastrzeżeniem, iż chodzi o zarzuty mające rzeczywiście

kasacyjny charakter (art. 523 k.p.k.), a nie tylko określone tak przez autora kasacji,

a będące, w istocie zarzutami apelacyjnymi (postanowienie SN z 27 lutego 2007 r.

sygn. akt II KK 310/06).

IV KK 443/25

4

O tym, iż zarzuty mają charakter pozorny, a faktycznie zmierzają do

podważenia dokonanych ustaleń faktycznych, świadczy to, iż z zarzutem z art. 438

pkt 3 k.p.k. mamy do czynienia zawsze, gdy skarżący uważa, że brak jest dowodów

wystarczających na przypisanie skazanemu sprawstwa i winy, a stwierdzenie ich

jest wynikiem nieprawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie (por. postanowienie

SN z 27 maja 2002 r. sygn. akt V KKN 314/01). In concreto tak właśnie jest.

Wszystkie zarzuty z kasacji obrońcy jednoznacznie zmierzają do zakwestionowania

ustaleń w zakresie sprawstwa i winy skazanego. Zdaniem skarżącego błędy w tym

zakresie wynikają z jednej strony z wadliwości i niekompletności materiału

dowodowego z drugiej zaś z dowolności w jego ocenie, co w wyniku rzekomej

nieprawidłowości w kontroli odwoławczej miało doprowadzić do rażących uchybień

wymagających uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi II

instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca nie ma jednak racji. Co więcej,

obrońca w tym nadzwyczajnym środku powiela twierdzenia podnoszone już

uprzednio w apelacji, w odniesieniu do których sąd II instancji wypowiedział się w

uzasadnieniu swojego orzeczenia. Przyjęta przez obrońcę formuła, polegająca na

jedynie powierzchownym zakwestionowaniu kontroli odwoławczej, a następnie

powielenie treści zarzutów apelacji, uwydatnia polemiczność twierdzeń zawartych w

kasacji, co również nie mogło wywołać oczekiwanego rezultatu w postaci wydania

przez Sąd Najwyższy orzeczenia kasatoryjnego.

Wobec tego rodzaju konstrukcji kasacji przypomnieć i podkreślić należy,

iż nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że sąd odwoławczy określonego

zarzutu nie rozpoznał, naruszając art. 433 § 2 k.p.k. lub nie rozważył go należycie,

bądź jak to wskazano w przedmiotowym środku odwoławczym, dokonał tego w

sposób „niewłaściwe”. Konieczne jest natomiast wykazanie, iż przy dokonywaniu

kontroli odwoławczej uchybienie w rzeczywistości zaistniało, a przy tym także

opisanie, na czym ono polegało oraz wskazanie, dlaczego stanowi tak rażące

naruszenie, że można w swych skutkach przyrównywać je do uchybienia wagi

bezwzględnej podstawy odwoławczej. Jedynie literalne przywołanie w

formułowanych zarzutach norm art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k.,

sugerujące, iż kasacja dotyczy błędów popełnionych przez sąd odwoławczy,

podczas gdy w istocie kwestionowane jest rozstrzygnięcie zawarte w orzeczeniu

IV KK 443/25

5

sądu I instancji, nie może zostać potraktowane jako skutecznie podniesiony zarzut

kasacyjny. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy w toku postępowania odwoławczego

doszło do tzw. efektu przeniesienia, czyli zaabsorbowania do orzeczenia sądu ad

quem uchybień popełnionych przez sąd pierwszej instancji, w wyniku

nierozpoznania lub nienależytego rozpoznania środka odwoławczego. W kasacji

winny wówczas zostać podniesione i opatrzone pogłębioną argumentacją zarzuty

wskazujące na wadliwe procedowanie tego sądu, w następstwie czego doszło do

przeniknięcia uchybienia, którego dopuścił się sąd a quo do orzeczenia sądu

drugiej instancji (postanowienie SN z 18 lipca 2024 r. sygn. akt V KK 119/24)

Tymczasem lektura uzasadnienia wyroku sądu II instancji w przedmiotowej

sprawie, wykazuje iż kontrola apelacyjna w zakresie twierdzeń skarżącego

zawartych w zwyczajnym środku odwoławczym (zarzut z pkt 1 ppkt a kasacji)

wyczerpująco traktuje o kwestiach kontestowanych przez skarżącego w pkt 1 i 2

apelacji obrońcy. Nie sposób bowiem jako nierzetelne ocenić rozważania, w których

sąd odwoławczy odniósł się do kwestii pominięcia dowodu z dokumentacji

medycznej (s. 10 formularza uzasadnienia wyroku), a także gdzie wyraził

stanowisko w zakresie prawidłowości oceny opinii biegłych z Instytutu Ekspertyz

Sądowych w Krakowie przez sąd I instancji (s. 11-14 formularza uzasadnienia

wyroku) (zarzuty z pkt 1 apelacji). Szczegółowe, a przede wszystkim wyczerpujące

są również wywody sądu odwoławczego z zakresu twierdzeń skarżącego co do

rzekomo sprzecznej ze standardami procesowymi oceny opinii sądowej

seksuologicznej (s. 15 formularza uzasadnienia wyroku). Sąd ad quem dokonał

także analizy prawidłowości oceny zeznań świadków wskazanych przez obrońcę

(pkt 2 ppkt b apelacji), (s. 12 formularza uzasadnienia wyroku), a także zeznań

małoletniego (s. 13 formularza uzasadnienia wyroku), wobec całokształtu

zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym również kwestii

podnoszonych przez biegłą M.R. (s. 13 formularza uzasadnienia wyroku). Sąd II

instancji wykazał także, dlaczego twierdzenia obrońcy o wybiórczym odniesieniu się

do zeznań A. Ł. , a także o jej wpływie na pokrzywdzonego, nie zasługiwały na

aprobatę (s. 13-14 formularza uzasadnienia wyroku). Z należytą uwagą odniósł się

do twierdzeń o selektywnym wnioskowaniu co do niewiarygodności wyjaśnień

oskarżonego (s. 14 formularza uzasadnienia wyroku).

IV KK 443/25

6

Analiza treści uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego nie potwierdza

zaistnienia w sprawie naruszeń związanych z obrazą art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art.

457 § 3 k.p.k. tj. naruszenia standardów prowadzenia kontroli instancyjnej

i sporządzania uzasadnienia. Wobec przyjętej przez sąd formuły wywodów

związanych rozważeniem zarzutów i wniosków apelacji obrońcy przypomnieć

należy, iż sposób realizacji tego rodzaju obowiązku jest pochodną jakości i

kompletności wywodu zawartego w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji, z

drugiej zaś treści zarzutów apelacji oraz argumentacji, która ma wspierać te zarzuty.

Jeżeli bowiem sąd pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu dokonał

wszechstronnej i kompleksowej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w

zakresie ustaleń faktycznych, będących konsekwencją szczegółowo wykazanej

oceny materiału dowodowego, jak i w sposób pełny przedstawił argumentację

prawną, to oparcie zarzutów apelacji na tych elementach, które były już

wszechstronnie i kompleksowo rozważone przez sąd I instancji, uprawnia sąd

odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w znacznym zakresie oraz

odesłania do argumentacji przedstawionej przez sąd a quo, a która dotyczyła

kwestii stanowiącej podstawę zarzutu apelacji (postanowienie SN z 11 października

2022 r. sygn. akt V KK 332/22). Zestawiając więc uzasadnienia sporządzone przez

sądy obu instancji - traktowanych w zaistniałej sytuacji procesowej jako integralną

całość - z zarzutami odwoławczymi w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy nie

dopatrzył się braku rzetelności w przeprowadzonej kontroli apelacyjnej.

Konkluzję tę wzmacnia i to, iż cały ten obszar rozważań de facto dotyczy

nie zarzutu naruszenia prawa, ale wyłącznie sfery ocen, co przekracza kognicję

kasacyjną, pozostając w sprzeczności z wymaganiami określonymi w art. 523

§ 1 k.p.k. Samo nazwanie kontestacji sądowych ocen poszczególnych środków

dowodowych rażącym naruszeniem prawa, jak przedstawił to autor kasacji, nie

czyni z nich rzeczywistego merytorycznego zarzutu, predestynowanego dla tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

W kontekście zarzutu z pkt 3 kasacji, w świetle przebiegu postępowania

odwoławczego, jawi się on jako niedopuszczalny już tylko z racji samej jego

konstrukcji. Sąd odwoławczy nie może dopuścić się naruszenia art. 7 k.p.k.,

IV KK 443/25

7

tj. przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, do której odwołuje się autor

kasacji w zaistniałej w przedmiotowej sprawie sytuacji procesowej. W orzecznictwie

Sądu Najwyższego wielokrotnie bowiem podkreślano, iż sąd odwoławczy nie może

naruszyć art. 7 k.p.k. (ani art. 410 k.p.k.), gdy tylko kontroluje zastosowanie tych

przepisów, ale sam ich nie stosuje. Art. 7 k.p.k. (oraz art. 410 k.p.k.) mogą zostać

naruszone przez sąd odwoławczy w sytuacji, gdy sąd ten poczynił własne ustalenia

faktyczne, odmienne od tych, które stanowiły podstawę orzeczenia

pierwszoinstancyjnego i w konsekwencji, wydał orzeczenie reformatoryjne. Może to

mieć miejsce, gdy sąd odwoławczy ocenia odmiennie zgromadzone w sprawie

dowody albo gdy uzupełnia przewód sądowy i przeprowadza dowody. Wtedy

dokonuje on własnej oceny dowodów na podstawie art. 7 k.p.k., zaś gdy

przeprowadza dowody, to zobowiązany jest do ujawnienia wszystkich istotnych

okoliczności na rozprawie apelacyjnej - art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k.

(postanowienie SN z 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt IV KK 340/21). Tymczasem taka

sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała, albowiem sąd odwoławczy nie

przeprowadzał własnych dowodów, jak również nie dokonywał zmian w ustaleniach

faktycznych (s. 10 formularza uzasadnienia), co też przełożyło się na ostateczny

kształt powziętego przezeń rozstrzygnięcia, w postaci utrzymania w mocy

zaskarżonego apelacją wyroku.

Z tych też względów, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście

bezzasadną, co czyniło bezprzedmiotowym rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego wyroku, a nadto kosztami postępowania kasacyjnego

obciążył skazanego, zgodnie z art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

[J.J.]

[a.ł]

IV KK 443/25

8