Wyrok TK o art. 148 § 2 k.k. nie otworzył wznowienia skazanemu z § 1

Wyrokiem z dnia 16 sierpnia 2011 r., sygn. akt II AKa 232/11, Sąd

Apelacyjny w Katowicach zmienił, poprzez ustalenie daty popełnienia przestępstwa

przypisanego Ł. P. w pkt. I wyroku sądu meriti (to jest zbrodni z art. 148 § 1 k.k. w

zb. z art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.), wyrok Sądu Okręgowego w

IV KO 213/25

2

Katowicach z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt V K 51/09, którym to wyrokiem

wyżej wymieniony skazany został za wyżej wymieniony czyn na karę 25 lat

pozbawienia wolności.

W dniu 12 grudnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy

skazanego o wznowienie wskazanego wyżej postępowania karnego na podstawie

art. 540 § 2 k.p.k.

Uzasadniając wniosek obrońca powołał się na wyrok Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. P 11/08, którym to orzeczeniem

uznano, że art. 1 pkt 15 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks

kamy, ustawy - Kodeks postępowania karnego i ustawy - Kodeks kamy

wykonawczy (Dz.U. Nr 163, poz. 1363), nowelizujący brzmienie art. 148 § 2 k.k.,

jest niezgodny z art. 118 ust. 1 i art. 119 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej przez to, że został uchwalony przez Sejm bez dochowania trybu

wymaganego do jego wydania.

Odwołując się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie podniósł, że

brak było co do czynu przypisanego skazanemu, a popełnionego w dniu 5 kwietnia

2008 r., możliwości jego zakwalifikowania jako zbrodni z art. 148 § 2 k.k. w

brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Kodeks

kamy, ustawy - Kodeks postępowania karnego i ustawy - Kodeks kamy

wykonawczy (Dz.U. Nr 163, poz. 1363), a taki właśnie zarzut sformułowano w akcie

oskarżenia, uniemożliwiając lub co najmniej utrudniając Ł. P. prowadzenie

skutecznej obrony. Gdyby od początku zarzucono mu prawidłowo czyn z art. 148 §

1 k.k., potencjalnie mógłby inaczej prowadzić tę obronę.

W pisemnym stanowisku prokurator Prokuratury Krajowej wniosła o

oddalenie wniosku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodzić należy się z prokurator Prokuratury Krajowej, że złożony przez

obrońcę wniosek o wznowienie postępowania, oparty o przepis art. 540 § 2 k.p.k.,

jest niezasadny.

IV KO 213/25

3

Analiza treści tego wniosku świadczy o całkowitym niezrozumieniu instytucji

wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie z art. 540 § 2 k.p.k. postępowanie wznawia się na korzyść strony

(tu: skazanego), jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją,

ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą przepisu prawa, na podstawie

którego zostało wydane orzeczenie (podkreślenie SN).

Nie negując zauważenia wnioskodawcy co do skutków powołanego we

wniosku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., P 11/08, co

jest bezsporne, podkreślić należy, że skazanie Ł. P. nastąpiło na podstawie art. 148

§ 1 k.k., a nie w oparciu o niekonstytucyjny przepis art. 148 § 2 k.k., i to ten

pierwszy z wymienionych wyżej przepisów stanowił podstawę wymierzonej

skazanemu kary.

Tym samym nie doszło do zmaterializowania się podstawy wznowieniowej z

art. 540 § 2 k.p.k., ponieważ art. 148 § 1 k.k. nie został nigdy uznany za niezgodny

z Konstytucją, a to on niewątpliwie stanowił w tej sprawie podstawę orzeczenia.

Co więcej, fakt niekonstytucyjności art. 148 § 2 k.k., w brzmieniu nadanym

ustawą z dnia 27 lipca 2005 r., pozostawał w polu widzenia zarówno Sądu

pierwszej instancji, który w oparciu o przepis art. 399 § 1 k.p.k., na rozprawie w

dniu 10 stycznia 2011 r., uprzedził strony o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej

czynu zarzucanego Ł. P. w pkt I aktu oskarżenia z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. właśnie na

art. 148 § 1 k.k. i art. 280 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., co też ostatecznie

znalazło odzwierciedlenie w pkt. I jego wyroku, jak i Sądu odwoławczego, który

aprobując ocenę prawną tego czynu, poza jego uszczegółowieniem co do daty,

wskazał na zasadność takiego rozstrzygnięcia sądu meriti, będącego wynikiem

uwzględnienia treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r.

Skoro więc zapadłe w niniejszej sprawie orzeczenie nie zostało wydane na

podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, o wystąpieniu podstawy

wznowieniowej z art. 540 § 2 k.p.k. nie może być mowy.

IV KO 213/25

4

Z tych względów wniosek obrońcy oddalono, co implikowało obciążenie

skazanego kosztami postępowania o wznowienie postępowania (art. 639 k.p.k.).

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk

Piotr Mirek

Jarosław Matras